Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν δύο αρχαία ταμπλό του παιχνιδιού Λιούμπο (Liubo) χαραγμένα σε κοινά τούβλα, μέσα σε τάφους της Δυναστείας Χαν ηλικίας σχεδόν 2.000 ετών στη βορειοδυτική Κίνα. Η σπάνια αυτή ανακάλυψη ρίχνει νέο φως σε ένα από τα πιο γνωστά επιτραπέζια παιχνίδια της αρχαίας Κίνας και προσφέρει νέες γνώσεις για την καθημερινή ζωή κατά τη διάρκεια της Δυναστείας Χαν.
Οι ερευνητές εντόπισαν τα χαραγμένα ταμπλό στους τάφους Μ4 και Μ17 κατά τη διάρκεια ανασκαφών στην πανεπιστημιούπολη Chang’an του Πανεπιστημίου Shaanxi Normal στο Σιάν, την πρωτεύουσα της επαρχίας Σαανσί. Η ανασκαφή πραγματοποιήθηκε το 2022, αλλά το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας της Επαρχίας Σαανσί έδωσε στη δημοσιότητα τα ευρήματα τον Ιούλιο του 2026.
Η ανασκαφή αποκαλύπτει καλοδιατηρημένο νεκροταφείο της Δυναστείας Χαν
Η ανασκαφή ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2022, πριν από την κατασκευή νέων φοιτητικών εστιών στο νοτιοανατολικό τμήμα της πανεπιστημιούπολης.
Οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως 25 τάφους και δύο λάκκους τέφρας σε όλη την τοποθεσία. Δέκα από τις ταφές αναγνωρίστηκαν ως καλοδιατηρημένοι τάφοι της Δυναστείας Χαν, οι οποίοι είχαν σε μεγάλο βαθμό γλιτώσει από τη λεηλασία και τις μεταγενέστερες παρεμβάσεις.
Το νεκροταφείο περιλάμβανε τρεις τύπους τάφων. Ορισμένοι διέθεταν χωμάτινους θαλάμους στους οποίους η πρόσβαση γινόταν μέσω κάθετων φρεατίων. Άλλοι είχαν χωμάτινους θαλάμους που συνδέονταν με κεκλιμένους διαδρόμους. Οι ερευνητές ανακάλυψαν επίσης έναν πλινθόκτιστο (τούβλινο) θαλαμοειδή τάφο. Οι ταφές χρονολογούνται από την ύστερη Δυναστεία των Δυτικών Χαν έως την ύστερη Δυναστεία των Ανατολικών Χαν, καλύπτοντας χονδρικά την περίοδο από τον 1ο αιώνα π.Χ. έως τον 2ο αιώνα μ.Χ.
Περίπου 130 αντικείμενα, ή ομάδες αντικειμένων, ανακτήθηκαν από τους τάφους. Τα κτερίσματα περιλάμβαναν κεραμικά αγγεία, χάλκινα κάτοπτρα (καθρέφτες), σιδερένια εργαλεία, νομίσματα και μικρογραφίες σιτοβολών (αποθηκών σιτηρών), πηγαδιών και εστιών (μαγειρείων).
Τα τούβλινα ταμπλό προσφέρουν μια σπάνια ανακάλυψη Λιούμπο
Ανάμεσα στις ανακαλύψεις, ξεχώρισαν δύο ταμπλό του παιχνιδιού Λιούμπο. Σε αντίθεση με τα περισσότερα παλαιότερα γνωστά ταμπλό Λιούμπο, τα οποία ήταν κατασκευασμένα από λακαρισμένο ξύλο ή πέτρα, αυτά τα παραδείγματα ήταν χαραγμένα απευθείας πάνω σε τετράγωνα τούβλα.
Το ένα ήταν χαραγμένο σε ένα απλό τούβλο, ενώ το άλλο επαναχρησιμοποιούσε ένα τούβλο διακοσμημένο με ένα γεωμετρικό μοτίβο μαιάνδρου. Και τα δύο εμφανίζουν τη χαρακτηριστική διάταξη που σχετίζεται με το αρχαίο παιχνίδι.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι τα τούβλινα ταμπλό ενδέχεται να χρησίμευαν ως απλουστευμένες ή συμβολικές εκδοχές του παραδοσιακού εξοπλισμού Λιούμπο. Ωστόσο, παραμένει ασαφές εάν χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της ζωής των ιδιοκτητών τους ή αν κατασκευάστηκαν ειδικά για την ταφή.
Το αρχαίο παιχνίδι συνδύαζε στρατηγική και τύχη
Το Λιούμπο (Liubo), που συνήθως μεταφράζεται ως «έξι ραβδιά» ή «έξι βέργες», ήταν ένα από τα πιο δημοφιλή επιτραπέζια παιχνίδια στην αρχαία Κίνα. Δύο παίκτες ανταγωνίζονταν σε ένα τετράγωνο ταμπλό που έφερε ένα συμμετρικό μοτίβο γραμμών.
Τα αρχαιολογικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι κάθε παίκτης έλεγχε έξι πιόνια. Η κίνηση πιθανότατα καθοριζόταν από το ρίξιμο ραβδιών ή ζαριών, ενώ ενδέχεται να χρησιμοποιούνταν επιπλέον μάρκες για την καταμέτρηση του σκορ. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι το παιχνίδι συνδύαζε στρατηγική, τύχη και τζόγο, αν και οι πλήρεις κανόνες του παραμένουν άγνωστοι.
Ιστορικά αρχεία και αρχαιολογικές ανακαλύψεις δείχνουν ότι το Λιούμπο παιζόταν ευρέως κατά τη διάρκεια της Δυναστείας Χαν, τόσο από την ελίτ όσο και από τους απλούς ανθρώπους. Ταφικά γλυπτά και κεραμικά ειδώλια απεικονίζουν συχνά δύο παίκτες καθισμένους εκατέρωθεν ενός ταμπλό, γεγονός που υποδηλώνει ότι αποτελούσε ένα οικείο κομμάτι της καθημερινής κοινωνικής ζωής.
Αν και ορισμένοι μελετητές έχουν προτείνει ότι το Λιούμπο επηρέασε τη μεταγενέστερη εξέλιξη του Σιάνγκτσι (Xiangqi), ή κινεζικού σκακιού, δεν έχει επιβεβαιωθεί κάποιος άμεσος σύνδεσμος. Οι ερευνητές θεωρούν το Λιούμπο ένα ξεχωριστό παιχνίδι με τη δική του σχεδίαση ταμπλό, πιόνια και κανόνες.
Η ανακάλυψη προσθέτει νέα στοιχεία στην ιστορία του Λιούμπο
Ταμπλό και πιόνια του Λιούμπο έχουν ανακτηθεί στο παρελθόν από τάφους της Δυναστείας Χαν σε ολόκληρη την Κίνα, αντικατοπτρίζοντας το έθιμο της τοποθέτησης αντικειμένων συνδεδεμένων με την καθημερινή ζωή, την ψυχαγωγία και την κοινωνική θέση μέσα στους τάφους.
Ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα παραδείγματα προέρχεται από τον τρίτο τάφο Μάγουανγκντουέι (Mawangdui) στην Τσανγκσά, όπου οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ένα πλήρες σετ παιχνιδιού από λάκα με ελεφαντοστέινα πιόνια, ράβδους ρίψης και ένα ζάρι 18 πλευρών.
Η Δομή των Πλευρών:
Οι 16 πλευρές έφεραν χαραγμένους τους αριθμούς από το 1 έως το 16. Οι 2 αντίθετες πλευρές (πάνω και κάτω) δεν είχαν αριθμούς, αλλά κινεζικούς χαρακτήρες. Ανάλογα με τον τάφο και τη χρήση, οι δύο αυτές πλευρές έκρυβαν εκπλήξεις:Στο παιχνίδι Liubo, οι πλευρές σήμαιναν συνήθως “Κέρδος” (win) και “Χάσιμο” (lose).
Σε αντίστοιχα ζάρια που χρησιμοποιούνταν σε παιχνίδια οινοποσίας (drinking games), οι πλευρές έγραφαν φράσεις όπως “Φέρε κρασί” (bring on the wine) ή ακόμα και χιουμοριστικές φράσεις όπως “Φοβάμαι τη γυναίκα μου” (scared of your wife).
Υλικά Κατασκευής: Τα περισσότερα που έχουν διασωθεί σε αρχαιολογικούς χώρους (όπως στους διάσημους τάφους Mawangdui και Mancheng) είναι φτιαγμένα από λακαρισμένο ξύλο ή μπρούντζο με εντυπωσιακές διακοσμήσεις από ασήμι, χρυσό και ημιπολύτιμους λίθους.
Τα πρόσφατα ανακαλυφθέντα ταμπλό από το Σιάν είναι πολύ απλούστερα από εκείνα τα πολυτελή σετ. Η σημασία τους έγκειται στην ασυνήθιστη επιλογή υλικού. Αντί για ακριβή λάκα ή πέτρα, συνηθισμένα οικοδομικά τούβλα μετατράπηκαν προσεκτικά σε αναγνωρίσιμα ταμπλό παιχνιδιού προτού τοποθετηθούν στους τάφους.
Το νεκροταφείο καταγράφει την αλλαγή στις ταφικές παραδόσεις
Το νεκροταφείο τεκμηριώνει επίσης την αλλαγή στις ταφικές παραδόσεις σε διάστημα περίπου 200 ετών. Οι παραλλαγές στα κεραμικά, τα νομίσματα και την αρχιτεκτονική των τάφων επέτρεψαν στους ερευνητές να εντοπίσουν πώς εξελίχθηκαν τα ταφικά έθιμα κατά την περίοδο των Χαν.
Ένας πλινθόκτιστος (τούβλινος) τάφος, που αναγνωρίστηκε ως M18, περιείχε δύο ξύλινα φέρετρα. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι ο θάλαμος διευρύνθηκε όταν προστέθηκε η δεύτερη ταφή, γεγονός που δείχνει ότι ορισμένοι τάφοι των Χαν τροποποιούνταν και επαναχρησιμοποιούνταν με την πάροδο του χρόνου.
Μαζί, οι ανακαλύψεις προσφέρουν κάτι περισσότερο από στοιχεία για τα αρχαία ταφικά έθιμα. Τα απλά τούβλινα ταμπλό παιχνιδιού διασώζουν μια σπάνια υπενθύμιση της ψυχαγωγίας, της κοινωνικής ζωής και της προσωπικής ταυτότητας στην Κίνα της Δυναστείας Χαν, κρατώντας ζωντανά τα ίχνη ενός παιχνιδιού του οποίου οι πλήρεις κανόνες έχουν χαθεί προ πολλού.
Το Liubo (Λιούμπο) περιγράφεται μερικές φορές ως ένας πιθανός πρόδρομος του Xiangqi (Σιάντσι), ή κινεζικού σκακιού. Αυτή η σχέση, ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί οριστικά και το Liubo δεν θα έπρεπε να παρουσιάζεται απλώς ως μια πρώιμη μορφή σκακιού. Το ταμπλό, τα πιόνια και το σύστημα κινήσεών του ανήκαν σε μια ξεχωριστή παιχνιδιάρικη παράδοση.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
