Οι γεωπολιτικές αναταράξεις, η αστάθεια στις διεθνείς αγορές ενέργειας, οι μεταβολές στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, καθώς και ο χωρίς ίσους όρους διεθνής ανταγωνισμός επαναπροσδιορίζουν τις προοπτικές της παραγωγικής οικονομίας και δημιουργούν την ανάγκη νέας στρατηγικής για τον ευρωπαϊκό κλάδο πλαστικών.
Ήγγικεν η ώρα της δράσης, λέει η ελληνική και η ευρωπαϊκή βιομηχανία πλαστικών, ζητώντας πολιτικές που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα, θα περιορίσουν το ενεργειακό κόστος και θα διασφαλίσουν ίσους όρους ανταγωνισμού, ώστε η παραγωγή και οι επενδύσεις να παραμείνουν στην Ευρώπη. Ειδικότερα εστιάζοντας στη μέχρι τώρα πολιτική της Ε.Ε. διατρανώνουν πως η πράσινη μετάβαση κινδυνεύει να συνοδευτεί από περαιτέρω απώλεια βιομηχανικής δραστηριότητας και παραγωγής που θα κατευθυνθεί εκτός Ευρώπης με μεταφορά της σε Τρίτες Χώρες που δεν λειτουργούν με τους ίδιους κανόνες.
Ανακύκλωση και βιώσιμη διαχείριση πόρων
Τα θέματα αυτά θα τεθούν και στο συνέδριο που διοργανώνει ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Πλαστικών Ελλάδος (ΣΒΠΕ) τον Οκτώβριο 2026 με τίτλο «Seeking a resilience strategy in an era of disruption». Στο επίκεντρο θα βρεθούν οι συνθήκες που δοκιμάζουν τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας πλαστικών και οι στρατηγικές που απαιτούνται για τη διατήρηση ισχυρών και ανθεκτικών αλυσίδων αξίας καθώς και η ανάγκη των απαιτούμενων μεγάλων αλλαγών και οι προτάσεις που μπορούν να ενισχύσουν τις επιδόσεις της ανακύκλωσης, αυξάνοντας τη διαθεσιμότητα ποιοτικών ανακυκλωμένων υλικών και δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ένα αποτελεσματικότερο και βιώσιμο σύστημα διαχείρισης πόρων. Ειδικά στον τομέα της ανακύκλωσης για τα κράτη μέλη της Ε.Ε. η ανάπτυξη ενιαίου συστήματος ανακύκλωσης και αξιοποίησης των δευτερογενών πρώτων υλών, είναι αναγκαία ώστε να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακας, να περιοριστεί το κόστος μεταφοράς και επεξεργασίας και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας απέναντι στις εισαγωγές από την Κίνα και άλλες Τρίτες Χώρες.
Η απανθρακοποίηση μέσω αποβιομηχάνισης και η «πλαστικότητα» της βιομηχανίας πλαστικών
Σύμφωνα με τη μελέτη της Plastics Europe, η συνολική παραγωγή πλαστικών στην Ευρώπη μειώθηκε από 62,3 εκατ. τόνους το 2018 σε 54,9 εκατ. τόνους το 2024, καταγράφοντας απώλειες σχεδόν 12% μέσα σε έξι χρόνια. Παράλληλα, ο ρυθμός ανάπτυξης της παραγωγής κυκλικών πλαστικών επιβραδύνθηκε από 13,6% το 2022 σε μόλις 1,2% το 2024, ενώ αυξάνεται η εξάρτηση της ευρωπαϊκής μεταποίησης από εισαγόμενες πρώτες ύλες και προϊόντα. Δεν είναι τυχαίο ότι η ίδια η Plastics Europe προειδοποιεί πως η Ευρώπη κινδυνεύει να οδηγηθεί σε «απανθρακοποίηση μέσω αποβιομηχάνισης» (decarbonisation through deindustrialisation), εάν δεν αποκαταστήσει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της.
Εστιάζοντας σε αυτά τα συμπεράσματα και στις αλλεπάλληλες κρίσεις -πανδημία, ενεργειακή κρίση, δυσλειτουργίες στις εφοδιαστικές αλυσίδες, πληθωριστικές πιέσεις και κρίση στη Μέση Ανατολή- ο πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Πλαστικών Ελλάδος (ΣΒΠΕ), Παναγιώτης Γεροντόπουλος, μιλώντας σε ενημέρωση των δημοσιογράφων, προχώρησε σε έναν πρωτότυπο παραλληλισμό, λέγοντας «όπως τα ίδια τα υλικά που παράγουμε χαρακτηρίζονται από ευελιξία και ανθεκτικότητα, έτσι και οι ελληνικές βιομηχανίες έχουν μάθει να λειτουργούν σε συνθήκες συνεχών μεταβολών, διατηρώντας την παραγωγή, τις εξαγωγές και την τροφοδοσία κρίσιμων κλάδων της οικονομίας». «Η προσαρμοστικότητα είναι σχεδόν στοιχείο ταυτότητας για τη βιομηχανία πλαστικών», εξήγησε ο κ. Γεροντόπουλος. Αλλά επεσήμανε πως «η δυνατότητα αυτή δεν είναι ανεξάντλητη. Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής μεταποίησης δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην ικανότητα των επιχειρήσεων να προσαρμόζονται σε κάθε νέα κρίση. Απαιτείται ένα σταθερό επιχειρηματικό περιβάλλον, ουσιαστικές παρεμβάσεις για τη μείωση του ενεργειακού κόστους και έμπρακτη στήριξη των επιχειρήσεων μεταποίησης και ανακύκλωσης (ΚΑΔ 22 και ΚΑΔ 38), που αποτελούν βασικούς πυλώνες της ελληνικής βιομηχανίας και της κυκλικής οικονομίας».
Παρουσιάζοντας την εικόνα του κλάδου στην Ευρώπη ο αντιπρόεδρος του ΣΒΠΕ, Στέλιος Κακουλίδης, ο οποίος συμμετείχε πρόσφατα στη Γενική Συνέλευση της EuPC (Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Μεταποιητών Πλαστικών), επεσήμανε πως το κυρίαρχο θέμα συζήτησης ήταν η σταδιακή υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής μεταποίησης. «Το μήνυμα από τη φετινή Γενική Συνέλευση της EuPC είναι σαφές: η ευρωπαϊκή βιομηχανία χάνει ανταγωνιστικότητα με ανησυχητικό ρυθμό. Το υψηλό ενεργειακό κόστος και η πίεση από το κανονιστικό περιβάλλον με την επιτάχυνση σημαντικών ρυθμιστικών πρωτοβουλιών –από τον PPWR έως τα μέτρα για τα μικροπλαστικά και τις αυξημένες απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας και ανταλλαγής δεδομένων σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα– αυξάνουν την πολυπλοκότητα και το κόστος συμμόρφωσης». «Το πρόβλημα είναι ότι η αγορά δεν είναι ακόμη έτοιμη να απορροφήσει αυτό το κόστος, όταν δεν υπάρχει αντίστοιχη υποχρέωση για όλους» σημείωσε ο κ. Κακουλίδης.
Για τον Σύνδεσμο Βιομηχανιών Πλαστικών Ελλάδος, η αντιμετώπιση του αθέμιτου ανταγωνισμού αποτελεί πλέον προϋπόθεση τόσο για τη διατήρηση της ευρωπαϊκής παραγωγής όσο και για την επιτυχία της πράσινης μετάβασης. Όπως επεσήμανε χαρακτηριστικά η Λένα Μπέλση, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΒΠΕ «το ζήτημα του αθέμιτου ανταγωνισμού για την ευρωπαϊκή βιομηχανία πλαστικών είναι πάρα πολύ σοβαρό. Αν λάβουμε υπόψη μας δύο βασικούς παράγοντες: ότι τεχνικά (στο εργαστήριο) δεν υπάρχει ο τρόπος να ανιχνεύσει κανείς εάν ένα πλαστικό προϊόν περιέχει πράγματι ένα ποσοστό δευτερογενούς πρώτης ύλης (π.χ. RPET) και ότι στη χώρα μας οι έλεγχοι είναι ανεπαρκείς, καταλαβαίνουμε όλοι πως ελλοχεύει μεγάλος κίνδυνος “greenwashing” εισαγόμενων προϊόντων από Τρίτες Χώρες στις οποίες η ιχνηλασιμότητα των υλικών είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Ταυτόχρονα ελλοχεύει εξίσου μεγάλος κίνδυνος αθέμιτου ανταγωνισμού για τις εταιρείες μας οι οποίες επενδύουν σε νέες τεχνολογίες και τεχνογνωσία για να ανταποκριθούν στο ολοένα και πιο αυστηρό κανονιστικό και περιβαλλοντικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Στρατηγικές προτεραιότητες για την περίοδο 2025-2028
Με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, την ανάδειξη του ρόλου των πλαστικών στην κυκλική οικονομία και την προάσπιση των συμφερόντων του κλάδου, o ΣΒΠΕ για την τετραετία 2025-2028 προτάσσει συγκεκριμένα ζητήματα. Ειδικότερα προτάσσει τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας των μονάδων βιομηχανίας πλαστικών και ανακύκλωσης, τη συμπερίληψη των ΚΑΔ 22 και 38 στα μέτρα στήριξης για το υψηλό ενεργειακό κόστος, την αποφυγή πρόσθετων δασμών στις πλαστικές πρώτες ύλες προέλευσης ΗΠΑ, την επίλυση θεμάτων που αφορούν τα δύο καθεστώτα ΦΠΑ στα αγροτικά πλαστικά προϊόντα. Επίσης ο Σύνδεσμος άσκησε πίεση και στοχευμένες παρεμβάσεις ώστε για πρώτη φορά ο κλάδος των πλαστικών να συμπεριληφθεί σε άτυπη συζήτηση Υπουργών στις Βρυξέλλες. Κατέθεσε ολοκληρωμένη πρόταση στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) για τη διαμόρφωση αξιόπιστου πλαισίου πιστοποίησης του ανακυκλωμένου περιεχομένου στις φιάλες PET, καθώς και για τη διασφάλιση διαφάνειας και ισότιμων όρων λειτουργίας σε όλη την αλυσίδα της ανακύκλωσης.
Διερευνά ενεργητικά τη συστηματική εισαγωγή των θεμάτων ανακύκλωσης και περιβαλλοντικής διαχείρισης στην εκπαίδευση των μαθητών. Προχωρά σε δράσεις συνεργασίας και εθελοντισμού (καθαρισμός ακτών με την HELMEPA). Επίσης επισημαίνει πως η παραγωγή και η ανακύκλωση πλαστικών είναι ιδιαίτερα ενεργοβόρες δραστηριότητες. Ο αποκλεισμός των ΚΑΔ 22 και 38 από την αντιστάθμιση του κόστους έμμεσων εκπομπών αυξάνει το ενεργειακό κόστος και αποδυναμώνει την ανταγωνιστικότητα του κλάδου. Καθώς η ανακύκλωση αποτελεί βασικό πυλώνα της κυκλικής οικονομίας, η διατήρηση ενός ανταγωνιστικού ενεργειακού πλαισίου αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων.
Να σημειωθεί πως βάσει σχετικής μελέτης της Mckinsey, η βιομηχανία πλαστικών υποστηρίζει πως τα πλαστικά εμφανίζουν χαμηλότερο συνολικό ανθρακικό αποτύπωμα σε σύγκριση με τα εναλλακτικά υλικά, με μειώσεις εκπομπών από 10% έως 90%. Η αντικατάσταση των πλαστικών από εναλλακτικά υλικά οδηγεί, στις περισσότερες περιπτώσεις, σε υψηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Οι διαθέσιμες επιστημονικές μελέτες καταδεικνύουν ότι οι πολιτικές για τα υλικά πρέπει να βασίζονται στην αξιολόγηση του συνολικού κύκλου ζωής τους (Life Cycle Assessment) και όχι σε οριζόντιες απαγορεύσεις ή αντικαταστάσεις υλικών. Επίσης ποσοστό 88%-95% των πλαστικών που μεταφέρονται από ποτάμια προς τους ωκεανούς προέρχεται από μόλις δέκα μεγάλα ποτάμια, κυρίως στην Ασία και την Αφρική. Σε αυτό το πλαίσιο ο κλάδος εκτιμά ότι μια πρωτοβουλία της Επιτροπής προς το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), με στόχο την ενίσχυση της διαχείρισης απορριμμάτων στις συγκεκριμένες λεκάνες απορροής, θα μπορούσε να έχει ουσιαστικό περιβαλλοντικό αποτέλεσμα.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
