Η ΕΥΔΑΠ εισέρχεται στην άρδευση και, μαζί με την ΕΥΑΘ, αναλαμβάνει την ενσωμάτωση 68 παρόχων υπηρεσιών ύδατος, στο πλαίσιο νομοσχεδίου που αλλάζει ριζικά τη δομή της ύδρευσης και της αποχέτευσης σε Αττική, Στερεά Ελλάδα, Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική.
Παράλληλα, ανοίγει ο δρόμος για την ένταξη και άλλων παρόχων στις δύο εταιρείες, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, ενώ το Δημόσιο αναλαμβάνει να καλύψει τουλάχιστον το 75% των οφειλών των προς απορρόφηση ΔΕΥΑ (Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης Αποχέτευσης) στους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας.
Για τις περιοχές που εντάσσονται στην ΕΥΔΑΠ προβλέπεται κάλυψη τουλάχιστον 34,59 εκατ. από συνολικά χρέη 40,69 εκατ. και για τις περιοχές της ΕΥΑΘ τουλάχιστον 20,16 εκατ. από συνολικές οφειλές 23,71 εκατ. ευρώ, με βάση τα υπόλοιπα της 31ης Μαρτίου 2026.
Σύμφωνα με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), για την εφαρμογή της μεταρρύθμισης θα διατεθούν επιπλέον 200 εκατ., ανεβάζοντας στα 400 εκατ. ευρώ το συνολικό πακέτο χρηματοδότησης που προβλέπεται για δήμους και ΔΕΥΑ.
Το σχετικό νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ τέθηκε τον βράδυ της περασμένης Παρασκευής σε δημόσια διαβούλευση έως τις 20 Ιουλίου. Με τις ρυθμίσεις του επεκτείνει σημαντικά τη γεωγραφική και λειτουργική αρμοδιότητα των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ με την ενσωμάτωση ΔΕΥΑ και Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ).
Σήμερα λειτουργούν περί τους 735 διαφορετικούς φορείς που διαχειρίζονται θέματα ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης, με διαφορετικά οικονομικά δεδομένα, διαφορετικές δυνατότητες και διαφορετικό επίπεδο υπηρεσιών. Το σκεπτικό του ΥΠΕΝ είναι ότι o κατακερματισμός αυτός οδηγεί σε αυξανόμενο λειτουργικό κόστος, με επιβάρυνση του πολίτη, μη βιώσιμους οργανισμούς, ανεπαρκή στελέχωση, διαρροές και ποσοστά μη τιμολογούμενου νερού πολύ πάνω από τον διεθνή μέσο όρο, αδυναμία άντλησης κεφαλαίων, δυσκολία επενδύσεων σε δίκτυα και υποδομές και περιορισμένες δυνατότητες για ενιαίο εθνικό σχεδιασμό αντιμετώπισης της λειψυδρίας και της κλιματικής αλλαγής.
Η διεύρυνση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ
Η χωρική αρμοδιότητα της ΕΥΔΑΠ διευρύνεται στην ηπειρωτική Αττική, την Αίγινα και το Αγκίστρι, καθώς και στις Περιφερειακές Ενότητες Βοιωτίας, Φωκίδας και Εύβοιας, με εξαίρεση τη Σκύρο. Εκτός του νέου σχήματος παραμένουν οι Δήμοι Κυθήρων, Αντικυθήρων, Πόρου, Σπετσών, Τροιζηνίας και Ύδρας.
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι ότι η ΕΥΔΑΠ αποκτά για πρώτη φορά και αρμοδιότητα άρδευσης. Αντίστοιχα, η ΕΥΑΘ επεκτείνει την αρμοδιότητά της στο σύνολο των Περιφερειακών Ενοτήτων Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής, με εξαίρεση το Επιχειρηματικό Πάρκο Θεσσαλονίκης.
Ειδικότερα, στην ΕΥΔΑΠ ενσωματώνονται 26 δημοτικά τμήματα ύδρευσης και αποχέτευσης, επτά ΔΕΥΑ, οκτώ ΤΟΕΒ και η αρμοδιότητα άρδευσης της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας στην περιοχή του πρώην Οργανισμού Κωπαΐδας, συνολικά 43 πάροχοι.
Στην ΕΥΑΘ εντάσσονται πέντε δημοτικά τμήματα ύδρευσης και αποχέτευσης, οκτώ ΔΕΥΑ, έντεκα ΤΟΕΒ και ένας Γενικός Οργανισμός Εγγείων Βελτιώσεων, συνολικά 25 φορείς.
Οι δύο εταιρείες αναλαμβάνουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των παρόχων που ενσωματώνονται, με εξαίρεση νομικές και φορολογικές εκκρεμότητες που αφορούν χρονικό διάστημα πριν από την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Πενταετή επενδυτικά σχέδια
Η διοικητική αναδιάρθρωση συνοδεύεται από υποχρεωτικό επενδυτικό σχεδιασμό για κάθε περιοχή που εντάσσεται στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ. Οι δύο εταιρείες θα καταρτίζουν χωριστό πενταετές επενδυτικό σχέδιο, στο οποίο θα αποτυπώνονται τα έργα ανακατασκευής, επέκτασης, αναβάθμισης και συντήρησης των δικτύων, το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, ο ετήσιος προϋπολογισμός και οι πηγές χρηματοδότησης.
Το προσχέδιο κάθε προγράμματος θα αποστέλλεται στους οικείους δήμους για παρατηρήσεις και το οριστικό σχέδιο θα υποβάλλεται στη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) προς έγκριση μέσα σε έξι μήνες από την ολοκλήρωση της μεταφοράς κάθε παρόχου.
Πέρα από την ύδρευση, την αποχέτευση και την άρδευση, στις δύο εταιρείες ανατίθεται και η διαχείριση των δικτύων ομβρίων στις περιοχές αρμοδιότητάς τους. Οι όροι παροχής της υπηρεσίας και η σχετική αποζημίωση θα καθοριστούν με συμβάσεις που θα υπογραφούν με το Ελληνικό Δημόσιο. Ο καθαρισμός των φρεατίων θα εξακολουθήσει να αποτελεί αρμοδιότητα των δήμων.
Το προσωπικό των ΔΕΥΑ και των ΤΟΕΒ μεταφέρεται στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, με το μισθολογικό καθεστώς των εργαζομένων στις δύο εταιρείες. Για τους δημοτικούς υπαλλήλους, ο κάθε Δήμος θα αποφασίσει ποιοι υπάλληλοι θα μετακινηθούν, καθώς κάποιοι εξ αυτών εξυπηρετούν ευρύτερες ανάγκες. Ως γενικός κανόνας, ο τόπος εργασίας θα παραμένει εντός της ίδιας Περιφερειακής Ενότητας, εκτός αν ο εργαζόμενος συναινέσει σε διαφορετική τοποθέτηση.
Για τη διευκόλυνση της μετάβασης στο νέο μοντέλο, κάθε δήμος εκτός Αττικής, οι δήμοι της Χαλκιδικής, καθώς και οι Δήμοι Λαγκαδά και Βόλβης, θα ορίζουν ειδικό συντονιστή, ο οποίος θα αποτελεί τον σύνδεσμο με την ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ για ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία των υπηρεσιών. Επιπλέον, η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Στερεάς Ελλάδας αποκτά εκπρόσωπο στο διοικητικό συμβούλιο της ΕΥΔΑΠ.
Τα πάγια των δήμων
Το νομοσχέδιο ρυθμίζει και το καθεστώς των δικτύων και των λοιπών παγίων που έχουν αποκτήσει οι δήμοι και οι ΔΕΥΑ. Πριν από τη μεταφορά τους στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ θα πραγματοποιείται αποτίμηση της αξίας τους. Η μεθοδολογία και το τίμημα θα εγκρίνονται από τη ΡΑΑΕΥ. Το ποσό που θα προκύπτει θα καταβάλλεται στον οικείο δήμο.
Παρέχεται ωστόσο η δυνατότητα στους δήμους να διατηρήσουν την κυριότητα των παγίων τους. Στην περίπτωση αυτή, η ΕΥΔΑΠ ή η ΕΥΑΘ θα αποκτά το δικαίωμα χρήσης, διαχείρισης, συντήρησης, επισκευής και εκμετάλλευσης των υποδομών, καταβάλλοντας αντάλλαγμα στον δήμο.
Έλεγχος βιωσιμότητας και σχέδια εξυγίανσης
Ενισχύεται επίσης ο εποπτικός ρόλος της ΡΑΑΕΥ, καθώς η διαχειριστική επάρκεια των παρόχων θα αξιολογείται με συγκεκριμένους δείκτες. Η πιστοποίηση της επάρκειας θα αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή σε προγράμματα χρηματοδότησης έργων, με εξαίρεση τους Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων.
Για τους παρόχους που εμφανίζουν οικονομικές αδυναμίες προβλέπεται η κατάρτιση σχεδίων εξυγίανσης. Σε αυτά θα αποτυπώνονται τα προβλήματα που έχουν διαπιστωθεί, οι παρεμβάσεις που πρέπει να υλοποιηθούν, το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και οι στόχοι που θα πρέπει να επιτευχθούν, ώστε να αποκατασταθεί η οικονομική τους λειτουργία.
Για την πιστοποίηση της διαχειριστικής τους επάρκειας, οι πάροχοι θα πρέπει ακόμη να υποβάλλουν στη ΡΑΑΕΥ Σχέδιο Ασφάλειας Τροφοδοσίας Νερού. Σε αυτό θα καταγράφονται, μεταξύ άλλων, οι διαθέσιμες και οι εναλλακτικές πηγές υδροδότησης, τα έργα ενίσχυσης των υποδομών, το σύστημα παρακολούθησης των αποθεμάτων και τα μέτρα διαχείρισης έκτακτων περιστατικών.
Η σύνδεση με τα δίκτυα αποχέτευσης
Αλλαγές επέρχονται στις διατάξεις που διέπουν τη σύνδεση των ακινήτων με το δίκτυο αποχέτευσης. Η βασική υποχρέωση των ιδιοκτητών να καλύπτουν τη δαπάνη της εξωτερικής διακλάδωσης και να καταβάλλουν το τέλος χρήσης υπονόμου παραμένει, ωστόσο, τροποποιούνται η διαδικασία σύνδεσης και το πλαίσιο που εφαρμόζεται όταν αυτή δεν πραγματοποιείται εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.
H προθεσμία για τη σύνδεση ενός ακινήτου με το αποχετευτικό δίκτυο αυξάνεται από έναν μήνα σε τρεις μήνες από την ολοκλήρωση της εξωτερικής διακλάδωσης ή την έναρξη λειτουργίας του συλλεκτικού αγωγού. Αν ο ιδιοκτήτης δεν προχωρήσει στη σύνδεση μέσα στο διάστημα αυτό, η ΕΥΔΑΠ θα μπορεί να αναλαμβάνει την εκτέλεση των απαιτούμενων εργασιών, να καταλογίζει τη σχετική δαπάνη και να επιβάλλει το προβλεπόμενο τέλος χρήσης υπονόμου.
Καθιερώνεται όμως και χρηματική κύρωση για τη μη σύνδεση. Η ετήσια ποινή ορίζεται από το πενταπλάσιο έως το δεκαπλάσιο του μεγαλύτερου εκκαθαριστικού λογαριασμού της τελευταίας διετίας, με ελάχιστο ποσό τα 100 ευρώ.
Όταν η κατασκευή του αποχετευτικού δικτύου έχει χρηματοδοτηθεί από δημόσιους ή ευρωπαϊκούς πόρους, οι ιδιοκτήτες δεν θα επιβαρύνονται με το μέρος της δαπάνης που έχει ήδη καλυφθεί από τη συγκεκριμένη χρηματοδότηση.
Γρήγορες διαδικασίες για τα έργα αντιμετώπισης της λειψυδρίας
Ακόμη, το νομοσχέδιο θεσπίζει ειδικές ρυθμίσεις για την επιτάχυνση έργων αντιμετώπισης της λειψυδρίας, τόσο σε ό,τι αφορά τις μονάδες αφαλάτωσης όσο και τα έργα που θα απαιτηθούν σε περιοχές οι οποίες θα κηρύσσονται σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης.
Στο πλαίσιο αυτό θεσπίζεται ταχύτερη διαδικασία για την περιβαλλοντική αδειοδότηση μονάδων αφαλάτωσης. Η Διεύθυνση Υδάτων της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης θα πρέπει να γνωμοδοτεί μέσα σε δεκαπέντε ημέρες επί της τεχνικής έκθεσης που συνοδεύει τον φάκελο αδειοδότησης. Αν η προθεσμία παρέλθει χωρίς γνωμοδότηση, η διαδικασία συνεχίζεται μέσω του Περιφερειακού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΠΕΣΠΑ), ώστε να μην καθυστερεί η έκδοση της σχετικής απόφασης.
Ταυτόχρονα, προβλέπεται η δυνατότητα εκτροπής πόσιμου νερού από τους παραποτάμους του Αχελώου, Κρικελλοπόταμο και Καρπενησιώτη, προς το υδροδοτικό σύστημα της Αττικής, υπό την προϋπόθεση διενέργειας περιβαλλοντικού προελέγχου και, όπου απαιτείται, στρατηγικής περιβαλλοντικής εκτίμησης, σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο. Σε περίπτωση εφαρμογής της ρύθμισης, παρέχεται και η δυνατότητα τροποποίησης των Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών με απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Ειδική διαδικασία εισάγεται για την ταχεία υλοποίηση έργων αντιμετώπισης της λειψυδρίας σε περιοχές που έχουν κηρυχθεί σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης. Στις περιπτώσεις αυτές το ΥΠΕΝ μπορεί να αναλαμβάνει τον σχεδιασμό, την ανάθεση και την εκτέλεση έργων που συνδέονται με την κατασκευή ή την αποκατάσταση κρίσιμων υποδομών, ακόμη και όταν αυτά δεν εμπίπτουν στις αρμοδιότητές του. Αντίστοιχος ρόλος μπορεί να ανατίθεται και στις ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ.
Για τα έργα αυτά θεσπίζεται ειδικό καθεστώς ανάθεσης, με διαδικασία διαπραγμάτευσης, πρόσκληση τουλάχιστον τριών εργοληπτικών επιχειρήσεων που διαθέτουν σχετική εμπειρία και προθεσμία δέκα εργάσιμων ημερών για την υποβολή προσφορών. Το πλαίσιο συνοδεύεται από απλουστευμένες διαδικασίες για την περιβαλλοντική αδειοδότηση και, όπου απαιτείται, για τις απαλλοτριώσεις, με στόχο την ταχύτερη υλοποίηση κρίσιμων έργων αντιμετώπισης της λειψυδρίας.
Παρεμβάσεις για την αναβίωση εγκαταλελειμμένων οικισμών
Το προτεινόμενο σχέδιο νόμου τροποποιεί και το ισχύον πολεοδομικό πλαίσιο για την αναβίωση εγκαταλελειμμένων και μικρών φθινόντων οικισμών, καθώς και για την οργανωμένη ανάπτυξη που μπορεί να τους συνοδεύει.
Στις αλλαγές περιλαμβάνεται η αύξηση από 100 σε 200 στρέμματα του ανώτατου συνολικού ορίου που μπορεί να ενταχθεί στον πολεοδομικό σχεδιασμό και καταργείται ο περιορισμός σύμφωνα με τον οποίο η όμορη προς ανάπτυξη έκταση δεν μπορούσε να υπερβαίνει το διπλάσιο της έκτασης του υφιστάμενου οικισμού.
Το αναθεωρημένο πλαίσιο προβλέπει ότι η αναβίωση των οικισμών μπορεί να προχωρεί είτε μέσω Περιοχών Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.) είτε μέσω Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΠΣ). Ο πολεοδομικός σχεδιασμός μπορεί να περιλαμβάνει μία ή περισσότερες λειτουργικά συνδεόμενες όμορες εκτάσεις, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος.
Αλλαγές επέρχονται και στα κριτήρια χαρακτηρισμού των εγκαταλελειμμένων και των μικρών φθινόντων οικισμών. Για τους εγκαταλελειμμένους οικισμούς απαιτείται πλέον να εμφανίζουν μηδενικό πληθυσμό τόσο στην απογραφή του 1981 όσο και στην τελευταία απογραφή της ΕΛΣΤΑΤ. Για τους μικρούς και φθίνοντες οικισμούς μεταβάλλεται ο τρόπος υπολογισμού της πληθυσμιακής εξέλιξης, ενώ διατηρείται ως ανώτατο όριο οι 150 μόνιμοι κάτοικοι.
Τροποποίηση επέρχεται και στις διατάξεις που αφορούν τις χρήσεις γης στα Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης και στις υποχρεώσεις των φορέων ανάπτυξης. Παραμένει η υποχρέωση διάθεσης τουλάχιστον του 50% της πολεοδομούμενης έκτασης για κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους ή άλλες προβλεπόμενες χρήσεις και αναδιαμορφώνεται το πλαίσιο της ειδικής χρηματικής εισφοράς. Η εισφορά αυτή μπορεί να αξιοποιείται για έργα υποδομής, με προτεραιότητα στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων, την αποκατάσταση δημόσιων κτιρίων και την ανάδειξη της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.
Εισάγεται παράλληλα μεταβατική ρύθμιση για συγκεκριμένες εκκρεμείς υποθέσεις οικοδομικών συνεταιρισμών που είχαν υποβάλει αίτηση σκοπιμότητας πριν από την έναρξη ισχύος του ν. 2508/1997, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία έγκρισης και χωροθέτησης. Στις περιπτώσεις αυτές προβλέπεται εξαίρεση από την ελάχιστη απαιτούμενη έκταση των 50 στρεμμάτων.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
