Οι Ευρωπαίοι ηγέτες που συγκεντρώθηκαν στη φετινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου ανακουφίστηκαν από τον λιγότερο καυστικό τόνο της Ουάσιγκτον. Αλλά μέχρι εκεί.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, εμφανίστηκε πιο ευγενής από τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς ένα χρόνο πριν. Όμως το μήνυμα παρέμεινε ίδιο: στην εποχή του Ντόναλντ Τραμπ, η Ευρώπη πρέπει να μάθει να στέκεται μόνη της.
Και κάπου εκεί γεννιέται μια άβολη σκέψη, σχολιάζει ο Economist: μήπως τελικά η Γαλλία είχε δίκιο;
Ο σκεπτικισμός του Ντε Γκωλ
Καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν υπήρξε τόσο σταθερά δύσπιστη απέναντι στην αμερικανική «ομπρέλα» όσο η Γαλλία. Ο Σαρλ ντε Γκωλ φ ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1950, προειδοποιούσε ότι οι ΗΠΑ δεν ήταν «αξιόπιστες» και ότι η Ευρώπη όφειλε να διατηρήσει στρατηγική αυτονομία. Το 1966 απέσυρε τη Γαλλία από το ενιαίο στρατιωτικό σκέλος του NATO, ανέπτυξε πυρηνικό οπλοστάσιο και έδιωξε αμερικανικά στρατεύματα από το γαλλικό έδαφος.
Τότε οι περισσότεροι Ευρωπαίοι θεώρησαν τον γκολισμό επικίνδυνη ιδιορρυθμία. Η μεταπολεμική Pax Americana δεν εκλαμβανόταν ως απειλή, αλλά ως εγγύηση σταθερότητας. Η Βρετανία «αγκάλιασε» ακόμη περισσότερο τις ΗΠΑ. Η Γερμανία, καθηλωμένη από το παρελθόν της, απέφυγε κάθε επίδειξη αυτόνομης ισχύος. Η γαλλική ανεξαρτησία φαινόταν περισσότερο πρόβλημα παρά λύση.
Ο Μακρόν και η «στρατηγική αυτονομία»
Σήμερα ο Εμανουέλ Μακρόν, παρατηρεί ο Economist, δεν χάνει ευκαιρία να επικαλείται την ανάγκη για «στρατηγική αυτονομία» της Ευρώπης. Το 2019 μίλησε για «εγκεφαλικό θάνατο» του ΝΑΤΟ. Πρόσφατα περιέγραψε τις ΗΠΑ ως «ανοικτά εχθρικές» προς την ευρωπαϊκή συνοχή.
Σε πρωτεύουσες με πιο ατλαντικό προσανατολισμό, αυτά προκαλούν ανησυχία. Στο Παρίσι, όμως, όπου η χώρα διαθέτει ανεξάρτητη πυρηνική αποτροπή, δική της αμυντική βιομηχανία και ενεργειακή αυτάρκεια μέσω πυρηνικής ενέργειας, επικρατεί μια αίσθηση δικαίωσης.
Ναι, αλλά…
Αν η Γαλλία είχε δίκιο, γιατί δεν επικράτησε η γραμμή της;
Όπως εξηγεί ο Economist, pρώτον, γιατί ίσως είχε δίκιο… πολύ νωρίς. Όσο η αμερικανική ισχύς λειτουργούσε ως εγγύηση ασφάλειας, η ευρωπαϊκή απεξάρτηση έμοιαζε περιττή ή και επικίνδυνη.
Δεύτερον, γιατί δεν ήταν πάντα πειστική. Η Γαλλία δαπανά πολλαπλάσια για συντάξεις απ’ ό,τι για άμυνα και βασίζεται σε δανεισμό. Η «ευρωπαϊκή άμυνα» συχνά εκλαμβάνεται από εταίρους ως προώθηση γαλλικών εξοπλιστικών συμφερόντων.
Τρίτον, γιατί ο τρόπος μετρά. Από τον Ζακ Σιράκ μέχρι τον Μακρόν, η γαλλική ρητορική συχνά εκλαμβάνεται ως διδακτική ή υπεροπτική. Η χώρα που «δεν μπορεί να είναι Γαλλία χωρίς μεγαλείο», όπως έγραφε ο Ντε Γκωλ, εμπνέει — αλλά και εκνευρίζει.
Ένα άβολο συμπέρασμα
Η Γαλλία έχει κάνει λάθη, σημειώνει ο Economist. Η επιμονή της στη μετα-αποικιακή επιρροή, ιδίως στο Σαχέλ, γύρισε μπούμερανγκ. Υποστηρίζει την ευρωπαϊκή ενοποίηση όταν τη συμφέρει και τη μπλοκάρει όταν όχι.
Ωστόσο, μέσα στη σημερινή διατλαντική ρήξη, η γαλλική εμμονή στην αυτονομία ακούγεται λιγότερο ιδιόρρυθμη και περισσότερο ρεαλιστική. Κάποιοι Ευρωπαίοι ελπίζουν ότι η αμερικανική στροφή είναι παροδική. Άλλοι τρέμουν το κόστος της αυτάρκειας.
Κανείς δεν σπεύδει να αποδώσει τα εύσημα στο Παρίσι. Αλλά ο ενοχλητικός ψίθυρος παραμένει: ίσως, τελικά, η Γαλλία να είχε δίκιο.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
