Λίγοι από τους κορυφαίους αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν καταφέρει να αποφύγουν την κριτική όσο ο Αντόνιο Κόστα. Ωστόσο, καθώς πλησιάζει μια κρίσιμη περίοδος για τη θητεία του στην προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας φαίνεται να αντιμετωπίζει την πρώτη σοβαρή αμφισβήτηση της ηγεσίας του.
Ο Κόστα, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του τον Δεκέμβριο του 2024, είχε μέχρι σήμερα κερδίσει σχεδόν καθολική αποδοχή από τους 27 ηγέτες των κρατών-μελών της ΕΕ. Η ικανότητά του να επιτυγχάνει συναινέσεις και να διαχειρίζεται ευαίσθητες πολιτικές ισορροπίες τον είχε καταστήσει έναν από τους πιο επιτυχημένους προέδρους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου των τελευταίων ετών.
Ωστόσο, η πρόσφατη αποκάλυψη ότι ο επικεφαλής του γραφείου του είχε έρθει σε επαφή με Ρώσους αξιωματούχους χωρίς προηγούμενη ενημέρωση των κρατών-μελών προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Η κίνηση αυτή έσπασε μια πολυετή περίοδο διπλωματικής σιωπής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Μόσχας, αιφνιδιάζοντας αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Δυσαρέσκεια πίσω από τις κλειστές πόρτες
Επισήμως, αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες έσπευσαν να υπερασπιστούν τον Κόστα. Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, χαρακτήρισε την επαφή με τη Ρωσία «κατανοητή», ενώ ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ Ντε Βεβέρ, τη θεώρησε «απολύτως φυσιολογική», αστειευόμενος μάλιστα ότι η ΕΕ θα έπρεπε να στείλει τον ίδιο τον Κόστα στη Μόσχα.
Πίσω από τις κλειστές πόρτες, όμως, η εικόνα ήταν διαφορετική. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, αρκετοί ηγέτες εξέφρασαν έντονη δυσφορία για το γεγονός ότι δεν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων. Ιδιαίτερα δυσαρεστημένοι εμφανίστηκαν ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς.
Ένας διπλωμάτης περιέγραψε την κατάσταση με μια φράση που θεωρήθηκε ιδιαίτερα αιχμηρή: «Ο Κόστα έπαθε Μισέλ», παραπέμποντας στον προκάτοχό του, Σαρλ Μισέλ, ο οποίος συχνά κατηγορούνταν ότι αναλάμβανε πρωτοβουλίες χωρίς επαρκή διαβούλευση με τα κράτη-μέλη.
Η διαμάχη για τη Ρωσία
Η πιο σκλήρή δημόσια κριτική ήρθε από τον πρωθυπουργό της Εσθονίας, Κρίστεν Μιχάλ, ο οποίος χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «λανθασμένη». Υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί ταυτόχρονα να στηρίζει την Ουκρανία και να εμφανίζεται ως ουδέτερος διαμεσολαβητής στη σύγκρουση.
Ανάλογη ήταν και η στάση του προέδρου της Λιθουανίας, Γκιτάνας Ναουσέντα, ο οποίος εκτίμησε ότι «δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για διαπραγματεύσεις με τον Πούτιν».
Από την πλευρά του, το γραφείο του Κόστα υποστήριξε ότι η επικοινωνία με τη Μόσχα δεν είχε στόχο την έναρξη διαπραγματεύσεων ή τη μεσολάβηση μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Αντίθετα, στόχευε στη διατήρηση ενός διαύλου επικοινωνίας, ώστε η ΕΕ να είναι προετοιμασμένη σε περίπτωση που ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν επιδείξει πραγματική διάθεση για ειρηνευτικές συνομιλίες.
Απουσία στήριξης την χειρότερη στιγμή
Η συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι πιο ευαίσθητη. Ο Κόστα καλείται τους επόμενους μήνες να διαχειριστεί μία από τις πιο δύσκολες διαπραγματεύσεις της Ένωσης: την κατάρτιση του νέου επταετούς ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, ύψους περίπου 2 τρισ. ευρώ.
Πολλοί στις Βρυξέλλες θεωρούν ότι πρέπει να επιτευχθεί συμφωνία πριν από τις σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις του 2027, και ιδιαίτερα πριν από τις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία. Ένα πιθανό αποτέλεσμα που θα έφερνε στην εξουσία έναν ακροδεξιό πρόεδρο θα μπορούσε να δυσκολέψει σημαντικά τις απαραίτητες ευρωπαϊκές συναινέσεις.
Η πρόσφατη διαμάχη φαίνεται επίσης να επηρέασε τη λειτουργία της τελευταίας συνόδου κορυφής. Η συζήτηση για το ποιος εκπροσωπεί την ΕΕ στις επαφές με τη Ρωσία διήρκεσε τόσο πολύ, ώστε οι ηγέτες καθυστέρησαν δύο ώρες να ξεκινήσουν το δείπνο εργασίας τους, ενώ αναβλήθηκε και προγραμματισμένη συζήτηση για την Κίνα.
Ισχυρός (για την ώρα) ο Κόστα
Παρά τις αντιδράσεις, οι περισσότεροι διπλωμάτες εκτιμούν ότι η πολιτική θέση του Κόστα παραμένει ισχυρή. Η θητεία του λήγει τον Μάιο του 2027 και η επικρατούσα άποψη στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι ότι θα ανανεωθεί για ακόμη δυόμισι χρόνια.
Ωστόσο, ακόμη και μικρές αμφιβολίες σχετικά με την επανεκλογή του μπορούν να επηρεάσουν τις λεπτές πολιτικές ισορροπίες γύρω από την κατανομή των κορυφαίων θέσεων στην ΕΕ.
Ενδεικτική της πολυφωνίας που επικρατεί στους κόλπους της Ένωσης ήταν η στήριξη που προσέφερε στον Κόστα ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας, Ρόμπερτ Φίτσο. Ο Φίτσο δήλωσε ότι υποστηρίζει πλήρως την πρωτοβουλία του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και ότι αρκετοί ακόμη ηγέτες συμμερίζονται την άποψη αυτή.
Για τον Αντόνιο Κόστα, η υποστήριξη αυτή αποτελεί αναμφίβολα μια ανάσα. Όμως η υπόθεση ανέδειξε για πρώτη φορά τις διαφωνίες που υποβόσκουν γύρω από την ηγεσία του και υπενθύμισε ότι ακόμη και οι πιο επιτυχημένοι διαμεσολαβητές της Ευρώπης δεν είναι άτρωτοι απέναντι στην κριτική.
Με πληροφορίες από Politico
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
