Τι θα γίνει με το Ιράν; Θα συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις και η διπλωματία; Ή θα εκδηλωθεί η επαπειλούμενη αμερικανική επίθεση, που θα μπορούσε να προκαλέσει κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή;
Τα ερωτήματα αυτά απασχολούν σήμερα τον Τουρκικό Τύπο, πολύ περισσότερο από τη συνάντηση του προέδρου Ερντογάν με τον Ελληνα πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη.
«Τα περισσότερα βλέμματα στην Τουρκία είναι στραμμένα στην αποψινή συνάντηση στον Λευκό Οίκο, ανάμεσα στον Αμερικανό πρόεδρο Τραμπ και τον ισραηλινό πρωθυπουργό Νετανιάχου», λένε στη Ναυτεμπορική Τούρκοι δημοσιογράφοι στην Κωνσταντινούπολη.
Την παραμονή της συνάντησης ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι ο ισραηλινός πρωθυπουργός «επιθυμεί μια συμφωνία» με το Ιράν και ότι οι τρέχουσες συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης «είναι πολλά υποσχόμενες». Νωρίτερα πάντως, ο Ντοναλντ Τραμπ είχε προειδοποιήσει και πάλι το καθεστώς της Τεχεράνης με σκληρά αντίποινα, καθώς στην περιοχή καταφτάνει και δεύτερο αμερικανικό αεροπλανοφόρο.
«Η έβδομη συνάντηση με τον Νετανιάχου από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο είναι σίγουρα μεγάλης σημασίας», λένε στη Ναυτεμπορική Ευρωπαίοι διπλωμάτες, που παρακολουθούν με σχετική αγωνία τις εξελίξεις. «Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός έχει καταστήσει σαφές ότι για να υποστηρίξει το αίτημα για συμφωνία, πρέπει να ικανοποιηθούν τρία ζητήματα: Τον τερματισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, τη μείωση των βαλλιστικών πυραύλων και τον τερματισμό της υποστήριξης της Τεχεράνης προς τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, τους Χούθι στην Υεμένη και τα φιλοϊρανικά κινήματα στο Ιράκ».
Ένας εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε πάντως ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να απελευθερωθούν από την ισραηλινή πίεση, η οποία έχει δημιουργήσει μια κατασκευασμένη κρίση στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης»
Η ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος
Ο αποφασιστικός παράγοντας, ο παράγοντας που θα καθορίσει τη μία ή την άλλη λύση, πάντως θα είναι η πιθανότητα ανατροπής του θεοκρατικού καθεστώτος, υποστηρίζουν οι ίδιες πηγές. «Αν η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ πιστεύουν ότι η ανατροπή του καθεστώτος είναι δυνατή, τότε θα μπορούσε να βρεθεί ένας τρόπος για να εκτροχιαστούν οι διαπραγματεύσεις και να δοθεί το πράσινο φως για αεροπορικές επιδρομές και πυραυλικές επιθέσεις», λένε οι ίδιες πηγές και προσθέτουν: «Αν, ωστόσο, ο Τραμπ, για πολιτικούς υπολογισμούς ή στρατιωτικούς λόγους, κρίνει την στρατιωτική επιλογή ως μη ρεαλιστική, τότε θα χρειαστεί η διπλωματία».
Η αγωνία της Τουρκίας
Στην στρατιωτική επιλογή απέναντι στο Ιράν, αντιδρούν πάντως οι χώρες του Κόλπου και η Τουρκία, που φοβούνται ότι θα αποσταθεροποιηθεί ολόκληρη η περιοχή.
Ειδικά για την Τουρκία, με την πρώτη ματιά, η αντίδρασή της σε μια πολεμική επιχείρηση κατά του Ιράν, φαίνεται παράδοξη: Η Τουρκία θα έπρεπε στην πραγματικότητα να έχει συμφέρον να αποδυναμώσει τον περιφερειακό της αντίπαλο. Άλλωστε, η Άγκυρα και η Τεχεράνη είναι ανταγωνιστές εδώ και αιώνες – μια αντιπαλότητα που χρονολογείται από την εποχή της Οθωμανικής και της αυτοκρατορίας των Σαφαβιδών, που κυριαρχούσε στο σημερινό Ιράν. Ο αιματηρός Πόλεμος Οθωμανών-Σαφαβιδών το 1532-1555 ήταν μια από τις πολλές στρατιωτικές συγκρούσεις που διεξήχθησαν μεταξύ των δύο αυτοκρατοριών, με επικεφαλής τότε τον Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή από τη μία πλευρά και τον Ταμάσεμπ τον Πρώτο, από την άλλη.
Η αντιπαλότητα Αγκυρας-Τεχεράνης οξύνθηκε μάλιστα με επίκεντρο τη Συρία, καθώς οι τουρκικές δυνάμεις βοήθησαν τους τζιχαντιστές να καταλάβουν την εξουσία στη Δαμασκό, ανατρέποντας τον Μπσάρ αλ Ασαντ που ήταν σύμμαχος του Ιράν.
Παρά τις αντιπαλότητες όμως, η ανατροπή των μουλάδων θα ήταν περισσότερο απώλεια παρά κέρδος για την Άγκυρα.
Η Τουρκία φοβάται ότι η αποδυνάμωση της Τεχεράνης θα ενίσχυε τη θέση του μεγάλου γεωπολιτικού της αντιπάλου στην περιοχή: του Ισραήλ.
Το διμερές εμπόριο μεταξύ Άγκυρας και Τεχεράνης επίσης, ανέρχεται σε περίπου πέντε έως έξι δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Η Τεχεράνη κατατάσσεται σταθερά μεταξύ των 10 σημαντικότερων εμπορικών εταίρων της Τουρκίας. Το Ιράν παραμένει απαραίτητο για την Άγκυρα, ιδίως στον ενεργειακό τομέα.
Το ιρανικό φυσικό αέριο κάλυψε πέρυσι σχεδόν το 20% αναγκών της Τουρκίας. Η τρέχουσα σύμβαση προμήθειας 10 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου ετησίως λήγει τον Νοέμβριο του 2026 και ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις για παράταση.
Πρόσφυγες και Κούρδοι
Η Τουρκία και το Ιράν μοιράζονται κοινά σύνορα, μήκους 534 χιλιομέτρων. Η κατάρρευση της κρατικής τάξης στην Ισλαμική Δημοκρατία θα πυροδοτούσε αναπόφευκτα μαζικές μετακινήσεις προσφύγων. Για πολλούς Ιρανούς, η Τουρκία θεωρείται η πιο ελκυστική και ασφαλέστερη χώρα προορισμού. Επί χρόνια, οι Ιρανοί συγκαταλέγονται στους τρεις κορυφαίους ξένους αγοραστές ακινήτων στην Τουρκία. Το 2025, τους ξεπέρασαν μόνο οι Ρώσοι.
Η Άγκυρα ανησυχεί επίσης για τις βόρειες επαρχίες του Ιράν, οι οποίες κατοικούνται κυρίως από 30 εκατομμύρια Αζέρους. Για πολλούς από αυτούς, η Τουρκία είναι μια δεύτερη πατρίδα.
Μια πιθανή κλιμάκωση της κουρδικής σύγκρουσης στο Ιράν προκαλεί επίσης ανησυχία στην Άγκυρα. Σε περίπτωση ανατροπής του καθεστώτος των μουλάδων, οι Κούρδοι στο Ιράν θα μπορούσαν να πάρουν τα όπλα για να αγωνιστούν για αυτονομία ή απόσχιση. Κάτι τέτοιο θα πυροδοτούσε μια ευρύτερη Κουρδική «πυρκαγιά» και θα είχε άμεσες επιπτώσεις για το Ιράκ, τη Συρία και την Τουρκία.
Η Αγκυρα θέλει να διατηρήσει την περιφερειακή ισορροπία και να μειώσει τις εντάσεις μέσω διαμεσολάβησης, εξήγησε ο ειδικός σε θέματα ασφαλείας Αμπντουλάχ Αγάρ. Ωστόσο, αυτή η συνεργασία έχει σαφή όρια. Συνεπώς, η Άγκυρα θα κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της για να σταθεροποιήσει ένα αποδυναμωμένο, αλλά λειτουργικό καθεστώς στην Τεχεράνη για όσο το δυνατόν περισσότερο.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
