«Η Συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει πλέον ολοκληρωθεί. Συγχαρητήρια σε όλους! Με την παρούσα εξουσιοδοτώ πλήρως το δωρεάν άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και, ταυτόχρονα, εξουσιοδοτώ την άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού των Ηνωμένων Πολιτειών» Πλοία του Κόσμου, ξεκινήστε τις μηχανές σας. Αφήστε το πετρέλαιο να ρέει!». Με αυτήν την πανηγυρική ανάρτηση ο Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε την περασμένη Κυριακή τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν που είχε ξεκινήσει σχεδόν τέσσερις μήνες νωρίτερα».
Παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε τη συμφωνία ως ολοκληρωμένη, το τελικό κείμενο δεν είχε ακόμη δημοσιοποιηθεί, η επίσημη υπογραφή εκκρεμούσε και κρίσιμα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, οι οικονομικές κυρώσεις και οι περιφερειακές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, παρέμεναν ανοιχτά.
Παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις
Η επίτευξη του πλαισίου συμφωνίας υπήρξε αποτέλεσμα εβδομάδων έντονων παρασκηνιακών επαφών. Κεντρικό ρόλο ανέλαβε το Κατάρ, το οποίο λειτούργησε ως βασικός διαμεσολαβητής μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Σύμφωνα με πληροφορίες, Καταριανοί αξιωματούχοι πραγματοποίησαν αλλεπάλληλες αποστολές στις δύο πρωτεύουσες, μεταφέροντας προτάσεις και αντιπροτάσεις σε μια προσπάθεια να γεφυρωθούν οι διαφορές.
Στις συνομιλίες συμμετείχαν επίσης το Πακιστάν, η Αίγυπτος και η Τουρκία, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι διαπραγματεύσεις κινδύνευσαν να καταρρεύσουν εξαιτίας των εξελίξεων στο μέτωπο του Λιβάνου και των στρατιωτικών επιχειρήσεων του Ισραήλ.
Οι εντάσεις με το Ισραήλ
Η σχέση του Τραμπ με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Βενιαμίν Νετανιάχου δοκιμάστηκε έντονα κατά τη διάρκεια των τελευταίων εβδομάδων των διαπραγματεύσεων. Αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι ισραηλινά πλήγματα στη Βηρυτό και στο νότιο Λίβανο προκάλεσαν σοβαρές αντιδράσεις στην Τεχεράνη και έθεσαν σε κίνδυνο την επίτευξη συμφωνίας.
Ο Τραμπ φέρεται να εξέφρασε επανειλημμένα την ενόχλησή του προς τον Νετανιάχου, θεωρώντας ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις υπονόμευαν τις διπλωματικές προσπάθειες. Η δυσαρέσκεια της Ουάσινγκτον έγινε ολοένα πιο εμφανής, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος επιδίωκε μια γρήγορη κατάληξη που θα έβαζε τέλος σε έναν πόλεμο με σημαντικό πολιτικό και οικονομικό κόστος.
Τι κερδίζουν οι δύο πλευρές
Το πλαίσιο της συμφωνίας προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων και την έναρξη συνομιλιών για μια πιο μόνιμη διευθέτηση.
Για το Ιράν, τα οφέλη θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά. Μεταξύ άλλων συζητούνται η χαλάρωση ή ακόμη και η σταδιακή άρση κυρώσεων, η απελευθέρωση οικονομικών πόρων και η χρηματοδότηση προγραμμάτων ανοικοδόμησης με τη στήριξη κρατών του Κόλπου.
Από την πλευρά των ΗΠΑ, η συμφωνία προσφέρει τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του κόσμου, καθώς και νέα δέσμευση της Τεχεράνης ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Το κόστος του πολέμου
Η τετράμηνη σύγκρουση άφησε βαρύ αποτύπωμα τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στη Μέση Ανατολή. Η Ουάσινγκτον δαπάνησε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια για στρατιωτικές επιχειρήσεις, ενώ οι ενεργειακές αγορές βρέθηκαν σε παρατεταμένη αναταραχή.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις προκάλεσαν έντονες διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου και των καυσίμων, επιβαρύνοντας τον πληθωρισμό και ενισχύοντας τις πιέσεις προς την αμερικανική οικονομία.
Καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, ο Τραμπ αναζητούσε μια διπλωματική επιτυχία που θα μπορούσε να παρουσιάσει ως απόδειξη αποτελεσματικής ηγεσίας.
Η ιρανική αφήγηση της «αντοχής»
Στην Τεχεράνη, η συμφωνία παρουσιάζεται διαφορετικά. Παρά τις σοβαρές απώλειες που υπέστη η ιρανική ηγεσία και οι ένοπλες δυνάμεις κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, το καθεστώς υποστηρίζει ότι άντεξε απέναντι σε δύο ισχυρούς αντιπάλους – τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Η δυνατότητα επανέναρξης των εξαγωγών πετρελαίου, η προοπτική άρσης κυρώσεων και η διατήρηση σημαντικών διαπραγματευτικών χαρτιών θεωρούνται από την ιρανική πλευρά στοιχεία που της επιτρέπουν να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως επιτυχία.
Αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα
Παρά την επίσημη αισιοδοξία, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η συμφωνία αποτελεί περισσότερο μια προσωρινή εκεχειρία παρά μια οριστική λύση. Η τύχη του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος, οι δραστηριότητες περιφερειακών συμμάχων της Τεχεράνης και η στάση του Ισραήλ παραμένουν ακανθώδη ζητήματα.
Η τελική υπογραφή πραγματοποιήθηκε τελικά στη Γαλλία, στο περιθώριο της συνόδου της G7, με τον Ντόναλντ Τραμπ να εμφανίζεται ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα. Ωστόσο, ακόμη και οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές της συμφωνίας αναγνωρίζουν ότι η πραγματική δοκιμασία θα ξεκινήσει μετά τις υπογραφές, όταν οι δεσμεύσεις θα πρέπει να μετατραπούν σε πράξεις και η εύθραυστη ισορροπία να αντέξει στις πιέσεις της περιοχής.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
