Η Μέση Ανατολή είναι στις φλόγες σε μία εξέλιξη που έρχεται να βάλει φωτιά και στις αγορές ενέργειας. Το πετρέλαιο είχε ήδη ανέλθει σε υψηλά 7μηνου τα τελευταία 24ωρα και το μεγάλο ερώτημα είναι πού θα φτάσουν οι τιμές.
Ντόναλντ Τραμπ και Μπενιαμίν Νετανιάχου, σε μία στενά συντονισμένη επιχείρηση, «πάτησαν το κουμπί» κατά της Τεχεράνης το πρωί του Σαββάτου. Η σφοδρή επίθεση στο Ιράν δεν θα μπορούσε να μείνει αναπάντητη: Μπαράζ πυραύλων εκτοξεύθηκε κατά του Ισραήλ, ενώ εκρήξεις ακούστηκαν σε Σαουδική Αραβία, Κατάρ και άλλες περιοχές.
Η Τεχεράνη δεν έχει μόνο πυραύλους. Στα χέρια της βρίσκεται ακόμη ένα πανίσχυρο όπλο: Τα Στενά του Ορμούζ. Αν προβεί σε μερικό ή πληρη αποκλεισμό τους οι τιμές θα μπορούσαν να εκτιναχθούν άνω των 100 δολαρίων.
Η πιο ευαίσθητη «βαλβίδα» της αγοράς
Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, δηλαδή περί τα 16,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Πρόκειται για τη βασική έξοδο των χωρών του Περσικού Κόλπου προς τις αγορές της Ασίας, της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ από το ίδιο πέρασμα διακινείται και σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η γεωγραφική στενότητα και η εγγύτητα στις ιρανικές ακτές καθιστούν το σημείο ιδιαίτερα ευάλωτο. Ακόμη και χωρίς επίσημο αποκλεισμό, παρενοχλήσεις δεξαμενόπλοιων, επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη ή αυξημένα ασφάλιστρα μπορούν να επιβραδύνουν τη ροή και να αυξήσουν το κόστος.
Πού βρίσκονται σήμερα οι τιμές – και πού μπορούν να φτάσουν
Το Brent έχει κινηθεί προς τα 73 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο περίπου 10% από τα επίπεδα πριν την κλιμάκωση της έντασης ΗΠΑ – Ιράν.
Σε περιβάλλον αυξημένης έντασης, αρκετοί αναλυτές θεωρούν πιθανή μια κίνηση προς τα 80–90 δολάρια ήδη από τις αρχές της επόμενης εβδομάδας ακόμη και χωρίς ουσιαστική απώλεια προσφοράς, καθώς ενσωματώνεται γεωπολιτικό ασφάλιστρο.
Εάν, όμως, υπάρξει διακοπή ιρανικών εξαγωγών –οι οποίες προσεγγίζουν τα 3,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως– ή σοβαρός περιορισμός στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, τότε το σενάριο τριψήφιων τιμών καθίσταται ρεαλιστικό.
Σε περίπτωση προσωρινού αποκλεισμού ή σημαντικού επεισοδίου που θα αναγκάσει τα δεξαμενόπλοια να περιορίσουν ή να διακόψουν τη διέλευση, οι εκτιμήσεις φτάνουν ακόμη και στη ζώνη των 120–150 δολαρίων.
Η εμπειρία δείχνει ότι οι αγορές σε τέτοιες συνθήκες δεν αντιδρούν γραμμικά. Η άνοδος μπορεί να είναι απότομη και δυσανάλογη σε σχέση με την πραγματική απώλεια βαρελιών, καθώς η αβεβαιότητα λειτουργεί πολλαπλασιαστικά.
Ο ρόλος του OPEC+ ως «φρένο»
Μπροστά στον κίνδυνο υπερβολικής ανόδου, ο OPEC+ εξετάζει το ενδεχόμενο μεγαλύτερης αύξησης παραγωγής από τον Απρίλιο, πέραν των αρχικά σχεδιαζόμενων σταδιακών προσθηκών. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να συγκρατήσει τις τιμές και να περιορίσει το εύρος της ανόδου.
Ωστόσο, ακόμη και αυξημένη παραγωγή δεν μπορεί να αντισταθμίσει πλήρως έναν γεωγραφικό κίνδυνο που αφορά τη βασική οδό μεταφοράς. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν περιορισμένες εναλλακτικές μέσω αγωγών, αλλά για τις περισσότερες χώρες της περιοχής η διέλευση από το Ορμούζ παραμένει μονόδρομος.
Επιπτώσεις πέρα από το πετρέλαιο
Μια εκτίναξη των τιμών πάνω από τα 100 δολάρια δεν θα επηρέαζε μόνο τις ενεργειακές αγορές. Θα αναζωπύρωνε τις πληθωριστικές πιέσεις διεθνώς, θα επιβάρυνε τα ισοζύγια χωρών-εισαγωγέων και θα αύξανε το κόστος μεταφορών και βιομηχανικής παραγωγής.
Σε μια περίοδο όπου οι οικονομίες προσπαθούν να διατηρήσουν εύθραυστη ισορροπία, το πετρέλαιο επανέρχεται ως παράγοντας συστημικού κινδύνου.
Μείνετε συντονισμένοι για όλες τις εξελίξεις στο liveblog της Ναυτεμπορικής.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
