Skip to main content

ΠΟΝΤΟΣ

Κοινωνία

Βασίλης Παπαβασιλείου: Ο ανθρωπιστής καπνέμπορος που αγκάλιασε τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής

Δυστυχώς, όπως έχει καταγραφεί σε πολλές περιπτώσεις, οι πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής δεν είχαν πάντα την καλύτερη υποδοχή από τον ντόπιο πληθυσμό – υπήρχαν όμως και φωτεινές εξαιρέσεις, όπως ήταν…
Κοινωνία

Οικογένεια Τσιπόγλου: Οι διασημότεροι αρχιμεταλλουργοί από την ενορία των Ξοπολάντων (Αλεξοπολάντων) της Μικρής Τσίτης

Η οικογένεια των Τσιπόγλου, που κατάγονταν από την Μικρή Τσίτη της Χαλδίας, ήταν σύμφωνα με τον Γεώργιο Κανδηλάπτη (Κάνι) οι πιο διάσημοι αρχιμεταλλουργοί του Πόντου. Γενάρχης της ήταν ο Γεώργιος…
Κοινωνία

Φίλιππος Πάππας: Αναμνήσεις από το προσκύνημα στη Ριζούντα του Πόντου

Ο Φίλιππος Παππάς, ένας από τους πρώτους Πόντιους –σύμφωνα με τον γιο του Νίκο Παππά–, που επισκέφτηκαν την πατρίδα και ιδιαιτέρως την Ριζούντα μετά την αναγκαστική απομάκρυνσή τους, αποτύπωσε γραπτώς…
Κοινωνία

Γιεσεντουκί: Η «μικρή Ελλάδα» του Ρωσικού Νότου

Στο Γιεσεντουκί (ή Εσεντουκί, πιο εξελληνισμένα), στην καρδιά του «Ρωσικού Νότου», χτυπά δυνατά ένας ελληνικός παλμός που δεν έπαψε ποτέ να ακούγεται. Σε αυτή την πόλη της περιφέρειας Σταυρούπολης ζουν…
Κοινωνία

500 χρόνια από την Άλωση της Τραπεζούντας: Οι ιστορικές φωτογραφίες-ντοκουμέντα

Μισή χιλιετία μετά την Άλωση της Τραπεζούντας από τους Οθωμανούς, το 1961, οι πρώτης γενιάς Πόντιοι πρόσφυγες συγκεντρώθηκαν για να τιμήσουν μια «βαριά» ημερομηνία. Οι φωτογραφίες-ντοκουμέντα που διασώθηκαν από εκείνη…
Κοινωνία

Η σκληρή ζωή της Πόντιας αγρότισσας – Μαρτυρία του βουλευτή Κιλκίς Επαμεινώνδα Σωτηριάδη

Ο Επαμεινώνδας Σωτ. Σωτηριάδης γεννήθηκε, το έτος 1891, στην Αργυρούπολη-Κιμισχανά της Χαλδίας. Ήταν απόφοιτος του Φροντιστηρίου Τραπεζούντας και σπούδασε στη Νομική σχολή της Κωνσταντινούπολης. Είχε χρηματίσει γραμματέας του Πρωτοδικείου Αθηνών…
Κοινωνία

Η Αγία Αικατερίνη της Σμύρνης: Μια εκκλησία στη σκιά της Καταστροφής

Το 1857 ήταν ένα ξύλινο παράπηγμα. Σαράντα ένα χρόνια μετά, το 1898, αποτελούσε τον νεότερο αλλά και ταυτοχρόνως «λαμπρότερο» ναό της Σμύρνης. Ο ναός της Αγίας Αικατερίνης, σχέδιο του αρχιτέκτονα…
Κοινωνία

Σούρμενα, Σουσάρμενα ή Σύρμενα: Η ετυμολογία του ονόματος της όμορφης πόλης του Εύξεινου Πόντου – Και ένα τραγούδι

Σούρμενα, τα. Παραλιακή περιφέρεια του Πόντου, στα ανατολικά της Τραπεζούντας. Παλαιότερη γραφή Σούρμαινα, από το μεσαιωνικό Σουσούρμαινα. Φαίνεται ότι υπήρξε μικρή πόλη με το όνομα αυτό, που ταυτίζεται με των…
Κοινωνία

Μαρτυρία Παύλου Τζιτιρίδη: Όλα αυτά τα χωριά τα έκαψαν με τους ανθρώπους μέσα στα σπίτια

O Παύλος Τζιτιρίδης γεννήθηκε στον οικισμό Τεπέγιομα, κτισμένου σε ράχη λόγου, σε υψόμετρο 650 μ., 10,5 χλμ νότια της Πουλαντζάκης και 17,5 χλμ. νοτιοδυτικά της Κερασούντας. Εκκλησιαστικά ο οικισμός άνηκε…
Κοινωνία

Αρχοντούλα Κωνσταντινίδου: Ένα όνομα ταυτισμένο με τη διδασκαλία της ποντιακής διαλέκτου, εντός και εκτός συνόρων

Στο pontosnews.gr είχαμε τη χαρά να γνωρίσουμε την Αρχοντούλα Κωνσταντινίδου πριν από σχεδόν μία δεκαετία, φιλοξενώντας κείμενά της για την ποντιακή διάλεκτο (και τη σχέση της με τα αρχαία ελληνικά),…
Κοινωνία

Γρηγόριος Χιονιάδης: Η ζωή και το έργο του θεμελιωτή της πρώτης μεγάλης Ακαδημίας Αστρονομίας στην Τραπεζούντα

Στα μέσα του 13ου αιώνα, κάπου ανάμεσα στο 1240 και στο 1250, γεννιόταν ένας άνθρωπος που επρόκειτο να ανοίξει νέους ορίζοντες για την επιστήμη του Βυζαντίου: ο Γρηγόριος Χιονιάδης, ο…
Κοινωνία

Παναγιώτης Τζουλιάδης: Ένας λόγιος γιατρός – Τραπεζούντα, Ρωσία, Αθήνα

«Ο αείμνηστος Πόντιος πατέρας μου (γιατρός Παναγιώτης Τζουλιάδης) μετανάστευσε από το Βατούμ στην Ελλάδα στις 17 Νοεμβρίου 1927». Βησσαρίων Τζουλιάδης. Αυτή είναι η σημείωση σε ένα εσώφυλλο βιβλίου που συνοδεύει…
Κοινωνία

Ο τάφος του Διγενή Ακρίτα – Ο θρύλος της Τραπεζούντας

Όταν φεύγαμε απ’ την Τραπεζούντα για τα χωρία μας αφού περνούσαμε το Τουμπίν (τύμβος), ένα μικρό δηλαδή λοφίσκο που διέσχιζε ο μοναδικος αμαξιτός δρόμος που ένωνε την πόλιν με το…
Κοινωνία

Λευτέρης Αντωνιάδης: Ο Έλληνας της Πόλης που λάτρεψε η Τουρκία – H ιστορία του ζωντανεύει, στο Netflix

Υπάρχουν ψυχές που δεν ανήκουν αποκλειστικά σε έναν τόπο – και η ζωή του Λευτέρη «Λεφτέρ» Αντωνιάδη είναι μια από αυτές. Ένας Ρωμιός που κατάφερε με το ταλέντο και την…
Κοινωνία

Ελμάζ Αμίρογλη: Η Τουρκάλα που μιλούσε άπταιστα ποντιακά, έκανε τον σταυρό της και ζήτησε να τη θάψουν με παπάδες

Όταν η Ελμάζ Αμίρογλη παντρεύτηκε στον άνδρα της τον Μεχμέτ ήξερε πως κάποτε ήταν χριστιανός αλλά είχε αλλαξοπιστήσει. Η ίδια ήταν μουσουλμάνα και Τουρκάλα ενώ εκείνος καταγόταν από τη συνοικία …
Κοινωνία

Σόνια Θεοδωρίδου, μια υπέροχη διεθνής Πόντια: Με την «Πολύμνια» δίνει φωνή στις γυναίκες

Έχει γυρίσει όλο τον κόσμο, ερμηνεύοντας ρόλους της όπερας στις μεγαλύτερες σκηνές και με τους σπουδαιότερους μαέστρους. Έζησε και διέπρεψε στο εξωτερικό επί 39 χρόνια εκπροσωπώντας την Ελλάδα με τον…
Κοινωνία

Η άλωση του ελληνισμού από τους Οθωμανούς Τούρκους και ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος

«’Πάρθεν η Ρωμανία». Ένα από τα πιο εμβληματικά ποντιακά τραγούδια είναι ένας θρήνος τόσο για την Άλωση της Πόλης το 1453, όσο και για την κατάλυση της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας …
Κοινωνία

Η «βεντέτα» στον Πόντο – Πώς έκλεινε ο κύκλος βίας και αίματος σε υποθέσεις τιμής, οικονομικών ή προσωπικών διαφορών

Συγκρούσεις μεταξύ οικογενειών υπήρχαν στον Πόντο όπως και σε όλες τις κοινωνίες, από τη δημιουργία του κόσμου. Όμως παρόλο που έχουν καταγραφεί περιστατικά βίας και θανάτου, με διάφορες αιτίες, την…
Κοινωνία

Γεώργιος Βλαστώφ, ένας χαρισματικός Έλληνας της Ρωσίας – Κυβερνήτης της Σταυρούπολης, μυστικοσύμβουλος του τσάρου, λόγιος

Γόνος αριστοκρατικής ελληνικής οικογένειας, ο Γεώργιος Βλαστώφ του Κωνσταντίνου ήταν πολλά ταυτόχρονα: αξιωματικός στον τσαρικό στρατό και μετέπειτα μυστικοσύμβουλος του Αλέξανδρου Γ’, κυβερνήτης της Σταυρούπολης, λόγιος, μελετητής της Βίβλου, πολυγραφότατος…
Κοινωνία

Θεόδωρος Κασάπης, ένας ξεχασμένος διανοούμενος της οθωμανικής Τουρκίας – Έλληνας της Καππαδοκίας, επαναστάτης του Τύπου

Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι αυτή η ζωή που ξεκίνησε στις 10 Νοεμβρίου 1835 στην Καισάρεια (τη μεγαλύτερη πόλη της Καππαδοκίας), ήταν μυθιστορηματική. Πώς αλλιώς άλλωστε, μιας και…
Κοινωνία

Ο γενίτσαρος που έχτισε το παρεκκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής στη Μονή Αγίου Γεωργίου Χουτουρά στον Πόντο

Αποτελούσαν την αιχμή της πολεμικής μηχανής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας επί περίπου τέσσερις αιώνες. Θεωρούνταν επίλεκτοι στρατιώτες παρόλο που στην πλειοψηφία τους ήταν αιχμάλωτοι πολέμου και παιδιά χριστιανικών οικογενειών τα οποία…
Κοινωνία

Ο Νοέμβριος του 1919 στον Πόντο: Εκτιμήσεις για 10.000 συλλήψεις, 25.000 εκτοπισμένους, 80 χωριά καμένα και 7.000 νεκρούς

Πολύ πριν μπει ο Νοέμβριος του 1919, οι σύμμαχοι λάμβαναν συχνά και από δικές τους πηγές, αναφορές για εκτελέσεις και εκτοπισμούς Ελλήνων και εμπρησμούς σε ελληνικά χωριά και κτήρια στον…
Κοινωνία

Πόντος: Τι ήταν τα «τουμπία» και τι πίστευαν Έλληνες και Τούρκοι

Οι Τούρκοι πίστευαν ότι ήταν ομαδικοί τάφοι ηρώων πολεμιστών και προσεύχονταν. Οι Πόντιοι, παρόλο που δεν έδιναν και μεγάλη σημασία, γνώριζαν πως τα «τουμπία» έπαιζαν κάποιο ρόλο. Υπάρχουν αναφορές πράγματι…
Κοινωνία

Όταν τα ωρολόγια εγίνοντο «σπούτνικ» – Ο σεβασμός από τους Τούρκους, η λατρεία στους Ρώσους

«Κολλημένη» στα ορεινά του ανατολικού Πόντου, η Ίμερα των Ελλήνων (το Ολουτζάκ των Τούρκων) στην τελευταία απογραφή του 2000 είχε μόλις 73 κατοίκους. Και λέμε «μόλις», διότι στις αρχές του…
Κοινωνία

Ποντιακό θέατρο, η φωνή του συλλογικού ασυνειδήτου – Με όχημα τη διάλεκτο, κάθε έργο γίνεται βαθιά πολιτική και πολιτιστική πράξη

Η ποντιακή διάλεκτος, ένας από τους σημαντικότερους κλάδους της ελληνικής γλωσσικής οικογένειας, αποτελεί πολλά περισσότερα από απλό μέσο επικοινωνίας· είναι φορέας μνήμης, ταυτότητας και πολιτιστικής συνέχειας ενός λαού που βίωσε…
Κοινωνία

Αλμπίνα Ακρίτας: Η σπουδαία Ελληνίδα εικαστικός – Από τη Μόσχα στις μεγαλύτερες ιδιωτικές συλλογές του κόσμου

Το νήμα της ιστορίας ξεκινά από τον Πόντιο χτίστη γεφυριών Θόδωρο Ακρίτα, ο οποίος μετανάστευσε στη Σταυρούπολη της Ρωσίας και εγκαταστάθηκε στο ελληνικό χωριό Ντουμπόβαγια Μπάλκα, κοντά στα 1907. Και…
Κοινωνία

Νίκος Καπνάς: Οι λέξεις του ζωντάνεψαν «Μορφές και εικόνες ζωής» του Πόντου – Τη δική του υπογραφή έφεραν σημαντικά ποντιακά περιοδικά

Μαζί με τον Χρήστο Γ. Δημάρχου, και υπό τη σκέπη του Συλλόγου Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί», το 1947 δημιούργησαν τη βίβλο της ποντιακής λαογραφίας, ένα λεύκωμα που έφερε τον τίτλο Ο ελληνικός…
Κοινωνία

Οι Πόντιοι του Μπουένος Άιρες στα ’60s – Ναι, έκαναν και εκεί μια μικρή… παροικία

Μπουένος Άιρες, Νέα Υόρκη Βομβάη, Τόκιο και Μπαρμπαριά Ψεύτικα όνειρα, ψεύτικοι όρκοι Αχ! Να τα ξέχναγα εκεί μακριά. Αυτούς τους στίχους τραγούδησε ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, οι οποίοι μας πάνε και…
Κοινωνία

Κοτύωρα: Οι πρώτες επίσημες διώξεις και ο «καυτός» πολιτικά Νοέμβριος του 1920

Αρχικά το Τουρκικό Εθνικό Κίνημα του Μουσταφά Κεμάλ αντιμετωπίστηκε με αδιαφορία από τους Τούρκους στα Κοτύωρα. Το χλεύασαν μάλιστα, όταν έμαθαν την εχθρική στάση που πήρε απέναντί του η Νομαρχία…
Κοινωνία

Αεργίτες: Ο μήνας που τα χαψία πηγαίνουν …απ’ το λιμάνι στο τηγάνι

Τ’ Άεργίτα α’ σο λιμάν’ τα χαψία ‘ς σο τηγάν’. Αυτή, σύμφωνα με την Εγκυκλοπαίδεια του ποντιακού ελληνισμού, είναι μια παροιμία της περιοχής των Σουρμένων που περιγράφει γλαφυρά την αφθονία…