Για περισσότερα από 20 χρόνια το διαστημικό παρατηρητήριο Swift της NASA πραγματοποιεί σημαντικές επιστημονικές παρατηρήσεις αναζητώντας ενδείξεις εκρήξεων ακτίνων γάμμα, των ισχυρότερων εκρήξεων στο Σύμπαν. Τώρα όμως κατευθύνεται προς τη Γη και αναμένεται να καταστραφεί στην ατμόσφαιρα μέχρι το τέλος της χρονιάς αλλά η NASA εργάζεται σε μια τολμηρή αποστολή διάσωσης που δεν έχει επιχειρηθεί ποτέ ξανά στο Διάστημα.
Η αποστολή έχει λάβει την ονομασία Swift Boost και το σχέδιο προβλέπει ότι ένα νέο, μη δοκιμασμένο ακόμη, διαστημόπλοιο της αμερικανικής εταιρείας Katalyst Space Technologies θα συναντήσει το Swift και θα προσδεθεί σε αυτό πριν το τηλεσκόπιο επιστρέψει στη Γη λειτουργώντας ως ένα είδος διαστημικού ρυμουλκού. Το πρόβλημα και η μεγάλη πρόκληση στο εγχείρημα είναι ότι το Swift δεν έχει σχεδιαστεί για να προσδένεται κάτι σε αυτό και δεν διαθέτει φυσικά σχετικό εξοπλισμό ή υποδομές για κάτι τέτοιο.
Αν όλα εξελιχθούν ομαλά το διαστημικό ρυμουλκό που ονομάζεται ονομασία Link θα ανεβάσει το Swift σε υψηλότερη και ασφαλέστερη τροχιά παρατείνοντας τη ζωή του τηλεσκοπίου για αρκετά ακόμη χρόνια.
Η εκτόξευση έχει προγραμματιστεί για τις 27 Ιουνίου με το Link να μεταφέρεται στο Διάστημα από έναν πύραυλο Pegasus XL που θα κατασκευάσει η Northrop Grumman. «Ειλικρινά, κανείς δεν πίστευε ότι αυτό θα ήταν εφικτό. Κανείς δεν περίμενε ότι θα φτάναμε τόσο μακριά όσο έχουμε φτάσει σήμερα» δήλωσε ο διευθυντής του Τμήματος Αστροφυσικής της NASA, Σον Ντόμαγκαλ-Γκόλντμαν.
Η προετοιμασία
Εντυπωσιακή είναι και η ταχύτητα με την οποία οργανώθηκε η αποστολή. Το Swift εκτοξεύθηκε το 2004 και πλέον βρίσκεται στα τελευταία στάδια της ζωής του καθώς χάνει σταδιακά ύψος. Μόλις τον Σεπτέμβριο του 2025 η NASA επέλεξε την Katalyst για την κατασκευή ενός σκάφους ικανού να σώσει το Swift με προϋπολογισμό 30 εκατομμυρίων δολαρίων.
Μέσα σε εννέα μήνες η εταιρεία σχεδίασε και ολοκλήρωσε το Link το οποίο διαθέτει τρεις ρομποτικούς βραχίονες, τρεις κύριους κινητήρες Hall και μια σειρά άλλων συστημάτων. «Μέσα σε εννέα μήνες περάσαμε από ένα λευκό χαρτί σε ένα πλήρως ενσωματωμένο διαστημόπλοιο έτοιμο για εκτόξευση. Πρόκειται για ένα πρωτοφανές χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης» αναφέρει ο Κίραν Γουίλσον, επικεφαλής της αποστολής Link στην Katalyst Space.
Το Swift
Η ταχύτητα αυτή είναι κρίσιμη καθώς το Swift χρειάζεται άμεση βοήθεια. Η αποστολή Neil Gehrels Swift Observatory όπως είναι το πλήρες όνομά του εκτοξεύθηκε το 2004 με κόστος περίπου 250 εκατομμυρίων δολαρίων και είχε ως στόχο την ανίχνευση εκρήξεων ακτίνων γάμμα και άλλων φαινομένων υψηλής ενέργειας. Από την αρχική τροχιά του περίπου 600 χιλιόμετρα πάνω από τη Γη μπορούσε να στρέφεται ταχύτατα προς νέους στόχους.
«Το Swift σχεδιάστηκε για να μελετά σύντομες εκλάμψεις υψηλής ενέργειας που απελευθερώνουν περισσότερη ενέργεια μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα απ’ όση θα παράγει ο Ήλιος σε όλη τη διάρκεια της ζωής του», εξήγησε ο επικεφαλής επιστήμονας της αποστολής, Μπραντ Σένκο. Μέχρι σήμερα έχει εντοπίσει περισσότερες από 2.000 τέτοιες εκρήξεις φτάνοντας μέχρι τα όρια του ορατού Σύμπαντος.
Το Swift συνέβαλε επίσης στην επιβεβαίωση ότι τα βαριά στοιχεία, όπως ο χρυσός και η πλατίνα, δημιουργούνται σε τέτοιου είδους κοσμικές εκρήξεις. Αν και είχε σχεδιαστεί για διάρκεια ζωής μόλις δύο ετών συνεχίζει να λειτουργεί πάνω από δύο δεκαετίες μετά την εκτόξευσή του.
Η πτώση και η διάσωση
Το πρόβλημα με το Swift είναι ότι δεν διαθέτει κινητήρες ή σύστημα πρόωσης. Η αυξημένη ηλιακή δραστηριότητα των τελευταίων ετών έχει προκαλέσει διόγκωση της ανώτερης ατμόσφαιρας της Γης αυξάνοντας την αεροδυναμική αντίσταση και μειώνοντας σταδιακά το ύψος της τροχιάς του Swift.
Πέρυσι η ομάδα του Swift συνειδητοποίησε ότι χάνει ύψος ταχύτερα απ’ όσο αναμενόταν. Χωρίς αποστολή διάσωσης θα κατέληγε στην ατμόσφαιρα της Γης μέχρι το τέλος του καλοκαιριού.
«Ίσως να μην είχε σημασία αν επρόκειτο για ένα συνηθισμένο διαστημόπλοιο αλλά αυτό δεν είναι ένα συνηθισμένο σκάφος. Πρόκειται για ένα μοναδικό παρατηρητήριο με εξαιρετικές δυνατότητες» λέει ο Ντόμαγκαλ-Γκόλντμαν. Για να πετύχει η αποστολή, πολλά πρέπει να λειτουργήσουν άψογα. Το Link, βάρους 425 κιλών, θα εκτοξευθεί αρχικά σε δοκιμαστική τροχιά όπου θα ελεγχθούν τα συστήματά του, οι κινητήρες, οι προωθητήρες, τα ηλιακά πάνελ και οι ρομποτικοί βραχίονες.
Μετά από μερικές εβδομάδες δοκιμών θα ξεκινήσει η προσέγγιση του Swift. Αφού φτάσει στην ίδια τροχιά θα πραγματοποιήσει μια σειρά ελιγμών ακριβείας, θα προσδεθεί στο τηλεσκόπιο και μέσα σε διάστημα αρκετών μηνών θα το ανεβάσει σε υψηλότερη τροχιά. Εάν όλα πάνε καλά το Swift θα μπορέσει να επανέλθει στις επιστημονικές του παρατηρήσεις ήδη από το φθινόπωρο.
Το τηλεσκόπιο βρίσκεται από τον Φεβρουάριο σε κατάσταση χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας ώστε να διατηρήσει το ύψος της τροχιάς του. Η επιτυχία της αποστολής θα μπορούσε να χαρίσει στο Swift πέντε ή και περισσότερα επιπλέον χρόνια ζωής. Μετά την ολοκλήρωση της αποστολής, το Link θα αποσυνδεθεί και θα οδηγηθεί σκόπιμα σε καταστροφή στην ατμόσφαιρα.
Οι κίνδυνοι
Παράλληλα όμως υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι. Τα ηλιακά πάνελ του Link μπορεί να παρουσιάσουν βλάβη ενώ τα προστατευτικά καλύμματα του Swift έπειτα από περισσότερα από είκοσι χρόνια στο Διάστημα ενδέχεται να έχουν γίνει εύθραυστα σαν γυαλί και να σπάσουν κατά τη σύλληψη από τους ρομποτικούς βραχίονες.
Επιπλέον η ηλιακή δραστηριότητα που προκάλεσε το πρόβλημα συνεχίζεται. Μια ισχυρή ηλιακή καταιγίδα θα μπορούσε να επιταχύνει την πτώση του Swift πριν το Link προλάβει να το φτάσει. Το Swift αναμένεται να πέσει κάτω από τα 300 χιλιόμετρα ύψος μέχρι τον Οκτώβριο. Αν συμβεί αυτό, ίσως να είναι αδύνατη η διάσωσή του. Προς το παρόν, η NASA εκτιμά ότι υπάρχουν ακόμη αρκετοί μήνες διαθέσιμοι για να ολοκληρωθεί η επιχείρηση.
Η Katalyst επενδύει πλέον στην αγορά συντήρησης και παράτασης ζωής δορυφόρων. Πρόσφατα εξασφάλισε χρηματοδότηση 12 εκατομμυρίων δολαρίων για την ανάπτυξη ενός ακόμη πιο προηγμένου σκάφους, του Nexus, το οποίο θα μπορεί να εκτελεί πολλαπλές αποστολές σε διαφορετικές τροχιές.
«Τα τελευταία χρόνια έχουμε μάθει να εκτοξεύουμε πράγματα στο διάστημα», δήλωσε ο Ρόμπερτ Λαμοντάν, αντιπρόεδρος στρατηγικών συνεργασιών της εταιρείας. «Η Katalyst θέλει να σηματοδοτήσει το τέλος της λογικής του “χρησιμοποιώ και πετάω” και την αρχή ενός νέου μοντέλου».
Η πρώτη δοκιμαστική αποστολή του Nexus προγραμματίζεται για το 2027. Στόχος της θα είναι ένας δορυφόρος της Αμερικανικής Διαστημικής Δύναμης με την ονομασία Rooster, ο οποίος βρίσκεται σε γεωστατική τροχιά περίπου 35.786 χιλιόμετρα πάνω από τη Γη, πολύ ψηλότερα από το Swift.
Naftemporiki.gr
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
