Περίπου 28 έως 30 εκατ. dwt χωρητικότητας δεξαμενόπλοιων εκτιμάται ότι λείπουν αυτή τη στιγμή από την ενεργό αγορά πετρελαίου, ως αποτέλεσμα του εγκλωβισμού περισσότερων από 150 διαφορετικών τύπων tankers στον Περσικό Κόλπο.
Την ίδια στιγμή, έντονη αβεβαιότητα στη ναυτιλιακή αγορά προκαλεί το σχέδιο «Επιχείρηση Ελευθερία» του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, καθώς στερείται σαφών επιχειρησιακών λεπτομερειών και δεν προβλέπει οργανωμένη στρατιωτική συνοδεία πλοίων.
Η προειδοποίηση της Τεχεράνης προς τα εμπορικά πλοία να μη διέρχονται χωρίς ιρανική έγκριση και ότι θα στοχοποιήσει οποιοδήποτε αμερικανικό πολεμικό πλοίο προσεγγίσει την περιοχή, διατηρεί τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή ουσιαστικά παγωμένη.
Η United States Central Command, σύμφωνα με ανακοίνωσή της, προχώρησε χθες βράδυ στην πρώτη εφαρμογή της επιχείρησης «Project Freedom», με στόχο την επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Όπως έγινε γνωστό, αντιτορπιλικά του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ με κατευθυνόμενα βλήματα υποστήριξαν τη διέλευση πέντε πλοίων.
Τα εγκλωβισμένα πλοία
Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς και αναλύσεις από οίκους όπως η Lloyd’s List Intelligence και η BRS, περισσότερα από 150 δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού και προϊόντων πετρελαίου βρίσκονται σε κατάσταση αναμονής, εκ των οποίων 62 είναι πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια (VLCC). Από αυτά, περίπου 50 είναι ήδη φορτωμένα και αναμένουν να εξέλθουν από την περιοχή μόλις το επιτρέψουν οι συνθήκες ασφαλείας.
Στους Έλληνες πλοιοκτήτες ανήκει ο μεγαλύτερος αριθμός δεξαμενόπλοιων που βρίσκονται επί του παρόντος εγκλωβισμένα στη Μέση Ανατολή: 32 πλοία, συνολικού ωφέλιμου φορτίου 5 εκατ. τόνων.
Ακολουθεί η Ιαπωνία, καθώς 14 δεξαμενόπλοιά της δεν μπορούν να εξέλθουν από το Ορμούζ, συνολικού ωφέλιμου φορτίου 3,8 εκατ. τόνων. Οι Κινέζοι και οι Νοτιοκορεάτες πλοιοκτήτες αντιπροσωπεύουν 12 δεξαμενόπλοια συνολικού ωφέλιμου φορτίου 2,1 εκατ. τόνων και 9 πλοία συνολικού ωφέλιμου φορτίου 2,7 εκατ. τόνων, αντίστοιχα.
Απώλεια χωρητικότητας
Η συγκέντρωση τόσο μεγάλου αριθμού πλοίων μεταφράζεται σε σημαντική απώλεια προσφερόμενης χωρητικότητας.
Μόνο τα 62 VLCCs αντιστοιχούν σε περίπου 18,5-19 εκατ. dwt, ενώ τα υπόλοιπα δεξαμενόπλοια -suezmax, aframax και product tankers- προσθέτουν ακόμη 9 έως 10 εκατ. dwt. Συνολικά, εκτιμάται ότι περίπου 28 έως 30 εκατ. dwt βρίσκονται εκτός ενεργού αγοράς.
Σε όρους φορτίου, η εικόνα είναι εξίσου ενδεικτική: τα VLCCs που παραμένουν σε αναμονή μεταφέρουν ή μπορούν να μεταφέρουν περί τα 120 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου, ποσότητα που παραμένει ουσιαστικά «παγωμένη» εντός του Κόλπου, εντείνοντας τις πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Η επίπτωση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη στατική απώλεια χωρητικότητας. Καθώς τα πλοία δεν εκτελούν κανονικά τα δρομολόγιά τους, μειώνεται και ο αριθμός των διαθέσιμων ταξιδιών (turnaround), ενισχύοντας περαιτέρω το έλλειμμα προσφοράς.
Υπό αυτό το πρίσμα, η πραγματική απώλεια εκτιμάται ότι αντιστοιχεί στο 5% έως 7% της παγκόσμιας διαθέσιμης χωρητικότητας δεξαμενόπλοιων.
Το γεγονός ότι η κρίση πλήττει τον βασικότερο εξαγωγικό άξονα πετρελαίου παγκοσμίως -τον Περσικό Κόλπο- επιτείνει την επίδραση, καθώς περιορίζεται η ροή φορτίων από τη Μέση Ανατολή, που καλύπτει περίπου το ένα τρίτο των θαλάσσιων εξαγωγών crude.
Σε αυτό το περιβάλλον, η αγορά αντιδρά με αύξηση των ναύλων, ανακατεύθυνση δρομολογίων προς εναλλακτικές πηγές (όπως ΗΠΑ και Δυτική Αφρική) και ενίσχυση της μεταβλητότητας τόσο στη ναυτιλία όσο και στις τιμές ενέργειας.
Σύμφωνα με το Institute of Shipping Economics and Logistics, στις αρχές του 2026 ο παγκόσμιος στόλος δεξαμενόπλοιων ανερχόταν σε περίπου 726,5 εκατ. dwt, σημειώνοντας αύξηση 0,6% σε ετήσια βάση, γεγονός που αναδεικνύει ότι ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη απώλεια χωρητικότητας μπορεί να έχει δυσανάλογα μεγάλη επίδραση στην ισορροπία της αγοράς.
Ασάφεια στο σχέδιο
Στο μεταξύ, έντονοι προβληματισμοί εκφράζονται από τη ναυτιλιακή κοινότητα για την αποτελεσματικότητα του σχεδίου επανεκκίνησης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Στελέχη της αγοράς συνδέουν την έλλειψη σαφούς επιχειρησιακού πλαισίου και εγγυήσεων ασφάλειας για τα εμπορικά πλοία.
Η απουσία συγκεκριμένων οδηγιών για τον τρόπο προστασίας των πλοίων εντείνει την αβεβαιότητα, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου οι επιθέσεις συνεχίζονται και ο κίνδυνος παραμένει υψηλός.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο ρόλος του Joint Maritime Information Center, το οποίο λειτουργεί ως κόμβος ανταλλαγής πληροφοριών και όχι ως επιχειρησιακός μηχανισμός προστασίας.
Το Κέντρο περιορίζεται στην παροχή προειδοποιήσεων και κατευθυντήριων γραμμών προς τη ναυτιλιακή κοινότητα, χωρίς να διαθέτει δυνατότητα συνοδείας ή ενεργής παρέμβασης σε περίπτωση απειλής.
Σε χαμηλά επίπεδα οι διελεύσεις
Η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ παραμένει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, καθώς η ένταση επιδεινώθηκε μετά από νέα επίθεση σε δεξαμενόπλοιο, στον απόηχο προειδοποιήσεων της Τεχεράνης προς τα εμπορικά πλοία.
Σύμφωνα με την Diaplous, καταγράφηκαν μόλις πέντε διελεύσεις σε 24 ώρες: δύο εισερχόμενα (ένα containership και ένα bulk carrier) και τρία εξερχόμενα (δύο bulk carriers και ένα LPG tanker).
Το δεξαμενόπλοιο BARAKAH, υπό σημαία Λιβερίας και διαχείριση της ADNOC, δέχθηκε επίθεση με drones 78 ναυτικά μίλια βόρεια της Φουτζάιρα, χωρίς τραυματισμούς.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα καταδίκασαν το περιστατικό και κάλεσαν το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
