Ισχυρό πολιτικό σήμα για τρία ενεργειακά έργα ελληνικού ενδιαφέροντος στέλνει η χθεσινή έγκριση από τους υπουργούς Ενέργειας της ΕΕ της διαπραγματευτικής θέσης του Συμβουλίου επί του European Grids Package, του πακέτου της Κομισιόν για τα ευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας που είχε παρουσιαστεί στις 10 Δεκεμβρίου 2025.
Υπενθυμίζεται ότι το πακέτο της Κομισιόν προέβλεπε οκτώ «ενεργειακές λεωφόρους», εκ των οποίων τρεις αφορούν άμεσα την Ελλάδα: Πρόκειται για τον Great Sea Interconnector, δηλαδή την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, τον Διαβαλκανικό Αγωγό, του οποίου η αντίστροφη ροή συνδέεται με τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου, και την ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη στον άξονα Ουγγαρίας – Ρουμανίας – Βουλγαρίας – Ελλάδας.
Ειδικά για τον GSI η ευρωπαϊκή συμφωνία αποτελεί σημαντικό πολιτικό σήμα στήριξης του έργου, με φόντο το προαναγγελθέν κοινό ελληνοκυπριακό αίτημα χρηματοδότησης προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, αλλά και τις τουρκικές αντιδράσεις. Θετικό είναι το σήμα και για τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου, μετά από ένα διάστημα κατά το οποίο η προώθησή του συναντούσε επιφυλάξεις και καθυστερήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Πέραν του ελληνικού ενδιαφέροντος, η ευρωπαϊκή σημασία των τριών έργων έγκειται στην άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου, στη διαμόρφωση εναλλακτικής όδευσης φυσικού αερίου για την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού στη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, καθώς και στη δημιουργία ενός νέου ηλεκτρικού διαδρόμου που – σύμφωνα με την Κομισιόν – θα συμβάλει στη σταθεροποίηση των τιμών και στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας στην περιοχή της Βαλκανικής, ευνοώντας και την αποθήκευση.
Τα υπόλοιπα έργα αφορούν την ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων της Ιβηρικής Χερσονήσου με την υπόλοιπη Ευρώπη μέσω των Πυρηναίων, το Harmony Link για την περαιτέρω διασύνδεση των χωρών της Βαλτικής, το Bornholm Energy Island ως κόμβο υπεράκτιων διασυνδέσεων στη Βαλτική Θάλασσα, καθώς και δύο διαδρόμους υδρογόνου: τον SouthH2 Corridor, στη διαδρομή Τυνησίας – Ιταλίας – Αυστρίας – Γερμανίας, και τον νοτιοδυτικό διάδρομο υδρογόνου από την Πορτογαλία προς τη Γερμανία.
Ο πυρήνας του Grids Package
Στον πυρήνα του ευρωπαϊκού πακέτου για τα ενεργειακά δίκτυα βρίσκεται μια πιο συντονισμένη προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ, με ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης, απλούστερους κανόνες για τα διασυνοριακά έργα και δικαιότερη κατανομή του κόστους μεταξύ των κρατών-μελών που ωφελούνται από τις νέες υποδομές. Υπό αυτό το πρίσμα, οι διασυνδέσεις αντιμετωπίζονται ως ευρωπαϊκά έργα στρατηγικής σημασίας και όχι ως αμιγώς εθνικές επενδύσεις.
Στο φόντο βρίσκεται το γερασμένο και ανεπαρκές πλέον ηλεκτρικό δίκτυο της Ευρώπης το οποίο, αν και ξεπερνά σε μήκος τα 11 εκατομμύρια χιλιόμετρα, δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες για ρεύμα που φέρνει η πράσινη μετάβαση, η ηλεκτροκίνηση, ο εξηλεκτρισμός της βιομηχανίας, οι ΑΠΕ και τα data centers. Είναι ενδεικτικό ότι, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περίπου το 40% των δικτύων διανομής στην Ευρώπη έχει ηλικία άνω των 40 ετών, ενώ η διασυνοριακή μεταφορική ικανότητα ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να διπλασιαστεί έως το 2030.
«Επιβεβαιώνονται οι ελληνικές θέσεις»
Σχολιάζοντας τη συμφωνία στο Λουξεμβούργο, πηγές του ΥΠΕΝ τόνιζαν την Παρασκευή ότι επιβεβαιώνει σε μεγάλο βαθμό τις ελληνικές θέσεις, καθώς η Αθήνα είχε αναδείξει ήδη από το 2023 την ανάγκη τα ηλεκτρικά δίκτυα και οι διασυνοριακές διασυνδέσεις να αντιμετωπίζονται ως ευρωπαϊκή και όχι ως αποκλειστικά εθνική υπόθεση.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέτασσαν και την επιστολή του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τον Ιανουάριο του 2025 για νέα ευρωπαϊκή στρατηγική στις διασυνοριακές ενεργειακές υποδομές, καθώς και τη στάση που τήρησαν κατά τις διαπραγματεύσεις ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, και ο Υφυπουργός Νίκος Τσάφος.
Στο ίδιο μήκος κύματος άλλωστε κινήθηκε και η παρέμβαση του κ. Παπασταύρου στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, όπου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα υπήρξε “από την πρώτη ημέρα ένθερμος υποστηρικτής” του κανονισμού, καθώς αυτός ανοίγει τον δρόμο για ισχυρότερη εσωτερική αγορά ενέργειας και ισχυρότερη Ενεργειακή Ένωση.
Ο αστερίσκος στη χρηματοδότηση
Η συμφωνία, πάντως, συνοδεύεται από έναν σημαντικό αστερίσκο στο χρηματοδοτικό σκέλος. Όπως αναφέρει το Reuters, η αρχική πρόταση της Κομισιόν προέβλεπε να αξιοποιείται για τη χρηματοδότηση διασυνοριακών έργων μεγαλύτερο μέρος των αδιάθετων εσόδων συμφόρησης που συγκεντρώνουν οι διαχειριστές δικτύων.
Πρόκειται για ρυθμιζόμενα έσοδα που προκύπτουν όταν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις δεν επαρκούν για να εξισώσουν τις τιμές μεταξύ διαφορετικών αγορών, με αποτέλεσμα να δημιουργείται διαφορά τιμής η οποία αποδίδεται στους διαχειριστές των δικτύων και μπορεί, βάσει ευρωπαϊκών κανόνων, να χρησιμοποιηθεί για επενδύσεις στα δίκτυα ή για μείωση τελών.
Η πρόταση αυτή ωστόσο συνάντησε αντιδράσεις από κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Σουηδία, καθώς η μεγαλύτερη αξιοποίηση των εσόδων συμφόρησης για ευρωπαϊκά έργα θα περιόριζε σημαντικά τα έσοδα που παραμένουν σήμερα στη διάθεση των εθνικών διαχειριστών. Έτσι, το τελικό κείμενο εξαιρεί τα έσοδα από το εγχώριο εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας και ορίζει ότι για ευρωπαϊκά έργα θα δεσμεύεται μόνο μέρος των αδιάθετων εσόδων από διασυνοριακές συναλλαγές, ξεκινώντας από ένα ποσοστό 10% το 2028 και φθάνοντας στο 25% έως το 2031. Η αλλαγή αυτή, σημειώνει το Reuters, αφήνει ανοιχτό το ερώτημα ως προς το πώς θα χρηματοδοτηθούν τα μεγάλα σχεδιαζόμενα έργα.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
