Στενά του Ορμούζ: Τι σημαίνει η επίθεση στο καταριανό LNG carrier – Το νέο παιχνίδι του Ιράν

Η εικόνα που φοβόταν η παγκόσμια αγορά δεν ήταν να βυθιστούν δεξαμενόπλοια. Ήταν να σταματήσουν να περνούν. Τελικά, στα Στενά του Ορμούζ συμβαίνει κάτι διαφορετικό.

Το πέρασμα παραμένει ανοικτό, όμως δεν λειτουργεί πλέον όπως πριν από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν. Η νέα επίθεση σε τάνκερ LNG ανοικτά του Ομάν, λίγες μόλις εβδομάδες μετά τη συμφωνία εκεχειρίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, επιβεβαιώνει ότι η ελεύθερη ναυσιπλοΐα αντικαθίσταται σταδιακά από ένα καθεστώς επιλεκτικού ελέγχου, όπου το Ιράν επιχειρεί να καθορίζει ποιος περνά, από ποια διαδρομή και υπό ποιους όρους.

Η επίθεση στο καταριανό LNG carrier Al Rekayyat, το οποίο επλήγη από πύραυλο ή drone ενώ έβγαινε από τα Στενά του Ορμούζ, αποτελεί την πιο σοβαρή δοκιμασία της προσωρινής συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν που υπεγράφη τον Ιούνιο. Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι αποδίδουν το πλήγμα στους Φρουρούς της Επανάστασης, οι οποίοι εμφανίζονται να ακολουθούν δική τους στρατηγική, ακόμη και ενώ η πολιτική ηγεσία της Τεχεράνης συνεχίζει τις διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον.

Από το κλείσιμο στον έλεγχο

Όταν ξέσπασε ο πόλεμος τον Μάρτιο, το βασικό ερώτημα ήταν αν το Ιράν θα έκλεινε τα Στενά του Ορμούζ. Δεν το έκανε.

Αντί γι’ αυτό, δημιούργησε ένα νέο μοντέλο. Η ναυσιπλοΐα συνεχίζεται, αλλά υπό αυξημένο έλεγχο. Τα εμπορικά πλοία καλούνται να ακολουθούν συγκεκριμένους διαδρόμους, κυρίως κοντά στις ιρανικές ακτές, ενώ όσα επιλέγουν τη διαδρομή που προστατεύεται από τις αμερικανικές και δυτικές ναυτικές δυνάμεις αντιμετωπίζουν πολύ μεγαλύτερο ρίσκο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Γιάννης Δενδρινός: Σήμερα η κηδεία του ηθοποιού

Τα στοιχεία της Kpler είναι ενδεικτικά. Τα δύο τρίτα των διελεύσεων πραγματοποιούνται πλέον μέσω του «ιρανικού διαδρόμου», ενώ μόνο λίγα πλοία εξακολουθούν να χρησιμοποιούν την οδό που διέρχεται από τα χωρικά ύδατα του Ομάν.

Με άλλα λόγια, το Ιράν δεν χρειάζεται να κλείσει το Ορμούζ. Αρκεί να πείσει την αγορά ότι εκείνο ελέγχει τους κανόνες.

Ένα νέο ασφάλιστρο κινδύνου

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στη ναυτιλία. Αμέσως μετά την επίθεση, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκαν έως και 4,5%, ενώ το Brent ανέκαμψε από τα πρόσφατα χαμηλά του.

Ένα δεύτερο δεξαμενόπλοιο LNG, το Al Areesh, άλλαξε πορεία πριν εξέλθει από τον Περσικό Κόλπο, αποτυπώνοντας τη νευρικότητα που επικρατεί μεταξύ των πλοιοκτητών. Η πραγματική επιβάρυνση όμως δεν είναι μόνο στις τιμές του πετρελαίου.

Είναι στα ασφάλιστρα πολέμου, στα ναύλα, στις καθυστερήσεις, στην ανάγκη για συνοδεία πολεμικών πλοίων και στις αποφάσεις των εταιρειών να επιλέγουν μεγαλύτερες ή ακριβότερες διαδρομές.

Το διακύβευμα των 20 εκατ. βαρελιών

Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και μεγάλο μέρος των εξαγωγών LNG του Κατάρ, του μεγαλύτερου εξαγωγέα υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο.

Για την Ευρώπη, που μετά τη ρήξη με τη Ρωσία βασίζεται ολοένα περισσότερο στο LNG από τον Κόλπο, κάθε αναταραχή στην περιοχή μεταφράζεται σχεδόν αυτόματα σε αυξημένο ενεργειακό κόστος.

Και μετά το Ορμούζ;

Η νέα ανησυχία των αγορών είναι ότι το προηγούμενο μπορεί να εξαχθεί. Αναλυτές της Rystad Energy και του CSIS προειδοποιούν ότι, αν παγιωθεί η λογική επιβολής διοδίων ή ελέγχου της διέλευσης στο Ορμούζ, δεν αποκλείεται να τεθούν αντίστοιχα ζητήματα και σε άλλα κρίσιμα θαλάσσια περάσματα, όπως τα Στενά της Μαλάκα ή ακόμη και τα Στενά της Ταϊβάν.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Ινδονησία αναγκάστηκε ήδη να διαψεύσει σενάρια περί επιβολής τελών στη Μαλάκα, προσπαθώντας να καθησυχάσει τις αγορές.

Το νέο όπλο της γεωπολιτικής

Για δεκαετίες, το μεγαλύτερο όπλο του Ιράν ήταν η απειλή ότι θα κλείσει τα Στενά του Ορμούζ.

Σήμερα φαίνεται να επιδιώκει κάτι διαφορετικό: να τα κρατήσει ανοικτά, αλλά υπό τον δικό του έλεγχο.

Αυτό ίσως αποδειχθεί ακόμη πιο αποτελεσματικό. Γιατί οι αγορές μπορούν να διαχειριστούν ένα προσωρινό σοκ. Πολύ δυσκολότερα, όμως, συνηθίζουν σε μια νέα κανονικότητα όπου το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη λειτουργεί με μόνιμο γεωπολιτικό ασφάλιστρο.