Η Γερμανία επεξεργάζεται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο προκειμένου να είναι καλύτερα προετοιμασμένη απέναντι σε πιθανές πιέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια νέα περίοδο έντασης με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, αξιωματούχοι στο Βερολίνο έχουν ξεκινήσει να χαρτογραφούν τα ευάλωτα σημεία στις αμερικανικές εφοδιαστικές αλυσίδες, με στόχο να εντοπίσουν πού η Γερμανία και οι εταίροι της στην Ευρωπαϊκή Ένωση μπορούν να ασκήσουν πίεση. Η επιδίωξη είναι να διαμορφωθεί κοινή ευρωπαϊκή στάση για το πώς μπορεί να αξιοποιηθεί αυτή η ισχύς σε περίπτωση νέας αντιπαράθεσης με τον Λευκό Οίκο.
Στόχευση σε τεχνολογία, AI και τιμές φαρμάκων
Τα πρώτα ευρήματα δείχνουν ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να στοχεύσει μεγάλες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες με στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση Τραμπ. Παράλληλα, εξετάζονται επιλογές που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την άνθηση των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη —η οποία έχει συμβάλει στην άνοδο των αμερικανικών χρηματιστηρίων σε ιστορικά υψηλά— ή ακόμη και να αυξήσουν τις τιμές φαρμάκων για τους Αμερικανούς ψηφοφόρους, ένα θέμα στο οποίο ο Τραμπ έχει δείξει ιδιαίτερη ευαισθησία.
Ο Τόμπιας Γκέρκε, ειδικός στην οικονομική γεωπολιτική, σημειώνει ότι αν η Ευρώπη παραμείνει ενωμένη, μπορεί να αποδείξει ότι είναι σε θέση να ανταποδώσει πιέσεις, αποδυναμώνοντας μακροπρόθεσμα τις δυνάμεις στην Ουάσινγκτον που στηρίζουν τέτοιες τακτικές.
Μια ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική — με ρίσκο
Η γερμανική πρωτοβουλία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας της Ευρώπης να δημιουργήσει γεωπολιτικό πλαίσιο διαχείρισης τόσο της αυξανόμενης έντασης με τις ΗΠΑ όσο και της ενίσχυσης της Κίνας. Ωστόσο, η διαδικασία είναι γεμάτη κινδύνους, καθώς οι ευρωπαϊκές οικονομίες είναι βαθιά εκτεθειμένες σε πιθανές αμερικανικές αντιδράσεις.
Αξιωματούχοι τονίζουν ότι δεν έχουν ληφθεί αποφάσεις για ενεργοποίηση των μέτρων και ότι προτιμώμενο σενάριο παραμένει η αποκατάσταση των σχέσεων με τον Λευκό Οίκο. Εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης σημείωσε ότι το εμπόριο χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο ως εργαλείο εθνικής ισχύος και ότι το Βερολίνο παρακολουθεί στενά τις κρίσιμες εξαρτήσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Οι εντάσεις ΗΠΑ–Ευρώπης αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών της G7 κοντά στο Παρίσι, με φόντο τις επιπτώσεις της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης στο Ιράν και την άνοδο των τιμών ενέργειας.
Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να αναγνωρίσει πως και άλλες χώρες εξαρτώνται από αυτήν, όχι μόνο το αντίστροφο, και να είναι έτοιμη να αξιοποιήσει αυτή τη δύναμη. Στο ίδιο πνεύμα, ο πρόεδρος Φρανκ Γουόλτερ Στάινμαϊερ δήλωσε ότι «δεν υπάρχει επιστροφή στο παρελθόν», επισημαίνοντας το βάθος του ρήγματος στις διατλαντικές σχέσεις.
Η αλλαγή αυτή στην ευρωπαϊκή στάση ενισχύθηκε και από την προσπάθεια του Τραμπ να αποκτήσει τη Γροιλανδία από τη Δανία, γεγονός που πολλοί Ευρωπαίοι θεώρησαν ως ένδειξη ότι η εποχή της παραδοσιακής διατλαντικής συνεργασίας έχει παρέλθει.
Τα βασικά «όπλα» της Ευρώπης
Ενιαία αγορά
Η αγορά των 450 εκατομμυρίων καταναλωτών αποτελεί το ισχυρότερο διαπραγματευτικό εργαλείο. Περιορισμοί ή αυστηρότεροι κανονισμοί για αμερικανικές εταιρείες —ιδίως στον τομέα των social media— θα μπορούσαν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο.
Τεχνολογία και data centers
Οι ΗΠΑ εξαρτώνται εν μέρει από ευρωπαϊκές βιομηχανικές εισροές για την ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, με εταιρείες όπως η Siemens AG να παρέχουν κρίσιμο εξοπλισμό. Η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική προσαρμόζεται ήδη, δίνοντας προτεραιότητα σε εγχώριες εταιρείες.
Ημιαγωγοί
Η εξάρτηση των ΗΠΑ από ευρωπαϊκές εταιρείες είναι έντονη. Η ASML, μαζί με τις Zeiss και Trumpf, παράγουν κρίσιμο εξοπλισμό για προηγμένα τσιπ. Εξαγωγικοί περιορισμοί θα μπορούσαν να έχουν ισχυρό αντίκτυπο.
Φάρμακα, χημικά και μηχανήματα
Ευρωπαϊκές εταιρείες προμηθεύουν σχεδόν το 50% των δραστικών ουσιών για επώνυμα φάρμακα στις ΗΠΑ και το 90% της ινσουλίνης, καθώς και πάνω από το ένα τρίτο των χημικών εισαγωγών. Υπάρχουν εκατοντάδες κατηγορίες προϊόντων όπου οι ΗΠΑ εξαρτώνται σχεδόν πλήρως από την Ευρώπη.
Επενδύσεις
Η ΕΕ αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή άμεσων ξένων επενδύσεων στις ΗΠΑ. Μέσω ρυθμιστικών παρεμβάσεων, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη ροή κεφαλαίων.
Τα όρια και οι κίνδυνοι
Ορισμένα μέτρα θεωρούνται υπερβολικά επικίνδυνα. Οι Ευρωπαίοι επενδυτές κατέχουν περίπου 10,4 τρισ. δολάρια σε αμερικανικές μετοχές, 3,4 τρισ. σε κρατικά ομόλογα και 2,9 τρισ. σε εταιρικά ομόλογα. Μια μαζική αποεπένδυση θα ήταν δύσκολο να συντονιστεί και θα είχε σοβαρές συνέπειες και για την Ευρώπη.
Αντίστοιχα, η χρήση των αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων ως μοχλού πίεσης θεωρείται απίθανη, παρά το υψηλό κόστος που θα είχε για τις ΗΠΑ η απώλειά τους, καθώς αυτές είναι κρίσιμες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια — ειδικά υπό το φως του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους τόνισε ότι η προσέγγιση δεν αποσκοπεί σε σύγκρουση αλλά στον καθορισμό συμφερόντων, σημειώνοντας ότι οι διαφορές είναι φυσιολογικές «σε κάθε γάμο».
Το διακύβευμα
Η προσπάθεια της Γερμανίας και της ΕΕ δεν στοχεύει άμεσα σε αντιπαράθεση, αλλά στη δημιουργία αξιόπιστης αποτρεπτικής ισχύος. Παράλληλα, εξετάζονται μηχανισμοί στήριξης για κράτη-μέλη που θα μπορούσαν να πληγούν περισσότερο από πιθανές αμερικανικές αντιδράσεις.
Το βασικό μήνυμα από το Βερολίνο είναι σαφές: σε έναν κόσμο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων, η Ευρώπη θέλει να είναι έτοιμη να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της — χωρίς όμως να εγκαταλείπει την προοπτική συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Με πληροφορίες από Bloomberg
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
