Η προσπάθεια να περιγράψει κανείς τη σχέση της Ευρώπης με τον Ντόναλντ Τραμπ έχει μετατραπεί σε μια αδιάκοπη διπλωματική σπαζοκεφαλιά. Άλλοτε σύμμαχος και άλλοτε φόβος, αλλά πάντοτε μια δύναμη που αναδιαμορφώνει το πλαίσιο της συνεργασίας σύμφωνα με τους δικούς του όρους. Το μόνο βέβαιο είναι πως οι Ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν έναν απρόβλεπτο εταίρο, του οποίου οι αποφάσεις μπορούν να ανατρέψουν τη σταθερότητα της ηπείρου μέσα σε μια νύχτα.
Καθώς το Politico συνέτασσε τη φετινή λίστα με τα 28 πρόσωπα που άσκησαν τη μεγαλύτερη επιρροή στην ευρωπαϊκή πολιτική, ένα συμπέρασμα έγινε αδύνατο να αγνοηθεί: Κανείς δεν επηρέασε την Ευρώπη περισσότερο από τον πρόεδρο των ΗΠΑ.
Το γεγονός αυτό ανάγκασε την ομάδα της λίστας να παραβεί έναν θεμελιώδη κανόνα — ότι σε αυτήν συμπεριλαμβάνονται μόνο Ευρωπαίοι. Αν όμως υπήρχε ποτέ λόγος για εξαίρεση, είναι τώρα.
Η επιρροή του Τραμπ πάνω σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι τέτοια που οι αποφάσεις του – ή ακόμη και οι εκρήξεις του – έχουν μεταμορφώσει τα πάντα: από αμυντικούς προϋπολογισμούς μέχρι εμπορικές πολιτικές και εσωτερικές αντιπαραθέσεις.
Τραμπ: Αδύναμοι οι Ευρωπαίοι ηγέτες
Το παράδοξο (και ίσως επικίνδυνο) της υπόθεσης είναι πως “ο ισχυρότερος άνθρωπος στην Ευρώπη” την περιέγραψε ως «μία ομάδα κρατών σε αποσύνθεση», επικεφαλής των οποίων είναι «αδύναμοι» άνθρωποι.
Donald Trump bashes European leaders in a sit down interview with Politico calling some of them ‘stupid’ and ‘weak’.
Credit: Politico pic.twitter.com/vGdAOD6JTe
— Sky News (@SkyNews) December 9, 2025
Σε συνέντευξή του στο Politico είπε πως «νομίζω πως είναι αδύναμοι» και πρόσθεσε: «Αλλά πιστεύω επίσης ότι θέλουν να είναι τόσο πολιτικά ορθοί». Τόνισε πως «η Ευρώπη δεν ξέρει τι κάνει».
Θεώρησε, μάλιστα, το μεταναστευτικό ως τη «ρίζα της παρακμής» πολλών ευρωπαϊκών κρατών, προσθέτοντας ότι η «πολιτική ορθότητα τους κάνει αδύναμους».
Σταθερή αστάθεια
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες γνωρίζουν πως έχουν να κάνουν με έναν παίκτη απρόβλεπτο και συχνά αψυχολόγητο. Παράλληλα, έχουν πλήρη επίγνωση της ολοένα και μεγαλύτερης ανισορροπίας στη σχέση τους.
Ακόμη και ο γιος του, Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, παραδέχτηκε το πόσο απρόβλεπτος είναι ο Αμερικανός πρόεδρος αφήνοντας μάλιστα ανοιχτό το ενδεχόμενο αποχώρησής του από τις ειρηνευτικές συνομιλίες για το Ουκρανικό.
Ωστόσο παραμένουν δεμένοι με την Ουάσινγκτον, στη βάση της πεποίθησης ότι η ασφάλεια και η ευημερία της ηπείρου εξακολουθούν να στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στην αμερικανική ισχύ.
Οι πρώτοι μήνες της δεύτερης θητείας Τραμπ έθεσαν τον τόνο για έναν εξαντλητικό διπλωματικό μαραθώνιο.
Οι δημόσιες φιλοφρονήσεις του προς τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν άφησαν άφωνους ακόμη και τους πιο έμπειρους αναλυτές. Η υποτίμηση του Ουκρανού ηγέτη Βολοντίμιρ Ζελένσκι ενίσχυσε τους φόβους ότι η Ουάσινγκτον μετατοπίζεται από σύμμαχος σε δυνητικός αντίπαλος.
THIS IS UNREAL: In a stunning moment, Trump and JD Vance ganged up on President Zelensky in the White House in a yelling match, insisting he’s not grateful enough while clearly showing a bias for Putin. This is an unmitigated disaster!pic.twitter.com/0ry5DuZE06
— Really American 🇺🇸 (@ReallyAmerican1) February 28, 2025
Σε συνέντευξή του αναφέρθηκε στον πόλεμο στην Ουκρανία υποστηρίζοντας ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες «μιλούν, αλλά δεν παράγουν, και ο πόλεμος απλώς συνεχίζεται». Πρόσθεσε ότι «Δεν έχουν κάνει εκλογές εδώ και πολύ καιρό», σχολιάζοντας πως η κατάσταση «φτάνει σε ένα σημείο που δεν είναι πλέον δημοκρατία».
- Δείτε επίσης: Πού «σκοντάφτουν» οι ειρηνευτικές συνομιλίες για την Ουκρανία: Τι θέλει ο Τραμπ, τι ζητά ο Πούτιν και τι αρνείται ο Ζελένσκι
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, έσπασε κάθε διπλωματική νόρμα στο Μόναχο, επικρίνοντας ανοιχτά τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για τη στάση τους απέναντι στα δεξιά κόμματα. Αργότερα, η Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας των ΗΠΑ μίλησε ακόμη και για «πολιτισμική εξαφάνιση» της Ευρώπης λόγω μετανάστευσης, δεσμευόμενη να ενισχύσει την «αντίσταση στις πολιτικές της ΕΕ» μέσα στα ίδια τα κράτη-μέλη.
Ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο
Σύντομα διαμορφώθηκε ένα μοτίβο:
- Μια κίνηση ακραίας πίεσης από τον Τραμπ
- Πανικόβλητες προσπάθειες της Ευρώπης να κατευνάσει
- Στη συνέχεια μια νέα έκπληξη. Κάθε υποχώρηση από πλευράς Ευρωπαίων οδηγούσε σε νέα απαίτηση.
Κι όμως, η κυρίαρχη άποψη παρέμενε πως η Ευρώπη δεν έχει επιλογή παρά να αντέχει.
Η μία μετά την άλλη, οι ευρωπαϊκές ηγεσίες έκαναν ταξίδια στην Ουάσινγκτον, προσπαθώντας να καθησυχάσουν τον Τραμπ.
Η ασφάλεια στο επίκεντρο
Στον πυρήνα αυτής της στάσης βρισκόταν μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα: μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ασφάλεια της Ευρώπης στηρίχθηκε στην αμερικανική προστασία. Καμία χώρα – ούτε η Γερμανία – μπορεί να οικοδομήσει αξιόπιστο στρατό ή πυρηνική αποτροπή μέσα σε λίγους μήνες.
Όταν, τον Ιούνιο, ο Τραμπ άφησε εκ νέου υπό αμφισβήτηση το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ – την αρχή της συλλογικής άμυνας – για πολλούς στην Ευρώπη σήμανε συναγερμός.
Λίγο αργότερα, μια ιδιαίτερα άνιση εμπορική συμφωνία που επέβαλε στην ΕΕ τιμωρητικούς δασμούς και εξωπραγματικές επενδυτικές δεσμεύσεις, αποκάλυψε το μέγεθος της ανισορροπίας. Η ανακούφιση στην Ευρώπη ήταν πραγματική – αλλά και η ταπείνωση εξίσου.
Ασαφή τα όρια ανάμεσα σε εξωτερική πολιτική και εσωτερική πολιτική παρέμβαση
Δεν αποδέχθηκαν όλοι οι Ευρωπαίοι αυτή τη στρατηγική. Ο πρώην Γάλλος πρωθυπουργός Ντομινίκ ντε Βιλπέν προειδοποίησε πως η προσπάθεια να «κατευναστεί το θηρίο» είναι επικίνδυνη, τονίζοντας πως η Ευρώπη υποτιμά την αμερικανική βούληση να τη μετατρέψει σε υποτελή δύναμη.
Την ίδια στιγμή, η νέα αμερικανική κυβέρνηση έχει θολώσει τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε εξωτερική πολιτική και εσωτερική πολιτική παρέμβαση. Από τις παρεμβάσεις Βανς στη Γερμανία, μέχρι την υποστήριξη του Έλον Μασκ σε ακροδεξιά κόμματα στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ εμπλέκονται πλέον ανοιχτά.
Οι Ευρωπαίοι παρακολουθούν με ανησυχία τον Τραμπ να στηρίζει τη Μαρίν Λεπέν μετά την καταδίκη της για κατάχρηση ευρωπαϊκών κονδυλίων και να ενισχύει τους δεσμούς του με τον Βίκτορ Όρμπαν – σε μια στιγμή όπου Γαλλία και Ουγγαρία κατευθύνονται προς κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις.
Ταυτόχρονα, η αμερικανική απορρύθμιση έχει περιορίσει την ευρωπαϊκή πρωτοκαθεδρία στον τομέα της ρύθμισης νέων τεχνολογιών. Το παλιό πρότυπο των αυστηρών, προσεκτικών κανόνων των Βρυξελλών μοιάζει πλέον εκτός εποχής.
Τι κάνουμε μετά το… «διαζύγιο»;
Παρά τις δυσκολίες, ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν να μειώσουν την εξάρτηση της ηπείρου από τις ΗΠΑ. Όπως ένα ζευγάρι που προετοιμάζεται για έναν πιθανό χωρισμό, η ΕΕ επενδύει σε δική της αμυντική ικανότητα και στρατηγική αυτονομία.
Το Βερολίνο και η Κοπεγχάγη στρέφονται σε ευρωπαϊκούς εξοπλισμούς, πλησιάζοντας τη γαλλική αντίληψη ότι η διατλαντική σχέση είναι σημαντική, αλλά δεν πρέπει να είναι απόλυτη.
Σε ιστορική ομιλία τον Σεπτέμβριο, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, άλλοτε ένθερμος Ατλαντιστής, μίλησε για την ανάγκη οικοδόμησης μιας νέας ισορροπίας απέναντι στις ΗΠΑ: «Η σχέση μας με την Αμερική αλλάζει», είπε. «Είμαστε έτοιμοι για στενή συνεργασία, αλλά γίνεται σαφές ότι αυτή η εταιρική σχέση δεν είναι πλέον δεδομένη».
Ακόμη και Αμερικανοί στρατηγικοί αναλυτές προειδοποιούν για τον κίνδυνο. Η Κόρι Σέικ, πρώην σύμβουλος του Τζορτζ Μπους, τόνισε ότι η Ουάσινγκτον αποδυναμώνει την ίδια της την ισχύ, όταν κακομεταχειρίζεται τους συμμάχους της.
«Η αμερικανική δύναμη στηρίζεται στη συνεργασία άλλων χωρών», σημείωσε. «Ο Τραμπ φαίνεται να πιστεύει ότι μπορείς να φέρεσαι στους φίλους σου χειρότερα από ό,τι στους αντιπάλους σου».
Η προειδοποίησή της απέκτησε βαρύτητα όταν ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι πληροφοριών έσπευσαν στις Βρυξέλλες για να κατευνάσουν τις ανησυχίες, μετά την απόφαση της Ολλανδίας να περιορίσει τη συνεργασία πληροφοριών με τις ΗΠΑ λόγω σοβαρών παραβιάσεων ασφαλείας.
Το ευρωπαϊκό σταυροδρόμι
Η Αμερική εξακολουθεί να κυριαρχεί στο διεθνές σύστημα, αλλά η επιρροή της ενδέχεται να βρίσκεται στο απόγειό της – και να αρχίσει να φθίνει. Η Ευρώπη δεν είναι ακόμη έτοιμη να αποκοπεί από τις ΗΠΑ· ωστόσο, τα πρώτα βήματα για τη δημιουργία μιας εναλλακτικής έχουν ήδη γίνει.
Η ήπειρος βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δίλημμα: να συνεχίσει να στηρίζεται σε έναν σύμμαχο απρόβλεπτο, αλλά αναντικατάστατο, ή να χτίσει σταδιακά τις δικές της δομές ισχύος.
Προς το παρόν φαίνεται να προσπαθεί να κάνει και τα δύο – ίσως όμως κάτι τέτοιο να ενέχει αντιφάσεις τις οποίες θα βρουν οι Βρυξέλλες μπροστά τους στο μέλλον…
Διαβάστε επίσης:
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
