Η παγκόσμια ναυτιλία εισέρχεται από το νέο έτος σε μια νέα φάση αυξημένης εποπτείας, διαφάνειας και κανονιστικής πειθαρχίας. Οι πρόσφατες αποφάσεις του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) δεν αφορούν απλώς τεχνικές προσαρμογές, αλλά συνιστούν μια συνολική μετατόπιση φιλοσοφίας: από την καλή πρακτική» στη δεσμευτική συμμόρφωση.
Bulk carriers και containerships βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης, με τους πλοιοκτήτες να καλούνται να επενδύσουν περισσότερο σε διαδικασίες, εκπαίδευση και τεκμηρίωση.
Η πιο εμβληματική αλλαγή αφορά τη διαχείριση απωλειών εμπορευματοκιβωτίων στη θάλασσα. Από την 1η Ιανουαρίου 2026, κάθε απώλεια κοντέινερ ή ακόμα και απλή παρατήρησή του να πλέει στη θάλασσα θα πρέπει να δηλώνεται άμεσα, βάσει των τροποποιήσεων SOLAS V/31 & V/32 (MSC.550_108).
Η υποχρέωση αυτή αφορά όλα τα πλοία που υπάγονται στη SOLAS (Σύμβαση για την Ασφάλεια της Ανθρώπινης Ζωής στη Θάλασσα), ενώ, σε περίπτωση εγκατάλειψης πλοίου, η ευθύνη μεταφέρεται στην εταιρεία.
Στόχος είναι η άμεση ενημέρωση παρακείμενων πλοίων και παράκτιων κρατών, η ενίσχυση της ασφάλειας ναυσιπλοΐας και η δημιουργία κεντρικής βάσης δεδομένων στον IMO για την ανάλυση αιτιών και τάσεων για το φαινόμενο αυτό.
Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ναυτιλίας (WSC), 576 κοντέινερ χάθηκαν στη θάλασσα το 2024, έναντι 221 το 2023 – μια αύξηση άνω του 160%.
Αλλαγές επέρχονται και στο σκέλος της ασφάλειας καυσίμων. Με βάση τις τροποποιήσεις SOLAS II-2 (MSC.520_106), πριν από κάθε ανεφοδιασμό, οι προμηθευτές θα πρέπει να παρέχουν πιστοποιημένη δήλωση ότι το καύσιμο πληροί τις απαιτήσεις για το flashpoint, δηλαδή το σημείο ανάφλεξης (≥70°C), αναφέροντας τη μετρούμενη τιμή.
Η ρύθμιση αφορά όλα τα πλοία SOLAS, ανεξαρτήτως μεγέθους ή δραστηριότητας. Για τις εταιρείες, αυτό μεταφράζεται σε αυστηρότερο έλεγχο της εφοδιαστικής αλυσίδας καυσίμων και σε αυξημένη ευθύνη των πληρωμάτων κατά τη διαδικασία του bunkering.
Αντιμετώπιση bullying
Σε ό,τι αφορά τη διεθνή σύμβαση για τα πρότυπα εκπαίδευσης, πιστοποίησης και τήρησης φυλακών των ναυτικών (STCW), αυτή εμπλουτίζεται με υποχρεωτική εκπαίδευση για την πρόληψη και αντιμετώπιση bullying, παρενόχλησης και σεξουαλικής βίας (MSC.560_108).
Η εκπαίδευση εντάσσεται στο βασικό πρόγραμμα (PSSR) και αφορά όλους τους ναυτικούς αλλά και τις εταιρείες που οφείλουν να διασφαλίζουν ότι τα πληρώματά τους είναι πιστοποιημένα.
Πρόκειται για μια σαφή ένδειξη ότι η ανθρώπινη διάσταση της ναυτιλίας ανεβαίνει στην κορυφή της κανονιστικής ατζέντας.
Στον τομέα των bulk carriers, ο Διεθνής Κώδικας για το Ενισχυμένο Πρόγραμμα Επιθεωρήσεων (ESP Code) γίνεται αυστηρότερος.
Από το 2024, κάθε αξιολόγηση που δεν χαρακτηρίζεται ως «GOOD» οδηγεί σε επανελέγχους σε ετήσια βάση.
Για παλαιότερα και μεγαλύτερα πλοία, οι ετήσιες επιθεωρήσεις διπύθμενων χώρων καθίστανται υποχρεωτικές, όταν η κατάστασή τους κρίνεται ανεπαρκής.
Αυτό αυξάνει το κόστος συντήρησης, αλλά επηρεάζει και την εμπορική ελκυστικότητα των πλοίων, καθώς χαμηλές αξιολογήσεις συνεπάγονται περισσότερους ελέγχους και καθυστερήσεις.
Παράλληλα, από το 2026, οι απαιτήσεις για ανυψωτικά μέσα, loose gear (σ.σ. γάντζοι, δεσμοί, αλυσίδες, block) και βαρούλκα χειρισμού αγκυρών (anchor handling winches) περνούν από καθεστώς κατευθυντήριων οδηγιών σε πλήρως ρυθμισμένο πλαίσιο (SOLAS II-1, MSC.532_107).
Όλος ο εξοπλισμός με ασφαλές φορτίο εργασίας άνω του ενός τόνου θα υπόκειται σε υποχρεωτικό σχεδιασμό, δοκιμές, επιθεωρήσεις, συντήρηση και καταγραφή.
Εξοπλισμός που δεν συμμορφώνεται θα πρέπει να αποσύρεται από τη χρήση.
Αλλαγές στον Πολικό Κώδικα
Τέλος, διευρύνεται ο διεθνής κώδικας για την ασφάλεια των πλοίων σε πολικές περιοχές (Polar Code), ο οποίος είχε τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου του 2017.
Ο συγκεκριμένος κώδικας μπορεί να μην αποτελεί μια ολοκληρωτικά διεθνή σύμβαση για την προστασία του περιβάλλοντος και την ασφάλεια των ταξιδιωτών σε πολικά ύδατα, ωστόσο είναι ένα σύνολο διατάξεων που έχουν ήδη ενσωματωθεί στις διεθνείς συμβάσεις SOLAS και MARPOL (σύμβαση για την πρόληψη της ρύπανσης από πλοία).
Πλέον, επεκτείνεται και σε μικρότερα πλοία που δραστηριοποιούνται σε πολικές περιοχές, όπως αλιευτικά άνω των 24 μέτρων και φορτηγά πλοία 300-500 GT, ενώ οι εταιρείες καλούνται να αναθεωρήσουν διαδικασίες και να αναπτύξουν συγκεκριμένες οδηγίες (Polar Operations Manuals), ενισχύοντας την προετοιμασία για επιχειρήσεις σε ακραία περιβάλλοντα.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί, οι αλλαγές του IMO από το 2026 δεν είναι αποσπασματικές. Συνθέτουν ένα νέο, αυστηρότερο οικοσύστημα, όπου η συμμόρφωση, η εκπαίδευση και η τεκμηρίωση αποτελούν βασικά στοιχεία ανταγωνιστικότητας.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
