«Χαμένοι στη μετάφραση» βρίσκονται οι αναλυτές αναφορικά με την αγορά ναυπηγήσεων στα δεξαμενόπλοια.
Αιτία της σύγχυσης είναι ότι τα παραδοσιακά μοντέλα επεξεργασίας των οικονομικών θεμελιωδών αρχών δεν μπορούν να υπολογίσουν με ακρίβεια τις αμέτρητες επιπτώσεις που μπορεί να επιφέρει στην αγορά η αναταραχή που προκαλούν οι «ναυμαχίες» σε γεωπολιτικό επίπεδο, αλλά και επιπρόσθετα για πόσο χρονικό διάστημα θα την επηρεάζουν.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο ναυλομεσιτικός οίκος Poten & Partners, ο οποίος εξειδικεύεται στο υγρό φορτίο.
Σε προηγούμενη ανάλυσή του είχε εκφράσει την άποψη ότι το βιβλίο παραγγελιών θα μειωθεί μέσα στο 2026.
Ωστόσο, λίγες ημέρες μετά, και αφού αρκετοί αναλυτές υποστήριξαν διαφορετική άποψη, επανέρχεται αναφέροντας τα εξής: «Θα δώσουμε περισσότερα στοιχεία σχετικά με το γιατί θεωρούμε (και ελπίζουμε) ότι το βιβλίο παραγγελιών θα μειωθεί, αλλά και γιατί μπορεί τελικά να κάνουμε λάθος».
Οι «παραδοσιακοί» και οι «ευκαιριακοί»
Για τους «παραδοσιακούς» πλοιοκτήτες η παραγγελία δεξαμενόπλοιων έχει να κάνει κυρίως με την ανανέωση, την επέκταση ή τη διαφοροποίηση του στόλου.
Αυτοί οι πλοιοκτήτες, σημειώνει η Poten, είναι συνήθως ιδιαίτερα απαιτητικοί ως προς τις τεχνικές προδιαγραφές και τη συντήρηση των πλοίων και σπανίως εξετάζουν την αγορά μεταχειρισμένης χωρητικότητας.
Πωλούν παλαιότερα πλοία και παραγγέλνουν νέα καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου, συχνά με κάλυψη μέσω μακροχρόνιων ναυλώσεων. Οι περισσότερες είναι private εταιρείες, και συνήθως με ισχυρή κεφαλαιακή βάση.
Στον αντίποδα, τονίζουν από την Poten, υπάρχει και μια μεγάλη ομάδα επενδυτών που ακολουθεί μια διαφορετική, πιο ευκαιριακή προσέγγιση.
Για την αντικατάσταση ή και επέκταση του στόλου τους συγκρίνουν τα νεότευκτα με τα second hand και παρακολουθούν στενά τις σχετικές τιμές, καθώς και τα τρέχοντα και μελλοντικά έσοδα.
Οι κινήσεις αυτές είναι πολύ δυσκολότερο να προβλεφθούν σε σύγκριση με εκείνες των παραδοσιακών πλοιοκτητών.
Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει και εταιρείες ιδιωτικών κεφαλαίων (private equity), άλλους χρηματοοικονομικούς επενδυτές, καθώς και εμπορικούς οίκους.
Η δραστηριότητα των «ευκαιριακών» πλοιοκτητών συχνά ωθεί προς τα πάνω τις αξίες των πλοίων.
Ο κλάδος των δεξαμενόπλοιων χαρακτηρίζεται από έντονη μεταβλητότητα τόσο στα έσοδα όσο και στις αξίες των περιουσιακών στοιχείων. Οι γεωπολιτικές συγκρούσεις και οι κυρώσεις ενισχύουν περαιτέρω αυτούς τους κύκλους.
Το αποτέλεσμα είναι συνήθως σχετικά σύντομες περίοδοι υψηλών εσόδων, οι οποίες ακολουθούνται από παρατεταμένες φάσεις υποαπόδοσης.
Τα δεξαμενόπλοια αποτελούν μακροπρόθεσμα περιουσιακά στοιχεία, με ωφέλιμη διάρκεια ζωής άνω των 20 ετών, γεγονός που σημαίνει ότι σύντομες περίοδοι υπερπαραγγελιών μπορούν να δημιουργήσουν μεγάλες περιόδους υπερπροσφοράς.
Υπό κανονικές συνθήκες, ο κλάδος θα έπρεπε να αντικαθιστά περίπου το 5% του στόλου ετησίως.
Δεδομένου ότι ο χρόνος ναυπήγησης νέων πλοίων ανέρχεται σήμερα περίπου στα τρία έτη (ένα πλοίο που παραγγέλλεται σήμερα θα παραδοθεί στα τέλη του 2028 ή στις αρχές του 2029), ένα βιβλίο παραγγελιών της τάξης του 15% του στόλου είναι θεωρητικά ισορροπημένο.
Ωστόσο, αυτό προϋποθέτει, επίσης, ότι περίπου το 5% του στόλου αποσύρεται κάθε χρόνο, δηλαδή οδηγείται προς διάλυση. Κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί τα τελευταία χρόνια.
Παρά τις περιορισμένες παραδόσεις νεότευκτων, ο στόλος των δεξαμενόπλοιων αυξάνεται σταθερά, καθώς η διάλυση παραμένει σε χαμηλά επίπεδα.
Τα παλαιότερα πλοία πωλούνται για περαιτέρω εμπορική εκμετάλλευση στον λεγόμενο «σκοτεινό στόλο», αντί να κατευθύνονται προς τα διαλυτήρια.
Τι δίνει ώθηση στις παραγγελίες
Σήμερα, επισημαίνει η Poten, βρισκόμαστε σε μια συγκυρία όπου το βιβλίο παραγγελιών των δεξαμενόπλοιων αυξάνεται με ταχύ ρυθμό, υποκινούμενο από σειρά παραγόντων:
1. Οι τιμές των σύγχρονων μεταχειρισμένων πλοίων είναι υψηλές, καθιστώντας τα νεότευκτα συγκριτικά πιο ελκυστικά.
2. Οι ναύλοι παραμένουν ισχυροί για παρατεταμένη περίοδο και ιδίως στην κατηγορία των VLCC, οι οποίοι έχουν ενισχυθεί περαιτέρω τους τελευταίους μήνες.
3. Η μέση ηλικία του στόλου είναι υψηλή, με σημαντικό ποσοστό πλοίων να βρίσκεται κοντά ή εντός ηλικίας απόσυρσης.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι το έδαφος είναι γόνιμο για μια βιώσιμη ανοδική πορεία της αγοράς δεξαμενόπλοιων.
Ωστόσο, υπογραμμίζουν οι αναλυτές της Poten, υπάρχει και ένα εναλλακτικό σενάριο. Σε αντίθεση με προηγούμενες περιόδους υψηλών βιβλίων παραγγελιών, όπως στον υπερκύκλο της περιόδου 2004 με 2008, η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου δεν αναμένεται να αυξηθεί με ταχείς ρυθμούς.
Το ισχυρό περιβάλλον ναύλων των τελευταίων ετών συνδέεται περισσότερο με στρεβλώσεις και ανισορροπίες της αγοράς λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων και κυρώσεων, παρά με θεμελιώδη μεγέθη.
Αν οι κυρώσεις αρθούν, υπογραμμίζουν οι Βρετανοί shipbrokers, ένα μέρος του «σκοτεινού στόλου» ενδέχεται να παραμείνει ενεργό, ενώ η μεγάλη εισροή νεότευκτων πλοίων τα επόμενα χρόνια θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντική υπερβάλλουσα χωρητικότητα και ένα περιβάλλον πιεσμένων ναύλων.
Μια επιβράδυνση των παραγγελιών εντός του τρέχοντος έτους θα μπορούσε απλώς να αποτρέψει την επανάληψη ενός ακόμη κύκλου άνθησης και κατάρρευσης, καταλήγουν στο συμπέρασμά τους.
Γεωπολιτικές «καραμπόλες»
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις κυριάρχησαν στις αγορές δεξαμενόπλοιων το περασμένο έτος, με ένα κύμα κυρώσεων που στόχευε κυρίως τη Ρωσία, δευτερογενή μέτρα κατά οντοτήτων που εμπορεύονται ρωσικό και ιρανικό αργό, τη σύντομη σύγκρουση Ισραήλ-Ιράν, την ορκωμοσία Τραμπ, τους εμπορικούς πολέμους των ΗΠΑ και την αντιπαράθεση ΗΠΑ-Κίνας για τα λιμενικά τέλη, να συγκαταλέγονται στα βασικά γεγονότα.
Μέχρι στιγμής, το τρέχον έτος αποδεικνύεται εξίσου «γεμάτο γεγονότα» με το 2025, αναφέρουν από την πλευρά τους οι Gibsons.
Οι πρόσφατες εξελίξεις στη Βενεζουέλα αποτέλεσαν μεγάλη έκπληξη, προκαλώντας απότομη αναδιάταξη των ροών αργού της χώρας.
Οι εξαγωγές έχουν μετατοπιστεί από τα κινεζικά ανεξάρτητα διυλιστήρια, με το μεγαλύτερο μέρος των φορτίων, τουλάχιστον προς το παρόν, να παραμένει εντός της λεκάνης του Ατλαντικού.
Αν και η εικόνα συνεχίζει να εξελίσσεται, τα αρχικά φορτία είναι πιθανό να κατευθυνθούν κυρίως προς την αγορά των ΗΠΑ.
Αυτό έχει ήδη συμβάλει σε ισχυρή άνοδο των ναύλων των aframax, οι οποίοι κατέγραψαν πολυετή υψηλά τις τελευταίες εβδομάδες.
Οι εντάσεις γύρω από το Ιράν αναζωπυρώνονται επίσης. Αν και η εσωτερική αναταραχή φαίνεται να έχει υποχωρήσει, οι ΗΠΑ αυξάνουν αισθητά τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή, στο πλαίσιο ευρύτερης επίδειξης ισχύος απέναντι στο Ιράν.
Η πορεία των εξελίξεων παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη. Ωστόσο, για τις κύριες αγορές δεξαμενόπλοιων οι κίνδυνοι είναι σαφώς προσανατολισμένοι προς αυξημένη μεταβλητότητα.
Οποιοδήποτε πλήγμα σε ιρανικές πετρελαϊκές υποδομές, διαταραχή των εξαγωγών ή απόπειρα αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ θα είχε άμεσες και σοβαρές συνέπειες στις αγορές ναύλων.
Μια πιο δομική μεταβολή θα μπορούσε να προκύψει σε περίπτωση αλλαγής καθεστώτος.
Επιπλέον, οποιαδήποτε στρατιωτική κλιμάκωση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, με αξιωματούχους των τελευταίων να έχουν πρόσφατα εκδώσει νέες προειδοποιήσεις.
Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη και οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις Ρωσίας-Ουκρανίας. Οι τελευταίες τριμερείς συνομιλίες χαρακτηρίστηκαν «εποικοδομητικές», χωρίς όμως να αποδώσουν ουσιαστική πρόοδο, με περαιτέρω συζητήσεις να έχουν προγραμματιστεί για τον Φεβρουάριο.
Αν και μια συνολική διευθέτηση παραμένει δύσκολη, η επίτευξή της θα είχε εκτεταμένες επιπτώσεις στις ροές πετρελαίου, στις τιμές, στη ζήτηση για κύρια δεξαμενόπλοια, στο καθεστώς κυρώσεων, στη ζήτηση για τον «σκοτεινό στόλο», στις αξίες της παλαιότερης χωρητικότητας και στα επίπεδα διάλυσης.
Αντιθέτως, η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας θα οδηγούσε πιθανότατα σε αυστηρότερες άμεσες κυρώσεις και πιο δυναμικά δευτερογενή μέτρα, προκαλώντας περαιτέρω αναταράξεις στις αγορές ναύλων και ενδεχομένως νέες μεταβολές στις εμπορικές ροές.
Οι πρόσφατες κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων που συνδέονται με ρωσικό εμπόριο από τις αμερικανικές αρχές στον Βόρειο Ατλαντικό και από τις γαλλικές δυνάμεις στη Μεσόγειο, αναδεικνύουν ότι ο κίνδυνος κρατικής παρέμβασης αυξάνεται, οδηγώντας την αγορά σε μεγάλο βαθμό σε αχαρτογράφητα νερά.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
