Η νέα εικόνα που σκιαγραφεί ο Fitch για την παγκόσμια οικονομία έχει δύο όψεις: από τη μία, το πετρελαϊκό σοκ που πυροδότησε ο πόλεμος των ΗΠΑ στο Ιράν και η παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Από την άλλη, η έκρηξη των επενδύσεων στην Τεχνητή Νοημοσύνη, που στηρίζει το παγκόσμιο εμπόριο και δίνει ανάσες κυρίως στις ασιατικές οικονομίες.
Στη νέα έκθεση για τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές (Global Economic Outlook), ο οίκος υποβαθμίζει την πρόβλεψή του για την παγκόσμια ανάπτυξη το 2026 στο 2,4%, από 2,7% το 2025.
Η αναθεώρηση οφείλεται κυρίως στις υψηλότερες τιμές πετρελαίου, που πιέζουν τα πραγματικά εισοδήματα, περιορίζουν την κατανάλωση και αυξάνουν το κόστος παραγωγής για τις επιχειρήσεις.
Το σοκ του Ορμούζ και η πορεία του πετρελαίου
Στην καρδιά των αναθεωρημένων προβλέψεων του Fitch βρίσκεται η ενεργειακή κρίση από την παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Αν και η κατάπαυση του πυρός που ανακοινώθηκε στις αρχές Απριλίου παραμένει σε ισχύ, η αποκατάσταση των θαλάσσιων μεταφορών αποδεικνύεται πολύ πιο αργή από ό,τι ανέμεναν οι αγορές. Ο Fitch εκτιμά πλέον ότι τα Στενά θα παραμείνουν ουσιαστικά εκτός κανονικής λειτουργίας για περίπου πέντε μήνες, υπερδιπλάσιο διάστημα από αυτό που προέβλεπε τον Μάρτιο.
Η εξέλιξη αυτή ανάγκασε τον οίκο να αναθεωρήσει δραστικά προς τα πάνω τις εκτιμήσεις του για το πετρέλαιο. Η μέση τιμή του Brent το 2026 αναμένεται πλέον να διαμορφωθεί στα 87 δολάρια το βαρέλι, έναντι πρόβλεψης για 70 δολάρια μόλις τρεις μήνες νωρίτερα. Τον Απρίλιο και τον Μάιο οι τιμές κινήθηκαν ακόμη υψηλότερα, κοντά στα 103 δολάρια το βαρέλι.
Η Fitch προειδοποιεί ότι η αύξηση του ενεργειακού κόστους λειτουργεί σαν ένας παγκόσμιος «φόρος» πάνω στην ανάπτυξη. Τα νοικοκυριά βλέπουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους να κατευθύνεται σε καύσιμα και ενέργεια, περιορίζοντας τις δαπάνες για άλλα αγαθά και υπηρεσίες. Ταυτόχρονα, οι επιχειρήσεις έρχονται αντιμέτωπες με αυξημένο κόστος παραγωγής, μεταφορών και πρώτων υλών, γεγονός που συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους και περιορίζει τα επενδυτικά σχέδια.
Σύμφωνα με τα οικονομικά μοντέλα που επικαλείται ο οίκος, κάθε αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 10 δολάρια το βαρέλι αφαιρεί από 0,1 έως 0,2 ποσοστιαίες μονάδες από το παγκόσμιο ΑΕΠ.
Με δεδομένο ότι οι παραδοχές για το πετρέλαιο έχουν αυξηθεί κατά 17 δολάρια σε σχέση με τον Μάρτιο, το πλήγμα στην παγκόσμια δραστηριότητα θεωρείται πλέον αναπόφευκτο.
Οι μεγαλύτερες πιέσεις αναμένονται στις χώρες που εξαρτώνται περισσότερο από τις εισαγωγές ενέργειας. Η Fitch ξεχωρίζει αρκετές οικονομίες της Ασίας, αλλά και την Ευρωζώνη, η οποία εισέρχεται στην κρίση με ήδη υποτονικούς ρυθμούς ανάπτυξης, ασθενή επιχειρηματική εμπιστοσύνη και αυστηρότερες πιστωτικές συνθήκες.
Παράλληλα, η άνοδος των τιμών της ενέργειας αναζωπυρώνει τον πληθωρισμό και φέρνει σε δύσκολη θέση τις κεντρικές τράπεζες. Η Fitch προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στο τέλος του 2026 θα φθάσει το 3,7% στις ΗΠΑ και το 3,1% στην Ευρωζώνη, υψηλότερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις. Αυτό σημαίνει ότι η χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής μετατίθεται χρονικά, με τη Fed να εγκαταλείπει τα σχέδια για μειώσεις επιτοκίων μέσα στο 2026 και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να προετοιμάζεται ακόμη και για μία αύξηση επιτοκίων τον Ιούνιο.
Η Fitch πάντως τονίζει ότι η σημερινή κρίση απέχει πολύ από το πετρελαϊκό σοκ του 1979. Η παγκόσμια οικονομία είναι πλέον λιγότερο ενεργοβόρα, τα αποθέματα πετρελαίου παραμένουν σχετικά υψηλά και ο ΟΠΕΚ δεν κατέχει την κυρίαρχη θέση που είχε πριν από τέσσερις δεκαετίες. Ωστόσο, εάν η κρίση παραταθεί και οι τιμές κινηθούν προς τα 100 δολάρια κατά μέσο όρο για το σύνολο του έτους, ο κίνδυνος ενός νέου επεισοδίου στασιμοπληθωρισμού θα γίνει αισθητά μεγαλύτερος.
Η Ευρωζώνη πληρώνει βαρύ τίμημα
Ο Fitch ρίχνει τον πήχυ για την ανάπτυξη της Ευρωζώνης σε μόλις 0,9% το 2026, από 1,4% το 2025. Η υποβάθμιση είναι από τις μεγαλύτερες μεταξύ των μεγάλων οικονομιών και αντανακλά όχι μόνο το ενεργειακό σοκ, αλλά και την επιδείνωση της εμπιστοσύνης επιχειρήσεων και καταναλωτών, καθώς και τη σύσφιξη των πιστωτικών συνθηκών.
Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη προβλέπεται να ανέλθει στο 3,1% στο τέλος του 2026, ενώ η Fitch εκτιμά ότι η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε αύξηση επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης τον Ιούνιο, πριν την αντιστρέψει το 2027, εφόσον υποχωρήσει το ενεργειακό σοκ.
Η Fed μένει παγωμένη
Στις ΗΠΑ, η ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 1,9% φέτος, από 2,1% το 2025. Η κατανάλωση δέχεται πίεση από τον πληθωρισμό, την αδύναμη αύξηση της απασχόλησης και τη μείωση των πραγματικών εισοδημάτων. Η Fitch δεν περιμένει πλέον μειώσεις επιτοκίων από τη Fed μέσα στο 2026, καθώς ο πληθωρισμός προβλέπεται να φτάσει στο 3,7% στο τέλος του έτους.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει την εικόνα
Το μεγάλο αντίβαρο στο πετρελαϊκό σοκ είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι επενδύσεις σε εξοπλισμό και λογισμικό πληροφορικής στις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 18% το πρώτο τρίμηνο, ενώ οι παγκόσμιες πωλήσεις ημιαγωγών κατέγραψαν άλμα. Αυτό στηρίζει τις εξαγωγές της Ασίας, με τη Νότια Κορέα, την Ταϊβάν και την Κίνα να εμφανίζουν ισχυρότερη δυναμική.
Η Fitch αναβαθμίζει την πρόβλεψη για την Κίνα στο 4,6%, παρά τη συνεχιζόμενη αδυναμία της κατανάλωσης και την κρίση στην αγορά ακινήτων. Η εικόνα που προκύπτει είναι μια παγκόσμια οικονομία που επιβραδύνεται, αλλά δεν εκτροχιάζεται. Το πετρέλαιο τραβά το φρένο. Η Τεχνητή Νοημοσύνη, προς το παρόν, κρατά τη μηχανή αναμμένη.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
