Πενήντα χιλιάδες λίρες βρίσκονται ήδη μπροστά σου. Μπορείς να τις πάρεις και να φύγεις.
Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη επιλογή: ένα νόμισμα πέφτει στον αέρα. Αν έρθει η σωστή πλευρά, κερδίζεις 1 εκατ. ευρώ. Αν όχι, φεύγεις χωρίς τίποτα.
Η αριθμητική μοιάζει να δείχνει προς μία κατεύθυνση. Η αναμενόμενη αξία της δεύτερης επιλογής είναι 500.000 ευρώ – δέκα φορές μεγαλύτερη από το εγγυημένο ποσό. Οι περισσότεροι άνθρωποι, ωστόσο, δεν σκέφτονται σαν μαθηματικά μοντέλα.
Σε έρευνα της YouGov μεταξύ 4.600 ενηλίκων στη Βρετανία, το 73% απάντησε ότι θα έπαιρνε αμέσως τις 50.000 (λίρες στη δική τους περίπτωση). Μόλις το 21% θα επέλεγε τη ρίψη του νομίσματος για την πιθανότητα του 1 εκατ., ενώ το 6% δήλωσε ότι δεν μπορούσε να αποφασίσει.
Η ερώτηση είναι υποθετική. Η απάντηση, όμως, λέει πολλά για τον τρόπο με τον οποίο αποταμιεύουμε, επενδύουμε και αξιολογούμε τον κίνδυνο.
Οι γυναίκες επιλέγουν περισσότερο τη βεβαιότητα
Η διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι εντυπωσιακή.
Το 82% των γυναικών επέλεξε το εγγυημένο ποσό, έναντι 63% των ανδρών. Η εικόνα συμβαδίζει με άλλες έρευνες που δείχνουν ότι οι άνδρες είναι περίπου δύο φορές πιθανότερο να επενδύουν σε μετοχές, ενώ οι γυναίκες προτιμούν συχνότερα αποταμιευτικά προϊόντα σε μετρητά.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η μία επιλογή είναι πιο ορθολογική από την άλλη. Η διάθεση ανάληψης κινδύνου επηρεάζεται από το εισόδημα, τις οικονομικές υποχρεώσεις, την ηλικία, τις προηγούμενες εμπειρίες και το πόσο μεγάλη αλλαγή μπορεί να προκαλέσει ένα ποσό στη ζωή κάποιου.
Για έναν άνθρωπο χωρίς αποταμιεύσεις, οι 50.000 λίρες μπορεί να σημαίνουν προκαταβολή για κατοικία, εξόφληση χρεών ή μια πραγματική αίσθηση ασφάλειας. Η απόρριψή τους δεν βιώνεται ως απλή συμμετοχή σε ένα παιχνίδι, αλλά ως εγκατάλειψη ενός ήδη χειροπιαστού κέρδους.
Οι νεότεροι παίρνουν πιο εύκολα το ρίσκο
Θα μπορούσε κάποιος να υποθέσει ότι οι νεότεροι, οι οποίοι συνήθως έχουν χαμηλότερα εισοδήματα, θα προτιμούσαν περισσότερο το βέβαιο ποσό. Η έρευνα έδειξε το αντίθετο.
Στις ηλικίες 18 έως 24 ετών, το 28% θα έπαιρνε το ρίσκο για το 1 εκατ. λίρες – το υψηλότερο ποσοστό από όλες τις ηλικιακές ομάδες. Μεταξύ των άνω των 65 ετών, την ίδια επιλογή έκανε μόλις το 11%.
Οι νεότεροι έχουν περισσότερο χρόνο μπροστά τους για να αναπληρώσουν μια χαμένη ευκαιρία και συχνά λιγότερες οικογενειακές ή οικονομικές δεσμεύσεις. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία τείνουν να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στη διατήρηση του κεφαλαίου και λιγότερη στη μεγιστοποίηση μιας αβέβαιης απόδοσης.
Το όριο ανοχής στον κίνδυνο, άλλωστε, αλλάζει ανάλογα με τα ποσά. Ελάχιστοι θα δίσταζαν να θυσιάσουν 5 λίρες για μία πιθανότητα στις δύο να κερδίσουν 100. Όταν όμως το βέβαιο ποσό γίνεται αρκετά μεγάλο ώστε να αλλάξει τη ζωή τους, η ίδια απόφαση μοιάζει πολύ διαφορετική.
Γιατί η πιθανότητα του 1 εκατ. δεν μας συγκινεί αρκετά
Στην καρδιά του διλήμματος βρίσκεται η λεγόμενη αποστροφή στην απώλεια.
Οι άνθρωποι δεν αισθάνονται το κέρδος και την απώλεια με την ίδια ένταση. Ο πόνος από την απώλεια ενός ποσού είναι συνήθως ισχυρότερος από τη χαρά που προκαλεί η πιθανότητα ενός μεγαλύτερου κέρδους.
Στην πράξη, οι περισσότεροι δεν αντιλαμβάνονται την πρώτη επιλογή ως «κερδίζω 50.000 λίρες» και τη δεύτερη ως «έχω 50% πιθανότητα να κερδίσω 1 εκατ.». Αισθάνονται ότι έχουν ήδη τις 50.000 λίρες και καλούνται να αποφασίσουν αν θα τις διακινδυνεύσουν.
Έτσι, η αρνητική έκβαση της ρίψης δεν μοιάζει απλώς με μηδενικό κέρδος. Μοιάζει με απώλεια 50.000 λιρών.
Η Σάρα Κόουλς, της επενδυτικής εταιρείας AJ Bell, εξηγεί ότι η συγκίνηση από την πιθανότητα του 1 εκατ. γίνεται λιγότερο ισχυρή από τον φόβο ότι κάποιος θα εγκαταλείψει το εγγυημένο ποσό και θα μείνει με άδεια χέρια.
Το βάρος της μετάνοιας λειτουργεί, μάλιστα, και προς τις δύο κατευθύνσεις. Όποιος πάρει τις 50.000 λίρες μπορεί να αναρωτιέται τι θα είχε συμβεί αν είχε παίξει. Όποιος, όμως, χάσει στη ρίψη γνωρίζει ότι απέρριψε ένα ποσό που για πολλούς αντιστοιχεί σε ολόκληρη την προκαταβολή μιας κατοικίας.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
