Η διπλωματία επιστρέφει στο προσκήνιο, αλλά με αργούς ρυθμούς και υψηλό ρίσκο. Παρά την εκεχειρία, οι αγορές και οι κυβερνήσεις προετοιμάζονται για μια παρατεταμένη περίοδο αβεβαιότητας, με τα Στενά του Ορμούζ να αποτελούν τον πιο κρίσιμο κόμβο.
Μια ενδεχόμενη συμφωνία ειρήνης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν δεν αναμένεται άμεσα. Σύμφωνα με αξιωματούχους από χώρες του Κόλπου και την Ευρώπη, που επικαλείται το Bloomberg, οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να διαρκέσουν έως και έξι μήνες.
Στο μεταξύ, οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι η εκεχειρία θα πρέπει να παραταθεί, ώστε να καλύψει αυτό το διάστημα και να αποτραπεί η επιστροφή σε στρατιωτική σύγκρουση.
Η εκτίμηση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την πιο αισιόδοξη ρητορική της Ουάσιγκτον, με τον Ντόναλντ Τραμπ να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο γρήγορης προόδου, χωρίς όμως να δεσμεύεται για συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Το «κλειδί» των Στενών του Ορμούζ
Στην καρδιά των διαβουλεύσεων βρίσκεται το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ, τα οποία παραμένουν ουσιαστικά κλειστά από την έναρξη της σύγκρουσης.
Οι χώρες του Κόλπου πιέζουν για άμεση επαναλειτουργία του θαλάσσιου διαδρόμου, προειδοποιώντας ότι η παρατεταμένη διακοπή των ροών ενέργειας μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε παγκόσμια επισιτιστική κρίση μέσα στον επόμενο μήνα.
Το διακύβευμα είναι τεράστιο: από το πέρασμα αυτό διέρχεται σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, αλλά και κρίσιμα φορτία όπως λιπάσματα και αλουμίνιο.
Άνοδος τιμών και εύθραυστη ισορροπία
Η αγορά ήδη αντιδρά. Το Brent ενισχύθηκε κατά περίπου 4,5%, προσεγγίζοντας τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ συνολικά οι τιμές πετρελαίου παραμένουν αυξημένες κατά περισσότερο από 35% σε σχέση με πριν από την έναρξη του πολέμου.
Παρότι η εκεχειρία που τέθηκε σε ισχύ στις αρχές Απριλίου έχει περιορίσει τις ακραίες διακυμάνσεις, η αβεβαιότητα παραμένει κυρίαρχη.
Αξιωματούχοι εκτιμούν ότι σε περίπτωση παράτασης της σύγκρουσης, οι τιμές ενέργειας θα κινηθούν ακόμη υψηλότερα, εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και επιβαρύνοντας την παγκόσμια ανάπτυξη.
Οι «κόκκινες γραμμές» και το δύσκολο παζάρι
Οι χώρες του Κόλπου εμφανίζονται κατηγορηματικές: μια συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει αυστηρούς περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, καθώς και απαγόρευση ανάπτυξης βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς.
Παράλληλα, ζητήματα όπως η άρση των κυρώσεων, οι εγγυήσεις ασφάλειας και – κυρίως – ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ καθιστούν τη διαπραγμάτευση εξαιρετικά σύνθετη.
Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι υπάρχει «πεδίο σύγκλισης» σε τεχνικά ζητήματα, όπως η επιτήρηση του πυρηνικού προγράμματος από διεθνείς επιθεωρητές. Ωστόσο, τα πιο κρίσιμα πολιτικά ζητήματα παραμένουν ανοιχτά.
Ένα επικίνδυνο «παιχνίδι νεύρων»
Η επόμενη περίοδος αναμένεται να είναι καθοριστική. Ουάσιγκτον και Τεχεράνη εξετάζουν ήδη την παράταση της εκεχειρίας για λίγες εβδομάδες, ώστε να κερδίσουν χρόνο για διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία εγγύηση επιτυχίας. Όπως επισημαίνουν διπλωμάτες, η διαδικασία μοιάζει με ένα «παιχνίδι νεύρων», όπου ακόμη και μικρές εντάσεις μπορούν να πυροδοτήσουν νέα κλιμάκωση. Την ίδια στιγμή, εσωτερικές πιέσεις στο Ιράν ενδέχεται να ενισχύσουν τις φωνές υπέρ της επιστροφής σε στρατιωτικές ενέργειες.
Το διακύβευμα για την παγκόσμια οικονομία
Πέρα από τη γεωπολιτική διάσταση, το βασικό ερώτημα αφορά τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
Η καθυστέρηση μιας συμφωνίας, σε συνδυασμό με τη διατήρηση υψηλών τιμών ενέργειας και τα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες, δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα για αγορές και κυβερνήσεις.
Και όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν υπό πίεση, το ρίσκο δεν περιορίζεται στην ενέργεια – αλλά επεκτείνεται στην τροφή, τον πληθωρισμό και τελικά την ίδια τη σταθερότητα του παγκόσμιου συστήματος.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
