Τραμπ – Ιράν: Το «αλαλούμ» των δηλώσεων για τις συνομιλίες

Ενώ όλα έδειχναν ότι ΗΠΑ και Ιράν πλησίαζαν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, μια σειρά δημόσιων παρεμβάσεων του Ντόναλντ Τραμπ και το ρήγμα εξουσίας στο Ιράν ανέτρεψε το κλίμα, επαναφέροντας την αβεβαιότητα και δοκιμάζοντας τα όρια της ήδη εύθραυστης εκεχειρίας.

Καθώς το Σαββατοκύριακο πλησίαζε, οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη έδειχναν να μπαίνουν στην τελική ευθεία. Όμως ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να «διαπραγματευτεί» δημόσια, μέσω δηλώσεων σε δημοσιογράφους και αναρτήσεων στα social media.

Ο Αμερικανός πρόεδρος προχώρησε σε μια σειρά ισχυρισμών για δήθεν συμφωνίες που είχαν ήδη επιτευχθεί — από την παράδοση εμπλουτισμένου ουρανίου έως την αποδοχή βασικών αμερικανικών όρων — δημιουργώντας την εικόνα μιας επικείμενης συμφωνίας και άμεσου τέλους του πολέμου. Η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ διαφορετική, παρατηρεί το CNN.

Οι Ιρανοί αξιωματούχοι απέρριψαν δημοσίως τους ισχυρισμούς αυτούς, διαψεύδοντας ότι υπάρχει συμφωνία στα κρίσιμα ζητήματα και αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν υπάρχει καν σαφής δέσμευση για νέο γύρο συνομιλιών. Το κλίμα αισιοδοξίας κατέρρευσε σχεδόν ακαριαία.

Ρήγμα στην Τεχεράνη και δυσπιστία απέναντι στις ΗΠΑ

Στο παρασκήνιο, Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνώριζαν ότι οι δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ έβλαψαν τις διαπραγματεύσεις, υπογραμμίζοντας πόσο ευαίσθητη είναι η διαδικασία και πόσο βαθιά είναι η δυσπιστία της Τεχεράνης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ισραήλ: Αγ(ρ)ιοι τόποι για τους Χριστιανούς – Έξαρση των βίαιων επιθέσεων

Την ίδια ώρα, εντείνονται οι ενδείξεις για εσωτερικό ρήγμα στο ιρανικό καθεστώς: από τη μία η διαπραγματευτική ομάδα υπό τον πρόεδρο της Βουλής Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ και τον ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί, και από την άλλη οι Φρουροί της Επανάστασης, οι οποίοι εμφανίζονται πιο σκληροπυρηνικοί. Το ερώτημα ποιος έχει τον τελικό λόγο σε μια συμφωνία παραμένει ανοιχτό.

Οι «κόκκινες γραμμές» που μπλοκάρουν τη συμφωνία

Οι βασικές διαφωνίες παραμένουν βαθιές:

Οι ΗΠΑ απαιτούν πάγωμα του πυρηνικού προγράμματος και παράδοση των αποθεμάτων ουρανίου.

Το Ιράν επιμένει στη διατήρηση ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ και στην άρση των κυρώσεων.
Στο τραπέζι έχουν πέσει διαφορετικά σενάρια: από 20ετή παύση εμπλουτισμού που προτείνουν οι ΗΠΑ, έως 5ετή ή 10ετή περιορισμό από την ιρανική πλευρά. Ο Τραμπ, ωστόσο, εμφανίζεται να απορρίπτει ακόμη και τα πιο «ενδιάμεσα» σενάρια, ζητώντας ουσιαστικά μόνιμη διακοπή.

Παράλληλα, εξετάζεται η αποδέσμευση έως και 20 δισ. δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων, με αντάλλαγμα την παράδοση υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου — μια πρόταση που επίσης δεν έχει κλειδώσει.

Η εύθραυστη εκεχειρία δοκιμάστηκε εκ νέου, όταν αμερικανικό αντιτορπιλικό κατέλαβε ιρανικό φορτηγό πλοίο στον Κόλπο του Ομάν, προκαλώντας νέα ένταση.

Καθώς πλησιάζει η λήξη της δίμηνης συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, ο Τραμπ καλείται να αποφασίσει: θα αποδεχθεί μια —έστω ατελή— συμφωνία ή θα οδηγήσει σε νέα κλιμάκωση έναν πόλεμο που είχε δηλώσει ότι θα έχει ήδη τελειώσει;

Αντικρουόμενα μηνύματα και σύγχυση

Η εικόνα περιπλέκεται περαιτέρω από τις αντιφατικές δηλώσεις της ίδιας της αμερικανικής πλευράς. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δώσει αντικρουόμενες πληροφορίες ακόμη και για βασικά ζητήματα, όπως η συμμετοχή του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς στις συνομιλίες.

Την ίδια στιγμή, ανώτεροι αξιωματούχοι τον διαψεύδουν δημόσια, ενώ το χρονοδιάγραμμα των διαπραγματεύσεων μεταβάλλεται συνεχώς. Οι συνομιλίες, που αρχικά αναμένονταν άμεσα, φαίνεται πλέον να μετατίθενται για τα μέσα της εβδομάδας στο Ισλαμαμπάντ — αν και τίποτα δεν θεωρείται βέβαιο.

Οι δηλώσεις που υπονομεύουν την αξιοπιστία

Το μεγαλύτερο πρόβλημα ίσως δεν είναι οι διαφωνίες, αλλά η αξιοπιστία. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η συχνότητα ανακριβών ή υπερβολικών δηλώσεων από τον Τραμπ καθιστά δύσκολη την αποτίμηση της πραγματικής κατάστασης.

Από τον ισχυρισμό ότι το Ιράν «συμφώνησε σε όλα», μέχρι τις δηλώσεις ότι δεν θα κλείσει ξανά τα Στενά του Ορμούζ — που διαψεύστηκαν σχεδόν άμεσα — η εικόνα που εκπέμπεται είναι αστάθειας.

Ακόμη και σύμμαχοι της Ουάσιγκτον παρακολουθούν με επιφύλαξη, ενώ στην Τεχεράνη ενισχύεται η καχυποψία ότι οι ΗΠΑ επιχειρούν να επιβάλουν όρους μέσω δημόσιας πίεσης.

Παρά τις εντάσεις, αξιωματούχοι και από τις δύο πλευρές δεν αποκλείουν ένα βασικό πλαίσιο συμφωνίας, που θα ανοίξει τον δρόμο για πιο λεπτομερείς διαπραγματεύσεις τις επόμενες εβδομάδες.

Όμως ο χρόνος πιέζει και η κατάσταση παραμένει ρευστή.