© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννηση του εμβληματικού μύθου του Χόλυγουντ, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος (ΚΘΒΕ), σε συνεργασία με την Πολιτεία Πολιτισμού, παρουσιάζουν την παράσταση «Φάκελος Μέριλιν Μονρόε: Κωδικός Erase»· ένα νέο έργο που υπογράφει η Ροδή Στεφανίδου, σκηνοθετεί ο Ένκε Φεζολλάρι και παρουσιάζεται στο «Artbox Fargani» Theater [Αγίου Παντελεήμονος 10, κέντρο Θεσσαλονίκης].
Ένα έργο, φόρο τιμής, για μια μοναδική προσωπικότητα που «πέθανε όπως έζησε: Έρμαιο. Ρημαγμένη. Γυμνή. Με το ακουστικό του τηλεφώνου πάνω στο μαξιλάρι, τα χάπια παραδίπλα, σ’ ένα άδειο σπίτι, μόνη στο δωμάτιό της…»
Τον ομώνυμο ρόλο ερμηνεύει η Αλεξάνδρα Παλαιολόγου ενώ στον ρόλο του αφηγητή είναι ο Χρήστος Παπαδημητρίου.
Ο Ένκε Φεζολλάρι μίλησε μαζί μας.
Γιατί επιλέξατε τη Μέριλιν Μονρόε ως κεντρική μορφή του έργου; Υπήρξε κάποιο καλλιτεχνικό ή προσωπικό ερέθισμα που σας οδήγησε να ασχοληθείτε με τη ζωή της και να φωτίσετε τις λιγότερο προβεβλημένες πλευρές της;
«Οι ζωές “λαμπερών” προσώπων στη σκηνή έχουν πάντα μια γοητεία και μια πρόκληση. Για μένα, ήταν ένα μυστήριο και συνάμα μια αποκάλυψη να μπω στα άδυτα της Μονρόε. Παλιά με είχε απασχολήσει όλο αυτό το ερωτηματικό γύρω από τον θάνατό της, η φήμη περί δολοφονίας ή αυτοκτονίας μιας μεγάλης προσωπικότητας· η ιστορία ενός φτωχοκόριτσου που κατέκτησε το Χόλιγουντ, έγινε sex symbol, απενοχοποίησε το σώμα και βρέθηκε νεκρή, μόνη, ρημαγμένη και τσακισμένη.
Όλη αυτή η τραγικότητα και όλος ο μύθος με συνάρπαζαν, ήθελα να βουτήξω στον μικρόκοσμό της. Στο παρελθόν, είχα ήδη ασχοληθεί με τον Παζολίνι, τον οποίο ερμήνευσα σε σκηνοθεσία της Αγγελικής Καρυστινού. Έχω καταπιαστεί με αληθινά πρόσωπα στη δραματουργία, με ενδιέφερε αυτό το αληθινό και συνάμα μακρινό πρόσωπο να το ερευνήσω έχοντας δίπλα μου τη δραματουργό Ροδή Στεφανίδου, η οποία έγραψε ένα πρωτότυπο έργο με άχρονη αλληλουχία, εν είδει –θα έλεγα– ημερολογιακής συναισθηματικής βόμβας, με “φέτες” ζωής, και δύο ερμηνευτές που κυριολεκτικά εκτιμώ και για τους οποίους νιώθω ευγνώμων.
Όταν ήμουν στη σχολή του ΚΘΒΕ, ο δάσκαλός μου Ανδρέας Βουτσινάς μάς έλεγε ιστορίες για εκείνη. Μετέπειτα, η ταινία της “Οι αταίριαστοι” και, φυσικά, όλη η συναρπαστική, αντιφατική ζωή της ενίσχυσαν μέσα μου αυτή τη γοητεία.
Ένας μύθος που υπάρχει παντού, ένα σύμβολο. Η μορφή της έγινε εικόνα στην ποπ αρτ του Άντι Γουόρχολ, ποίηση για τον Πιερ Πάολο Παζολίνι, σημείο αναφοράς για ολόκληρη τη διανόηση της εποχής που πένθησε τον άδικο χαμό της.
Όλα αυτά καλλιεργήθηκαν μέσα μου με τα χρόνια. Νομίζω πως η Μονρόε κατοικούσε ήδη κάπου βαθιά μέσα μου, μέχρι που ήρθε η στιγμή να αναδυθεί η ανάγκη να αφηγηθούμε –ξανά και αλλιώς– την ιστορία της».
Ο τίτλος «Φάκελος Μέριλιν Μονρόε: Erase» συνδυάζει την έννοια της καταγραφής με εκείνη της διαγραφής. Ποια είναι η σημειολογική διάσταση αυτού του τίτλου και πώς συνοψίζει τη δική σας ματιά πάνω στη ζωή και τον μύθο της Μονρόε;
«Μα η υπόθεσή της έκλεισε οριστικά ως αυτοκτονία τη δεκαετία του ’80! Κι όμως, ακόμη πλανάται το ερώτημα. Το κείμενο, ωστόσο, πάει ένα βήμα παραπέρα. Βρισκόμαστε πίσω από το σύμβολο· η δραματουργία εστίασε στον άνθρωπο. Στο κορίτσι του λούμπεν προλεταριάτου που άλλαζε σπίτια, ανάδοχες οικογένειες, γάμους, στη βία, την κακοποίηση και τους βιασμούς που βίωσε, στη δόξα και την παρακμή της, στο “πετσόκομμα” της Βιομηχανίας του Κινηματογράφου, στους πρωταγωνιστές της. Στην απουσία του άγνωστου πατέρα, στις ψυχικές διαταραχές, στο ορφανοτροφείο – σε όλα τα μεγάλα τραύματα που την καθόρισαν.
Βλέπουμε τη Νόρμα Τζιν –και για μένα αυτό είναι πολύ σημαντικό. Δεν αναπαριστούμε ένα πρόσωπο, αλλά βάζουμε στο επίκεντρο τον καθένα μας, που θα μπορούσε να είναι εκεί. Προσεγγίζουμε την ιστορία της με την πεποίθηση ότι η Τέχνη είναι το πεδίο όπου μπορούμε να αφηγηθούμε όλο αυτό το υπερβολικό μελόδραμα της ζωής της με τα δικά μας ψυχικά αποθέματα, με γνώση, ευαισθησία, πόνο και ατελείωτη αγάπη».
Η Μονρόε είναι μια προσωπικότητα που έχει αναλυθεί και αναπαρασταθεί πολλές φορές. Πώς επιχειρήσατε να αποφύγετε τα στερεότυπα και να προσεγγίσετε δραματουργικά ένα τόσο γνωστό και μυθοποιημένο πρόσωπο;
«Ήταν εξαρχής ζητούμενο. Η Ροδή κατέθεσε ένα κείμενο που δεν έχει σχέση με καμία άλλη προσέγγιση. Μελέτησε σε βάθος το υλικό και, έπειτα, όλοι μας αφιερωθήκαμε σε αυτό το ατελείωτο “σακί” πληροφοριών – ντοκιμαντέρ, ταινιών και άλλων πηγών.
Ήταν μια πολύ επίπονη διαδικασία διαλογής, ώστε να εστιάσουμε στα ουσιαστικά. Σαφώς υπάρχει ένα συγγραφικό αποτύπωμα και μια δική μου οπτική, που είναι αδιαπραγμάτευτη ως προς το σκηνικό της αποτέλεσμα. Όμως, δεν θα είχε νόημα αν δεν υπήρχε ποίηση στο έργο –και αυτό οφείλεται στην πένα της Ροδής Στεφανίδου».
Σε ποιον βαθμό η παράσταση στηρίζεται σε ιστορικά ή βιογραφικά δεδομένα και σε ποιον βαθμό επιτρέπεται στη μυθοπλασία να λειτουργήσει ως εργαλείο αφήγησης;
«Θα έλεγα ότι η ζωή της, σχεδόν, μετουσιώθηκε. Όπως ανέφερα και πριν, το έργο ακροβατεί ανάμεσα σε αποδεδειγμένα γεγονότα, εικασίες και στον ψυχισμό της. Κυρίως πάνω στον ψυχισμό της υφάνθηκε ένας ιστός μυθοπλασίας, εκεί κατατέθηκε η αφήγηση ως εργαλείο.
Νομίζω πως δεν θα είχε κανένα νόημα μια ιστορική, αναγνωστική περφόρμανς σε αυτή την περίπτωση. Το κείμενο απέκτησε σάρκα, μια γυμνή ανθρώπινη αλήθεια, βαθιά τραυματισμένη. Μια κραυγή απόγνωσης της Μέριλιν Μονρόε —αυτό είναι».
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση που κληθήκατε να αντιμετωπίσετε κατά τη σκηνοθεσία του έργου;
«Τα κλάματα στις πρόβες, ο κόμπος στο στομάχι, η έρευνά μας που κάποια στιγμή είπα “φτάνει”, τα ατελείωτα βράδια διαβάσματος και οι συζητήσεις που άλλοτε έπεφταν στο κενό και άλλοτε θέλαμε η πρόβα να μην τελειώσει… Η πρόκληση ήταν να δώσω στοργή και αγάπη στην ίδια τη Μέριλιν, να τη βοηθήσω – κάτι που κανείς όσο ζούσε δεν μπορούσε να κάνει. Εύχομαι, με αυτήν την παράσταση, ο άγγελος Μέριλιν να αναπαύεται γαλήνια.
Είναι, στην καριέρα μου, μια από τις πιο περίπλοκες και με πόνο παραστάσεις. Μας στοίχειωσε. Βρήκα πολλά κομμάτια του εαυτού μου στο έργο, πολύ προσωπικά· αυτό δεν ήταν εύκολο να διαχειριστώ, και σ’ αυτό οφείλω πολλά στην ομάδα μου – αν μου επιτρέπεται να τους αποκαλώ συντελεστές και ηθοποιούς μου. Γίναμε μια γροθιά, και αυτό είναι μαγικό. Τα σκοτάδια της Μέριλιν και, συνάμα, το φως της ήταν κάτι μεταφυσικό».
Με ποιους σκηνικούς και αισθητικούς άξονες επιλέξατε να αφηγηθείτε αυτή την ιστορία; Ποιος είναι ο ρόλος των σκηνικών, του φωτισμού ή των πολυμέσων στη δημιουργία της ατμόσφαιρας της παράστασης;
«Αν ήταν ταινία, θα ήταν του John Cassavetes μαζί με του Mike Leigh, με μια δόση Ingmar Bergman… Βαθιά ανθρώπινη, το ποιητικό της σύμπαν θραύσματα ζωής: σαλόνι, ψυχιατρείο, μπουντουάρ. Το σκηνικό της Δανάη Πανά συμβάλλει σε αυτή την αίσθηση, ενώ η μουσική του Δάνη Κουμαρτζή ροκάρει και, ταυτόχρονα, είναι Miles Davis. Είναι μια μεταμοντέρνα παράσταση, βαθιά documentary, προσωπική και σκληρή. Τα βίντεο της Άντα Λιάκου αποτυπώνουν τον ζοφερό κόσμο που υπάρχει γύρω της».
Πώς δουλέψατε με τους ηθοποιούς ώστε να ισορροπήσουν ανάμεσα στον μύθο της Μονρόε και στον άνθρωπο πίσω από αυτόν, αποδίδοντας ταυτόχρονα τη λάμψη και την ευθραυστότητά της;
«Παραδόθηκαν και μετουσίωσαν τα πρόσωπα, υπερβαίνοντας τον εαυτό τους· λύγισαν και, ακούραστα, έγιναν κομμάτι της. Χωρίς να ενστερνιστείς την ανθρώπινη ψυχή της Μέριλιν, δεν μπορείς να την ερμηνεύσεις. Αυτό που ήταν μαγικό ήταν η πλήρης αφοσίωση και η σκληρή δουλειά τους.
Η Αλεξάνδρα Παλαιολόγου, θεωρώ, καταθέτει μια αδυσώπητη υπαρξιακή ερμηνεία, ενώ ο Χρήστος Παπαδημητρίου, με μαεστρία και τυφλή αφοσίωση, γίνεται σμπαράλια στην ιστορία που αφηγούνται».
Ποιο θεωρείτε ότι είναι το αποτύπωμα της ιστορίας της Μονρόε σήμερα; Βλέπετε αναλογίες ή σημεία επαφής με τη σύγχρονη εποχή και τον σημερινό θεατή;
«Άραγε, οι μύθοι μπορούν να αφηγηθούν στη σκηνή; Πώς να χωρέσεις σε μια παράσταση τη ζωή τους; Πώς να μαζέψεις τις σπαραξικάρδιες στιγμές, τη λάμψη, τη μοναξιά, το τραύμα, την άγρια και ανελέητη πάλη και, ταυτόχρονα, το θείο άγγιγμα ενός πλάσματος;
Η ζωή και ο θάνατος της Μέριλιν γίνονται αφορμή για να βουτήξει ο θεατής στον σκοτεινό και φωτεινό μικρόκοσμό της, στη γεμάτη δυσκολίες διαδρομή προς τη δόξα, στους έρωτες, στον βασανισμό των πρωταγωνιστών της βιομηχανίας του θεάματος από το ίδιο το Σύστημα.
Η Μέριλιν –το σύμβολο που πόθησαν εκατομμύρια άνδρες και λάτρεψαν οι γυναίκες, η απενοχοποίηση του σώματος, η “κόκκινη” Μέριλιν που τσαλαπατήθηκε και έγινε βορά στο πλήθος– η ορφανή Νόρμα Τζιν Μόρτενσον, το κορίτσι του λούμπεν προλεταριάτου που περπάτησε στη λεωφόρο της δόξας, πέθανε μόνη και έρημη».
Τι θα θέλατε να κρατήσει ο θεατής φεύγοντας την παράσταση;
«Δολοφονία ή αυτοκτονία; Διανοούμενη ή η “χαζή ξανθιά”, όπως την αποκαλούσαν; Ανθρωπίστρια; Αριστερή; Παρανοϊκή; Αλκοολική; Νυμφομανής; Ποια ήταν, τελικά;
Μέσα από την ταραχώδη ζωή της, η παράσταση φέρνει στο προσκήνιο όλες τις πτυχές και τις πολύπλοκες στιγμές που την καθόρισαν και τη μετέτρεψαν στο αιώνιο σύμβολο του κινηματογράφου και της δημόσιας σφαίρας. Ίσως, η απάντηση σε όλα αυτά δεν έχει τελικά σημασία. Η δική μας Μέριλιν μιλά κατευθείαν στην καρδιά.
Ένα κορίτσι που εγκαταλείφθηκε, βιάστηκε και κακοποιήθηκε, που ονειρευόταν να γίνει ηθοποιός, που αγάπησε και αγαπήθηκε, σε έναν κόσμο που την κατακρεούργησε και ταυτόχρονα τη λάτρεψε. Η “μηχανή” Μονρόε ακροβάτησε ανάμεσα σε ένα διεφθαρμένο σύστημα αξιών και στον λαμπερό κόσμο που η ίδια ονειρευόταν. Μια τραγική ιστορία γεμάτη πόνο, χαμένους έρωτες, λάμψη, ερημιά, εγκατάλειψη, αλκοόλ και χάπια, νεκρά παιδιά· μια ιστορία βουτηγμένη σε λευκά σεντόνια, στη βία και στο γκλίτερ, στα φώτα και στην πολιτική σκηνή…
Αλλά, ίσως, αυτός ο κόσμος δεν ήταν πλασμένος για εσένα, μικρή μου φοβισμένη Μέριλιν».
Ταυτότητα Παράστασης
Κείμενο: Ροδή Στεφανίδου
Σκηνοθεσία: Ένκε Φεζολλάρι
Σκηνικά – Κοστούμια: Δανάη Πανά
Μουσική: The Kundera Project
Σχεδιασμός φώτων: Γιάννης Κυρατζής
Video: Άντα Λιάκου
Οργάνωση παραγωγής: Άννα Μαρία Γάτου
Φωτογραφίες: Mike Rafail | That long black cloud
*Βοηθός σκηνοθέτη (στο πλαίσιο πρακτικής άσκησης): Χρήστος Δέλλιος
*Βοηθός Σκηνογράφου – Ενδυματολόγου (στο πλαίσιο πρακτικής άσκησης): Χριστίνα Γεωργιάδου
Διανομή
Αλεξάνδρα Παλαιολόγου (Μέριλιν)
Χρήστος Παπαδημητρίου (Αφηγητής)
Πληροφορίες
«Artbox Fargani»: Αγίου Παντελεήμονος 10, κέντρο Θεσσαλονίκη
Πρεμιέρα: Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου 2026
Ώρα έναρξης: 21:00
Διάρκεια παράστασης: 80 λεπτά
Πληροφορίες- κρατήσεις στο Τ. 2310 208007
Προπώληση: https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/fakelos-merilin-monroe-kodikos-erase/
Ώρες ταμείων «Artbox Fargani»
Καθημερινά: 10:30- 14:30 και 17:30- 20:00. Τις ημέρες των παραστάσεων το ταμείο θα είναι ανοιχτό έως τις 22:30.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
