Μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, μια μικρή αλλά δραστήρια κοινότητα στην Αθήνα τελεί αρχαίες τελετές προς τιμήν των θεών του Ολύμπου και υποστηρίζει ότι η ελληνική πολυθεϊστική θρησκεία δεν έσβησε ποτέ πραγματικά.
Στην είσοδο μιας μικρής σπηλιάς στην Αθήνα, γυναίκες ντυμένες με λευκούς χιτώνες κρατούν ένα άγαλμα της Αθηνάς.
Το λιβάνι καίει πάνω στον πέτρινο βωμό, ακούγονται ύμνοι και οι συμμετέχοντες σχηματίζουν έναν κύκλο γύρω από την τελετή. Η εικόνα μοιάζει να έχει ξεπηδήσει από την κλασική αρχαιότητα, όμως διαδραματίζεται στη σύγχρονη Ελλάδα.
Η τελετή πραγματοποιείται στο πλαίσιο των Πλυντηρίων, σημαντικής γιορτής των αρχαίων Αθηναίων προς τιμήν της θεάς Αθηνάς, η οποία συνδεόταν με τον τελετουργικό καθαρμό του ιερού της αγάλματος. Τη διοργανώνει η Λάβρυς, μια σύγχρονη λατρευτική κοινότητα ελληνικής πολυθεϊστικής θρησκείας, τα μέλη της οποίας τιμούν θεότητες όπως η Αθηνά, ο Δίας, ο Διόνυσος και ο Ποσειδώνας.
Για εκείνους δεν πρόκειται για θεατρική αναπαράσταση, λαογραφικό έθιμο ή νοσταλγική επιστροφή στην αρχαιότητα. Είναι θρησκευτική πράξη, σημειώνει το CNN σε εκτενές ρεπορτάζ του.
«Δεν κάνουμε ιστορική αναπαράσταση»
Ο συνιδρυτής της κοινότητας, Χρήστος Πανόπουλος, ο οποίος έχει υιοθετήσει το θρησκευτικό όνομα Πανδίων, από τους μυθικούς βασιλείς της Αθήνας, απορρίπτει τον χαρακτηρισμό της «αναβίωσης».
Όπως εξηγεί στο CNN, τα μέλη της κοινότητας θεωρούν ότι συνεχίζουν θρησκευτικές πρακτικές οι οποίες, με διαφορετικές μορφές, διέτρεξαν την ελληνική ιστορία. Δεν αντιμετωπίζουν τους θεούς ως λογοτεχνικούς χαρακτήρες ή απλά σύμβολα μιας μακρινής πολιτιστικής κληρονομιάς.
Για τον ίδιο, ο ελληνικός πολυθεϊσμός αποτέλεσε την απάντηση σε μια μακρά προσωπική πνευματική αναζήτηση. Σταδιακά, όπως λέει, διαπίστωσε ότι ήταν το θρησκευτικό σύστημα που ταίριαζε περισσότερο στις πεποιθήσεις του και στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόταν τον κόσμο.
«Οι μύθοι και οι θρησκευτικές πράξεις είναι σαν μια συμβολική γλώσσα», εξηγεί. Στόχος τους, προσθέτει, είναι η δημιουργία μιας σχέσης με το θείο.
Η «Οδύσσεια» του Νόλαν και η ένσταση για την απουσία Ελλήνων
Η κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν έφερε ξανά στο προσκήνιο τη διεθνή γοητεία που ασκούν οι ελληνικοί μύθοι. Ανέδειξε ταυτόχρονα την απόσταση που συχνά δημιουργείται ανάμεσα στην αρχαία ελληνική κληρονομιά και τη σύγχρονη Ελλάδα.
Ο Πανόπουλος εκφράζει τη δυσαρέσκειά του για την απουσία Ελλήνων ηθοποιών από μια τόσο μεγάλη παραγωγή βασισμένη στο ομηρικό έπος.
«Δεν υπάρχει ούτε ένας Έλληνας ηθοποιός», επισημαίνει, χαρακτηρίζοντας την προσέγγιση μορφή πολιτιστικής οικειοποίησης.
Η βασική του ένσταση δεν αφορά μόνο μια κινηματογραφική επιλογή. Θεωρεί ότι η αρχαία Ελλάδα παρουσιάζεται διεθνώς ως κληρονομιά που ανήκει σε όλους, χωρίς οι σύγχρονοι Έλληνες να έχουν πάντοτε λόγο στον τρόπο με τον οποίο αφηγούνται οι ιστορίες της.
Από τα Φαλληφόρια στη σύγχρονη λατρεία
Η Λάβρυς δεν είναι η μοναδική κοινότητα ελληνικής πολυθεϊστικής λατρείας. Δημιουργήθηκε το 2007, έπειτα από αποχώρηση μελών από το Ύπατο Συμβούλιο των Ελλήνων Εθνικών, γνωστό ως ΥΣΕΕ, λόγω διαφωνιών για την έμφαση που δινόταν στην πολιτική έναντι της θρησκευτικής πρακτικής.
Ο Πανόπουλος υποστηρίζει ότι η Λάβρυς είναι ανοιχτή σε οποιονδήποτε προσεγγίζει με ειλικρινές θρησκευτικό ενδιαφέρον τον ελληνικό πολυθεϊσμό. Επισκέπτες μπορούν να παρακολουθούν δημόσιες τελετές, όπως τα Φαλληφόρια, τη γιορτή προς τιμήν του Διονύσου, κατά την οποία οι συμμετέχοντες πραγματοποιούν πομπή κρατώντας φαλλικά σύμβολα που παραπέμπουν στη ζωή, τη γονιμότητα και την αναγέννηση της φύσης.
Μέσα από μια τέτοια δημόσια τελετή γνώρισαν τη Λάβρυν ο Παναγιώτης Κούταλος και η Άννα Σινάν.
Ο Κούταλος, καθηγητής Αγγλικών που γεννήθηκε στην Αθήνα, μεγάλωσε σε αυστηρό χριστιανικό περιβάλλον, αλλά παρέμεινε πνευματικά ανήσυχος. Αναζήτησε απαντήσεις στον βουδισμό και σε άλλες παραδόσεις, μέχρι που συνάντησε τη Λάβρυν.
Όπως λέει, τον ελκύει η δυνατότητα να βιώνει την πνευματικότητα χωρίς την αίσθηση ότι μια θεότητα τον κρίνει για κάθε ανθρώπινη πλευρά του. Ο ίδιος εξακολουθεί να ασκεί διαλογισμό και περιγράφει τον εαυτό του ως βουδιστή και ελληνιστή, θεωρώντας ότι οι δύο δρόμοι μπορούν να συνυπάρχουν.
Η Άννα από τη Βραζιλία και η πρώτη τελετή
Η Άννα Σινάν, με καταγωγή από τη Βραζιλία, συνάντησε την κοινότητα όχι μόνο στα Φαλληφόρια, αλλά και τυχαία, ενώ περπατούσε κοντά στο Ηρώο του Μουσαίου, στον λόφο του Φιλοπάππου, όπου τα μέλη της Λάβρυς πραγματοποιούσαν τελετή.
Δεν γνώριζε τότε ελληνικά και δεν είχε προηγούμενη βαθιά σχέση με την ελληνική παράδοση. Είχε, ωστόσο, ήδη ενδιαφερθεί για τον πολυθεϊσμό στη Βραζιλία.
«Μόλις τους είδα, κατάλαβα ότι ήταν κάτι που θα μου άρεσε», αναφέρει.
Η ίδια συνδέει την ενέργεια των Φαλληφορίων με το καρναβάλι της πατρίδας της. Βλέπει, όμως, μια ουσιώδη διαφορά: η διονυσιακή πομπή δεν είναι απλώς ένα γλέντι. Προηγούνται και ακολουθούν προσευχές, γεγονός που, όπως υποστηρίζει, διατηρεί τον θρησκευτικό πυρήνα της γιορτής.
Η ευδαιμονία ως απάντηση στον σύγχρονο κόσμο
Πίσω από τις τελετές βρίσκεται μια ευρύτερη αντίληψη για τη ζωή.
Ο Πανόπουλος υποστηρίζει ότι ο σύγχρονος άνθρωπος έχει απομακρυνθεί από τον στόχο της κατάκτησης της ευτυχίας μέσω της αρετής. Χρησιμοποιεί τη λέξη «ευδαιμονία», όχι ως μια πρόσκαιρη στιγμή χαράς, αλλά ως σταθερή κατάσταση εσωτερικής ισορροπίας, η οποία μπορεί να διατηρείται ανεξάρτητα από όσα συμβαίνουν γύρω μας.
Σύμφωνα με τη δική του ερμηνεία, οι αρετές αποτελούν δώρα των θεών προς τους ανθρώπους: η δικαιοσύνη συνδέεται με τον Δία, η σοφία με την Αθηνά.
«Ως θρησκευτικό σύστημα, αναδεικνύει εκείνα τα ουσιώδη ανθρώπινα στοιχεία που προφανώς λείπουν από τον σημερινό κόσμο», λέει.
Για εκατομμύρια ανθρώπους οι θεοί του Ολύμπου υπάρχουν στις σελίδες του Ομήρου, στα μουσεία και στις κινηματογραφικές παραγωγές. Για τα μέλη της Λάβρυος, όμως, εξακολουθούν να αποτελούν ζωντανές θεϊκές παρουσίες και μέρος μιας πίστης που φιλοδοξεί να προσφέρει στον σύγχρονο άνθρωπο κάτι περισσότερο από μια σύνδεση με το παρελθόν: έναν δρόμο προς την αρετή και την ευδαιμονία.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
