Πέτυχε να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, να αποκαταστήσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και να επαναφέρει την ηρεμία στις αγορές πετρελαίου. Αυτό μας λέει ο Ντόναλντ Τραμπ, περιγράφοντας έναν «θρίαμβο».
Και θα μπορούσε κανείς να εκλάβει τις εξελίξεις ως τέτοιες εάν…είχε μνήμη χρυσόψαρου. Γιατί οι περισσότεροι θυμούνται πως έως και πριν από λίγους μήνες όλα αυτά ίσχυαν ούτως ή άλλως.
Πριν από τις 28 Φεβρουαρίου – όταν ο Αμερικανός πρόεδρος σε συνεννόηση αποκλειστικά και μόνο με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου – αποφάσιζε να κηρύξει τον πόλεμο στο Ιράν – τα Στενά του Ορμούζ ήταν ανοιχτά. Τα δεξαμενόπλοια διέρχονταν χωρίς περιορισμούς. Δεν υπήρχε ναυτικός αποκλεισμός. Δεν υπήρχε ενεργειακό σοκ. Και οι τιμές του πετρελαίου δεν εκτινάσσονταν κάθε φορά που οι επενδυτές διάβαζαν μια νέα πολεμική ανακοίνωση από τη Μέση Ανατολή.
Πανάκριβη επιστροφή στη γραμμή εκκίνησης
Η συμφωνία που ετοιμάζονται τώρα να υπογράψουν ΗΠΑ και Ιράν μοιάζει όλο και περισσότερο με μια πανάκριβη επιστροφή στο σημείο εκκίνησης. Το ακριβές περιεχόμενο δεν έχει ακόμη δοθεί στη δημοσιότητα. Ωστόσο με βάση όσα έχουν διαρρεύσει σε Bloomberg, Reuters και Wall Street Journal, η Τεχεράνη εξασφαλίζει άρση πετρελαϊκών κυρώσεων, πρόσβαση σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία, επενδυτικό ταμείο ύψους 300 δισ. δολαρίων, τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού και σταδιακή επανένταξη στην παγκόσμια οικονομία. Όλα αυτά ενώ η Δύση έχει ήδη καεί από την ενεργειακή και πληθωριστική κρίση.
Και τι δίνει το Ιράν σε αντάλλαγμα; Υπόσχεται ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο — κάτι που υποστήριζε και πριν από τον πόλεμο επικαλούμενη το θρησκευτικό διάταγμα του Αγιατολάχ Χαμενεΐ. Και συμφωνεί να κρατήσει ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ — δηλαδή να μην προκαλεί το χάος που απέκτησε τη δυνατότητα να προκαλεί ακριβώς εξαιτίας του πολέμου.
Η Ουάσιγκτον και το Ισραήλ ξεκίνησαν μια στρατιωτική εκστρατεία με στόχο να ανατρέψουν τους συσχετισμούς ισχύος στην περιοχή. Αντί γι’ αυτό, κατέληξαν να αναβαθμίσουν το σημαντικότερο διαπραγματευτικό χαρτί της Τεχεράνης. Πριν από τον πόλεμο, το Ορμούζ ήταν μια διεθνής θαλάσσια αρτηρία. Μετά τον πόλεμο μετατράπηκε σε μοχλό παγκόσμιας πίεσης.
Ολόκληρη η διεθνής οικονομία παρακολούθησε το πώς η απειλή διακοπής της κυκλοφορίας μπορούσε να προκαλέσει αναταράξεις στις αγορές, στα χρηματιστήρια και στις τιμές της ενέργειας μέσα σε λίγες ώρες. Και τώρα συζητείται ακόμη και το ενδεχόμενο ενός μελλοντικού μηχανισμού διαχείρισης ή τελών διέλευσης. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, το Ιράν δεν θα έχει απλώς επιβιώσει. Θα έχει μετατρέψει μια κρίση που λίγο έλειψε να το συντρίψει σε πηγή μόνιμης γεωπολιτικής επιρροής.
Ακόμη πιο ανησυχητικό για την Ουάσιγκτον είναι ότι η στρατιωτική πίεση έχασε μεγάλο μέρος της αποτρεπτικής αξίας της. Το καθεστώς έχασε ηγετικά στελέχη, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και κρίσιμες υποδομές. Όμως δεν κατέρρευσε. Αντιθέτως εμφανίζεται ενισχυμένο και πιο σκληρό από ποτέ. Και αυτό αλλάζει τα πάντα.
Άντεξε και μάλλον…κέρδισε
Η Τεχεράνη γνωρίζει πλέον ότι άντεξε το ισχυρότερο πλήγμα που μπορούσαν να της καταφέρουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ χωρίς να διαλυθεί. Η επόμενη πυρηνική διαπραγμάτευση δεν θα γίνει υπό τη σκιά μιας απειλής που δεν δοκιμάστηκε. Θα γίνει υπό τη σκιά μιας απειλής που δοκιμάστηκε και δεν πέτυχε τον στρατηγικό της στόχο.
Βεβαίως, το Ιράν δεν βγαίνει αλώβητο. Η οικονομία του είναι τραυματισμένη και η ανοικοδόμηση θα κοστίσει ακριβά. Όμως αυτό ακριβώς είναι που καθιστά τη συμφωνία τόσο εντυπωσιακή: μετά από μήνες βομβαρδισμών, η Δύση φαίνεται έτοιμη να χρηματοδοτήσει μέρος αυτής της ανοικοδόμησης.
Στον Λευκό Οίκο θα παρουσιάσουν τη συμφωνία ως θρίαμβο της «ειρήνης μέσω ισχύος». Οι αγορές θα πανηγυρίσουν για την πτώση του πετρελαίου. Και ο Ντόναλντ Τραμπ θα μιλήσει για τη δική του μεγάλη διπλωματική νίκη.
Υπάρχει όμως ένα ερώτημα που δύσκολα αποφεύγεται: Αν ύστερα από έναν πόλεμο, η άλλη πλευρά κρατά το καθεστώς της, αποκτά πρόσβαση σε δισεκατομμύρια δολάρια, βγαίνει με μεγαλύτερη γεωπολιτική βαρύτητα και σε αναγκάζει να πληρώσεις για να επιστρέψεις στην κατάσταση που υπήρχε πριν από τη σύγκρουση, τότε ποιος ακριβώς κέρδισε;
Το στοίχημα των 60 ημερών
Το παιχνίδι δεν έχει τελειώσει ακόμη. Υπάρχει μπροστά μας μία διαπραγμάτευση 60 ημερών. Μένει να φανεί εάν από αυτήν μπορεί ο Ντόναλντ Τραμπ να εξασφαλίσει την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου από το Ιράν ή οτιδήποτε άλλο που μπορεί να παρουσιάσει ως κάτι παραπάνω από το να έχει απλά σβήσει μια φωτιά που εκείνος άναψε.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
