Ο Τουταγχαμών, που βασίλευσε περίπου από το 1332 μέχρι το 1323 π.Χ. σύμφωνα με την συμβατική χρονολόγηση, είναι αναμφισβήτητα ο πιο γνωστός Φαραώ της Αιγύπτου. Ωστόσο, πριν από την ανακάλυψη του τάφου του στην Κοιλάδα των Βασιλέων δεν ήταν παρά μόνο μια μικρή μορφή της 18ης Δυναστείας.
Σαν σήμερα, στις 4 Νοεμβρίου 1922, πριν από 103 χρόνια ανακαλύφθηκε ο ασύλητος τάφος του Τουταγχαμών από τον Βρετανό αρχαιολόγο Χάουαρντ Κάρτερ.
Ήταν ο μοναδικός ασύλητος βασιλικός τάφος στην κοιλάδα των βασιλέων, κάτι που πιθανώς αποδίδεται στο μικρό μέγεθος του τάφου, που αρχικά προοριζόταν για τον ανώτατο σύμβουλό του. Επιπλέον, αυτό φανερώνει και την απουσία υστεροφημίας του Φαραώ, καθώς το όνομά του ήταν άγνωστο, ακόμα και 100 χρόνια μετά το θάνατό του κατά την 19η δυναστεία.
Η ανακάλυψη του τάφου έλαβε σημαντική κάλυψη και ανανέωσε το ενδιαφέρον για την Αρχαία Αίγυπτο και αποτέλεσε μείζον θέμα της επικαιρότητας του 1922, καθώς πολλές εφημερίδες ασχολήθηκαν με το θέμα της ανακάλυψης του τάφου. Κάτι τέτοιο όμως λειτούργησε και αρνητικά, αφού ενισχύθηκε η φήμη της λεγόμενης «κατάρας του Τουταγχαμών».
Στον τάφο του βρέθηκαν επίσης δύο μωρά (αμφότερα κορίτσια), το ένα πέθανε στη γέννα, ενώ το άλλο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Για τον Κάρτερ, η ανακάλυψη του τάφου ήταν κυριολεκτικά ζήτημα (επαγγελματικής) ζωής και θανάτου.
Όταν τελικά, βρήκε την είσοδο του τάφου, δεν είχε την παραμικρή ιδέα ούτε τι ήταν από πίσω, αλλά ούτε και για την κοσμοϊστορική σημασία της ανακάλυψής του.
Με την πάροδο των ετών ο Τουταγχαμών έγινε γνωστός ακόμη και σε ανθρώπους που δεν έχουν ιδέα από αρχαιολογία, ή που πέφτει η Αίγυπτος, πολλώ δε μάλλον η αρχαία.
Τα ευρήματα του τάφου του, ιδιαίτερα δε η σαρκοφάγος του, περιοδεύουν ως σήμερα, «σπάζοντας» τα ταμεία στα μουσεία στα οποία εκτίθενται. Και βέβαια, πίσω από όλα αυτά κρύβεται το αιώνιο μυστήριο του νεαρού φαραώ· πάντα ένα μυστήριο είναι αναγκαίο για να μας εξάπτει τη φαντασία.
«40 αιώνες σάς κοιτάζουν από ψηλά»
Όταν ο Ναπολέων Βοναπάρτης έφτασε με τους στρατιώτες του στις πυραμίδες της Γκίζας, στις 21 Ιουλίου 1798, τους μάζεψε κάτω από αυτές και τους είπε την περίφημη φράση: «στρατιώτες, 40 αιώνες σάς κοιτάζουν από ψηλά».
Ο Τουταγχαμών γεννήθηκε το 1341 π.Χ. και πέθανε σε ηλικία 18 ετών. Παρά τη σωματική αναπηρία και τη νεαρή ηλικία του, η βασιλεία του Τουταγχαμών ήταν σταθεροποιητική για τη χώρα, μετά το πολιτικό και θρησκευτικό χάσμα που είχε αφήσει ο πατέρας του Ακενατόν. Υπό το σκήπτρο του αντιμετωπίστηκαν οι εχθροί των Αιγυπτίων στη Νουβία και τη Λεβαντίνη και καταργήθηκε η θρησκεία του ηλιακού δίσκου (Ατόν) που είχε επιβάλλει ο πατέρας του, επαναφέροντας τον πολυθεϊσμό και αποκαθιστώντας τις σχέσεις με το ιερατείο. Λόγω της ηλικίας του και της εύθραυστης σωματικής του κατάστασης, σημαντικό ρόλο στη διακυβέρνηση της Αιγύπτου κατά τη βασιλεία του είχε ο Μεγάλος Βεζίρης Άυ και ο αρχηγός του στρατού Χορεμχέμπ, οι οποίοι έμελλε να γίνουν και οι δύο επόμενοι Φαραώ με τη σειρά που αναφέρθηκαν. Τα αίτια θανάτου του Τουταγχαμών δεν είναι ξεκάθαρα.
Μία κρανιοεγκεφαλική κάκωση, που εντοπίστηκε κατά την εξέταση της μούμιας με Ακτίνες Χ, μαρτυρά ότι ο θάνατός του ήταν βίαιος, αλλά κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα αν επρόκειτο για συνωμοσία ή ατύχημα ή ακόμα και αρρώστια. Η δυσανάλογη φήμη που έχει λάβει στη σύγχρονη εποχή οφείλεται στην ανακάλυψη του ασύλητου τάφου του από τον Χάουαρντ Κάρτερ το 1923 που ήταν σημείο καμπής στην αιγυπτιολογία αλλά και την αρχαιολογία γενικότερα.
Πρόσφατες μελέτες
Οι επιστήμονες του ιταλικού ινστιτούτου «Institute for Mummies and the Iceman» στο Μπολτσάνο της Ιταλίας δηλώνουν ότι ο πρόωρος θάνατος του νεαρού Αιγυπτίου αυτοκράτορος στα μέσα της εφηβείας του, προέρχεται πιθανότατα από κληρονομική ασθένεια. Ο Hutan Ashrafian, λέκτορας χειρουργικής στο Imperial College του Λονδίνου, τόνισε ως σημαντικό ότι πολλά μέλη της οικογενείας του Τουταγχαμών υπέφεραν από ασθένειες που οφείλονται σε ορμονικές ανισορροπίες και υποστήριξε ότι, ενώ οι πρόγονοι του Τουταγχαμών φαίνεται πως έζησαν μέχρι την ώριμη ηλικία, οι άμεσοι απόγονοί του, πέθαναν νωρίς.
Ο Τουταγχαμών είχε γυναικείους γοφούς, πεταχτά δόντια και θα πρέπει να περπατούσε στηριζόμενος σε βακτηρία, ενώ σύμφωνα με την «εικονική αυτοψία» που τού έγινε, στα δάκτυλα των ποδιών του φάνηκε απόκλιση και έτσι κούτσαινε. Ένα ακόμη στοιχείο του ότι ο Τουταγχαμών είχε προβλήματα κινητικότητας είναι άλλωστε και οι 130 βακτηρίες που ευρέθηκαν θαμμένες στον τάφο του.
Επιμέλεια: Γιώργος Κουλουβάρης
[email protected]
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
