Ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ παρουσιάζει τη συμφωνία με το Ιράν ως ιστορική διπλωματική επιτυχία, στο παρασκήνιο αναπτύσσεται έντονος σκεπτικισμός για τις πραγματικές προθέσεις της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με το Axios, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ ενημέρωσε τον Αμερικανό πρόεδρο ότι τα στοιχεία που έχουν συλλέξει οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών δημιουργούν σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσο το Ιράν είναι διατεθειμένο να προχωρήσει στις δεσμεύσεις που προβλέπονται στο τελικό πυρηνικό σκέλος της συμφωνίας.
Οι ίδιες πληροφορίες δείχνουν ότι όσα συζητούν Ιρανοί αξιωματούχοι μεταξύ τους διαφέρουν σημαντικά από όσα μεταφέρουν στους διαμεσολαβητές και στην αμερικανική πλευρά.
«Οι πληροφορίες δείχνουν ότι οι ιρανικές προθέσεις δεν συνάδουν με τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνουν στο πλαίσιο της συμφωνίας», ανέφερε πηγή με γνώση των συζητήσεων.
Ράτκλιφ, Ρούμπιο και Χέγκσεθ απέναντι σε Βανς και Γουίτκοφ
Ο επικεφαλής της CIA δεν είναι ο μόνος επιφυλακτικός. Σύμφωνα με το Axios, τόσο ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο όσο και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ εξέφρασαν ανησυχίες κατά τις εσωτερικές συσκέψεις που προηγήθηκαν της ανακοίνωσης.
Απέναντί τους βρέθηκαν ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίοι υποστήριξαν ότι η συμφωνία προσφέρει μια πραγματική ευκαιρία αποκλιμάκωσης και ελέγχου του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Οι αποκαλύψεις φωτίζουν ένα έντονο εσωτερικό μπρα ντε φερ στον Λευκό Οίκο, με τους «ρεαλιστές» της εθνικής ασφάλειας να αμφισβητούν κατά πόσο η Τεχεράνη θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της και τους υποστηρικτές της συμφωνίας να υποστηρίζουν ότι η διαδικασία μπορεί να οδηγήσει σε ιστορικό συμβιβασμό.
Το μνημόνιο δεν λύνει το πυρηνικό ζήτημα
Το πιο κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η συμφωνία που υπεγράφη την Κυριακή δεν επιλύει το πυρηνικό ζήτημα.
Αποτελεί ουσιαστικά ένα μνημόνιο κατανόησης που παρατείνει την εκεχειρία και ανοίγει ένα παράθυρο 60 ημερών για διαπραγματεύσεις.
Μέσα σε αυτό το διάστημα θα πρέπει να συμφωνηθούν οι λεπτομέρειες ενός πλήρους πυρηνικού συμβιβασμού.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Axios, το κείμενο προβλέπει ότι το Ιράν θα διατηρήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα στο σημερινό επίπεδο όσο διαρκούν οι συνομιλίες, ενώ οι ΗΠΑ δεσμεύονται να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις και να μην ενισχύσουν περαιτέρω τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή.
Παράλληλα προβλέπεται η έναρξη διαπραγμάτευσης για το μέλλον των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και για το αν το Ιράν θα συνεχίσει να έχει δικαίωμα εμπλουτισμού στο μέλλον.
Ακριβώς αυτό το σημείο προκαλεί τις μεγαλύτερες ανησυχίες στους επικριτές της συμφωνίας.
Τα Στενά του Ορμούζ και τα παγωμένα κεφάλαια
Το μνημόνιο προβλέπει επίσης την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Σύμφωνα με την περιγραφή του κειμένου, η Τεχεράνη αναλαμβάνει να διασφαλίσει την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς τέλη για διάστημα 60 ημερών, ενώ οι ΗΠΑ θα άρουν σταδιακά τον ναυτικό αποκλεισμό ώστε να έχει τερματιστεί πλήρως εντός 30 ημερών.
Ωστόσο, ακόμη και εδώ υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες. Ιρανικά μέσα ενημέρωσης έχουν ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής τελών διέλευσης μετά το πέρας της μεταβατικής περιόδου, κάτι που η αμερικανική πλευρά απορρίπτει.
Αντίστοιχη ασάφεια υπάρχει και στο θέμα των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων. Το κείμενο προβλέπει ότι οι ΗΠΑ θα καταστήσουν τα κεφάλαια διαθέσιμα «με την εφαρμογή της συμφωνίας», όμως η Ουάσιγκτον επιμένει ότι θα ακολουθηθεί μοντέλο «pay for performance», δηλαδή η αποδέσμευση χρημάτων θα γίνεται μόνο εφόσον η Τεχεράνη προχωρεί σε συγκεκριμένα βήματα.
Το φιλόδοξο σχέδιο των 300 δισ. δολαρίων
Το πιο εντυπωσιακό ίσως στοιχείο του σχεδίου αφορά τη μελλοντική οικονομική επανένταξη του Ιράν.
Σύμφωνα με το Axios, το μνημόνιο αναφέρει ότι μια τελική συμφωνία θα περιλαμβάνει «οριστικό και αμοιβαία συμφωνημένο σχέδιο» για τη δημιουργία επενδυτικού ταμείου ύψους 300 δισ. δολαρίων με στόχο την ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη της χώρας.
Πρόκειται για ένα σχέδιο που θα μπορούσε να μεταμορφώσει την ιρανική οικονομία, αλλά μόνο εφόσον προηγηθεί πλήρης συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα και ουσιαστική άρση των κυρώσεων.
Οι επόμενες δύο εβδομάδες θα δείξουν πολλά
Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι μέσα στις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες θα φανεί αν το Ιράν διαπραγματεύεται σοβαρά ή απλώς κερδίζει χρόνο.
Αν η Τεχεράνη δεν δώσει συγκεκριμένα δείγματα γραφής στο πυρηνικό μέτωπο, η διαδικασία μπορεί να διακοπεί πριν αποκομίσει ουσιαστικά οφέλη.
Αυτός είναι και ο λόγος που παρά τους πανηγυρισμούς του Τραμπ, η συμφωνία παραμένει εύθραυστη.
Η εκεχειρία έχει επιτευχθεί, το Ορμούζ οδεύει προς επαναλειτουργία και οι αγορές έχουν ήδη αντιδράσει θετικά. Όμως το πιο δύσκολο κομμάτι της διαπραγμάτευσης —το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν— μόλις ξεκινά. Και μέσα στον ίδιο τον Λευκό Οίκο υπάρχουν αρκετοί που αμφιβάλλουν ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να κάνει το βήμα που ζητά η Ουάσιγκτον.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
