Skip to main content

Άρθρα

Απόψεις

Η οικονομία της ψύξης

Η ιστορία των ψυκτικών υγρών, αυτών που ο κόσμος έμαθε να αποκαλεί με τη λέξη «φρέον», αποτελεί μια από τις πιο διδακτικές διαδρομές της εποχής μας, καθώς αντανακλά την περίπλοκη…
Απόψεις

Η ηχηρή απουσία του γεωπεριβάλλοντος

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας παρουσίασε έναν εκτενή απολογισμό παρεμβάσεων επτά ετών για την προστασία της φύσης [1]. Αναμφίβολα, πολλές από τις δράσεις που…
Κλίμα

Τα βουνά ως πετρωμένο CO₂

Όταν κοιτάζουμε τον Όλυμπο, τον Ταΰγετο, τα Λευκά Όρη, τον Ψηλορείτη, τη Δίκτη, όλους τους ασβεστολιθικούς ορεινούς όγκους της Κρήτης και της Ελλάδας, συνήθως αντιλαμβανόμαστε ένα σταθερό και σχεδόν αιώνιο…
Τεχνολογία & Επιστήμη

Ο ρόλος των σχιστολίθων στην εκπαίδευση

Η ιστορία της εκπαίδευσης δεν γράφτηκε μόνο μέσα από παιδαγωγικές θεωρίες, μεταρρυθμίσεις και βιβλία. Διαχρονικά γράφτηκε επίσης πάνω σε πετρώματα, στην κυριολεξία. Για περισσότερο από έναν αιώνα, εκατομμύρια μαθητές στην…
Τεχνολογία & Επιστήμη

Η αθέατη πραγματικότητα της συλλογής απολιθωμάτων στην Ελλάδα

Σε μια χώρα όπου η έννοια της κληρονομιάς είναι ταυτόχρονα φυσική και πολιτιστική, ένα ερώτημα παραμένει ουσιαστικά αναπάντητο: υπό ποιες προϋποθέσεις η συλλογή απολιθωμάτων δεν υπονομεύει το ίδιο το αντικείμενο…
Τεχνολογία & Επιστήμη

Τριετής και τετραετής φοίτηση στη Γεωλογία: Oυσιαστικές διαφορές και η ευρωπαϊκή πραγματικότητα

Η σύγκριση μεταξύ της τριετούς φοίτησης στη Γεωλογία, που επικρατεί σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, ιδίως εκείνες που υιοθέτησαν πλήρως το μοντέλο 3+2 της Bologna Process, όπως η Γερμανία και της…
Τεχνολογία & Επιστήμη

Η δημιουργία των ριζολίθων και η agency

Στον Σταυρό Ακρωτηρίου Χανίων, εντός και νοτιοδυτικά του βενετσιάνικου λατομικού χώρου που τροφοδότησε τα υλικά ανέγερσης των Νεωρίων και άλλων οχυρωματικών έργων της βενετοκρατούμενης πόλης, εντοπίστηκε πρόσφατα ένα εξαιρετικής σημασίας…
Απόψεις

Η Ημέρα της Γης ως υπενθύμιση ενός αόρατου ελλείμματος

Κάθε χρόνο, στις 22 Απριλίου, η Ημέρα της Γης λειτουργεί ως μια παγκόσμια υπενθύμιση της ανάγκης προστασίας του πλανήτη. Από την πρώτη της καθιέρωση το 1970 στις Ηνωμένες Πολιτείες, όταν…
Stories

Όταν η Ανατομία συνάντησε τη Γεωλογία: Πώς ο Georges Cuvier επηρέασε την ιατρική χωρίς να είναι γιατρός

Ο Georges Cuvier (1769-1832) ήταν Γάλλος φυσιοδίφης των αρχών του 19ου αιώνα και μία από τις κεντρικές μορφές της ευρωπαϊκής επιστήμης της εποχής. Διετέλεσε καθηγητής στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στο…
Stories

Όταν η λαϊκή πίστη υπερτερούσε της ιατρικής: αετίτης λίθος, η «έγκυος πέτρα»

Η αετίτης λίθος: μορφή, δομή και ορυκτολογική σύσταση Υπάρχουν περίοδοι στην ιστορία της γνώσης κατά τις οποίες αντικείμενα της φύσης, που για τον σύγχρονο επιστήμονα αποτελούν απλώς γεωλογικές δομές, υπήρξαν…
Τεχνολογία & Επιστήμη

Η γένεση της πρώτης γεωλογικής εταιρείας στον κόσμο …..και από γιατρούς

Το 1796, ο φαρμακοποιός και χημικός William Allen «άνοιξε» το εργαστήριό του, που στεγαζόταν στο Plough Court 2 του Λονδίνου και φιλοξένησε μια άτυπη λέσχη νεαρών ερευνητών που μοιράζονταν ένα…
Τεχνολογία & Επιστήμη

Ο Νεύτωνας και η απεραντοσύνη του γεωλογικού χρόνου

Στην ιστορία των επιστημών, υπάρχουν μορφές που μοιάζουν να ανήκουν ολοκληρωτικά σε έναν τομέα, ενώ στην πραγματικότητα λειτουργούν ως γέφυρες ανάμεσα σε «κόσμους». Ο Ισαάκ Νεύτων είναι ίσως το πιο…
Stories

Όταν ο Γκαίτε «ανέστησε» τον Θαλή

Στις 22 Μαρτίου γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Νερού. Μια μέρα που φέτος, όπως και σε προηγούμενα χρόνια, έρχεται να μας βρει ανάμεσα σε πολέμους: Όπου βόμβες καταστρέφουν υδραγωγεία και σχολεία.…
Απόψεις

Επιστήμη και φαντασία: Οι γεωλογικές ανακαλύψεις του Λουί Φιγκιέ και ο Ιούλιος Βερν

Το μυθιστόρημα Ταξίδι στο κέντρο της Γης του Ιουλίου Βερν εκδόθηκε το 1864, σε μια περίοδο κατά την οποία ο κόσμος συγκλονιζόταν από σημαντικές πολεμικές συγκρούσεις. Την ίδια χρονιά βρισκόταν…
Τεχνολογία & Επιστήμη

Geologiae Cura: Η μετεξέλιξη ενός μεσαιωνικού νεολογισμού σε κατοπινό επιστημονικό κλάδο

Η Γεωλογία ως επιστήμη δεν γεννήθηκε αιφνίδια τον 18ο αιώνα με σφυρί, πυξίδα και γεωλογικό χάρτη. Η συγκρότησή της υπήρξε αποτέλεσμα μιας μακράς πολιτισμικής και εννοιολογικής διεργασίας. Αν θέλουμε να…
Τεχνολογία & Επιστήμη

Οι ριζόλιθοι ως γεωχημικά αρχεία της φωτοσυνθετικής αποδοτικότητας

Αν υπήρχε ένα ένζυμο που θα άξιζε τον τίτλο του πιο σημαντικού και ταυτόχρονα πιο αινιγματικού μορίου στον πλανήτη, αυτό θα ήταν το RuBisCO. Η ριβουλόζη-1,5-διφωσφορική καρβοξυλάση/οξυγενάση αποτελεί τον βασικό…
Απόψεις

Από τον καταστροφισμό στη νεοκαταστροφιστική ρητορική: το πρόβλημα της κλίμακας

Ο William Whewell (1794–1866) υπήρξε μία από τις κεντρικές μορφές της βρετανικής επιστημονικής σκέψης του 19ου αιώνα, με καθοριστική συμβολή στη φιλοσοφία της επιστήμης, την ιστορία των επιστημονικών ιδεών και…
Ενέργεια

Έλλειμμα γεωλογικής γνώσης της Ευρώπης στις κρίσιμες πρώτες ύλες

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε μια παράδοξη κατάσταση: Ενώ προωθεί φιλόδοξους στόχους για την πράσινη μετάβαση και την ενεργειακή ανεξαρτησία, παραμένει «στο σκοτάδι» όσον αφορά τον ορυκτό πλούτο που υπάρχει…
Απόψεις

Όταν η ΑΙ υποκαθιστά τις καθημερινές υποχρεώσεις: Πώς αντιδρούμε;

Η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) στην εκπαίδευση ξεκίνησε με θόρυβο. Πανικός, απαγορεύσεις, καταγγελίες. Σύντομα, όμως, έγινε σαφές ότι το πρόβλημα δεν είναι ούτε καινούργιο ούτε απλό. Η ΤΝ…
Απόψεις

Παγκόσμια Ημέρα Εκπαίδευσης 2026: Μπορεί η νεολαία να συνδιαμορφώσει το μέλλον της μάθησης στην χώρα μας;

Στις 24 Ιανουαρίου 2026 η παγκόσμια κοινότητα τιμά την 8η Παγκόσμια Ημέρα Εκπαίδευσης με ένα φιλόδοξο μήνυμα: η νεολαία δεν είναι απλοί αποδέκτες γνώσης, αλλά ενεργοί συνδημιουργοί του εκπαιδευτικού μέλλοντος.…
Απόψεις

Όταν το κλίμα γράφει Ιστορία: Τι μας διδάσκει η Πύλος

Πριν από περίπου 3.200 χρόνια BP (πριν από σήμερα), το μεγαλοπρεπές ανάκτορο του Νέστορα στην Πύλο της Μεσσηνίας κατέρρευσε. Για δεκαετίες, οι αρχαιολόγοι αναρωτιούνταν: τι προκάλεσε την καταστροφή ενός τόσο…
Απόψεις

Γεωλόγοι: Οι «αόρατοι» φύλακες της γεωλογικής πραγματικότητας

Η Ελλάδα ζει μόνιμα πάνω σε ένα ενεργό γεωδυναμικό υπόβαθρο, που δεν ησυχάζει ποτέ. Κυριολεκτικά. Βρίσκεται στο σταυροδρόμι ενεργών τεκτονικών πλακών, με έντονη σεισμικότητα, ενεργά και ανενεργά ρήγματα και ηφαίστεια,…
Κλίμα

Ριζόλιθοι, ασβεστιτικές κρούστες (calcrete) και ο κύκλος CO₂

Για δεκαετίες, η επιστημονική αλλά και η δημόσια συζήτηση γύρω από το διοξείδιο του άνθρακα επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στη μετρήσιμη, ανθρωπογενώς επιταχυνόμενη αύξηση της συγκέντρωσής του στην ατμόσφαιρα. Η εστίαση…
Κλίμα

Απολιθωμένα δάση και ο κύκλος του άνθρακα: Γεωλογικά αρχεία κλιματικών αλλαγών

Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο Σουηδός γεωλόγος και γεωχημικός Arvid Högbom προσέγγισε το ζήτημα του διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) στην ατμόσφαιρα με αυστηρά επιστημονικούς όρους, επιχειρώντας μία από τις…
Απόψεις

Αντισταθμίζοντας τη φθορά: μια γεωλογική μεταφορά για την ανθρώπινη αντοχή

Μερικές φορές νιώθουμε ότι όλα όσα δημιουργούμε καταρρέουν. Η δουλειά που επενδύσαμε για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι σχέσεις που φροντίσαμε με προσοχή, τα σχέδια που ετοιμάσαμε με πάθος…, όλα φαίνεται…
Απόψεις

Η εξέλιξη της κατανόησης του σχηματισμού του εδάφους: Αρχαία Ελλάδα – Πρώιμες Παρατηρήσεις

Η Παγκόσμια Ημέρα Εδάφους (World Soil Day) εορτάζεται κάθε χρόνο στις 5 Δεκεμβρίου, με πρωτοβουλία της Διεθνούς Ένωσης Επιστημών Εδάφους (IUSS), με σκοπό να αναδείξει τη σπουδαιότητα του εδάφους ως…
Τεχνολογία & Επιστήμη

Μαθήματα από τη Γεωλογία για τον Άνθρωπο: Όταν η πίεση δημιουργεί διαμάντια

Στη φύση, η πίεση δεν είναι μόνο απειλή, είναι και δημιουργός. Στα έγκατα της Γης, εκεί όπου οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν και οι πιέσεις γίνονται σχεδόν αδιανόητες, γεννιούνται πολύτιμα και σπάνια…
Απόψεις

Γεωλογία: Μια απαράδεκτη παράλειψη του Ευρωπαϊκού Άτλαντα Εδαφών

Στις 23 Οκτωβρίου 2025, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τον πρώτο νόμο για την υγεία των εδαφών στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Λίγους μήνες νωρίτερα, το Ίδρυμα Heinrich Böll και το…
Αγρια Φύση

Τα Παγκόσμια Γεωπάρκα της UNESCO: Μια κριτική θεώρηση

Τα Παγκόσμια Γεωπάρκα της UNESCO αποτελούν έναν σχετικά πρόσφατο  μηχανισμό διεθνούς συνεργασίας που αναπτύχθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990, ως απάντηση στην ανάγκη διατήρησης, προστασίας και αξιοποίησης θέσεων και…
Τεχνολογία & Επιστήμη

Φυσικά μενίρ της Ελλάδας: Γεωλογία και Μύθος

Η ορολογία «φυσικά menhir – μενίρ» εισάγεται ως αναγκαιότητα τόσο επιστημονική όσο και εννοιολογική, προκειμένου να διακριθούν οι ανθρωπογενείς μονολιθικές  κατασκευές από παρόμοιους εντυπωσιακούς σχηματισμούς που η φύση διαμόρφωσε με…
Περιβάλλον

Οι άγνωστοι ριζόλιθοι

Στο πλαίσιο των συζητήσεων για την κλιματική κρίση, η οποία το τελευταίο διάστημα έχει απομακρυνθεί από την πρώτη γραμμή της καθημερινής ενημέρωσης λόγω των πολιτικών επιλογών του νέου Προέδρου των…
Περιβάλλον

Όταν η Γη «φτερνίζεται και βήχει»: Ο γνωστός τυφώνας και η σχεδόν άγνωστη LALIA

Καθημερινά παλεύουμε να επιβιώσουμε κάτω από χιονοστιβάδες πληροφοριών, πολλές από τις οποίες εξυπηρετούν άγνωστους σε εμάς σκοπούς. Το τελευταίο διάστημα λαμβάνουμε πληθώρα δεδομέων σχετικά με τα απανωτά ρεκόρ «υψηλότερης θερμοκρασίας…