Ο δημοφιλής υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας Μικάιλο Φεντόροφ επιβεβαίωσε ότι απομακρύνθηκε από τη θέση του έπειτα από μόλις έξι μήνες στο αξίωμα, μια κίνηση που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, διαμαρτυρίες αλλά και ερωτήματα σχετικά με τα κίνητρα του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Την είδηση της απομάκρυνσής του είχαν δώσει οι Financial Times αναφέροντας σε δημοσίευμά τους στις 15 Ιουλίου ότι ο Ζελένσκι απομάκρυνε τον Φεντόροφ και ετοιμάζεται να προτείνει τον νυν υπουργό Εσωτερικών της Ουκρανίας, Ιχόρ Κλιμένκο, για την θέση του.
Η απομάκρυνση του Φεντόροφ εντάσσεται στο πλαίσιο ευρύτερων αλλαγών στο υπουργικό συμβολυλιο, τις οποίες είχε ανακοινώσει ο Ζελένσκι στις 12 Ιουλίου. Στο πλαίσιο του ανασχηματισμού, ο Ζελένσκι επέλεξε να μην τον προτείνει εκ νέου για τη θέση του υπουργού Άμυνας.
Δεν έγιναν ευθέως γνωστοί οι λόγοι της απομάκρυνσης του Φεντόροφ, αν και ο ίδιος αποκάλυψε ότι ο Ζελένσκι του πρότεινε να παραμείνει στην ομάδα του ως σύμβουλος, ωστόσο εκείνος αρνήθηκε.
«Ήταν μεγάλη μου τιμή»
«Ήταν μεγάλη μου τιμή να υπηρετήσω τον ουκρανικό λαό ως υπουργός Άμυνας», έγραψε σε μακροσκελή ανάρτησή του στην πλατφόρμα Telegram ο Φεντόροφ, παραθέτοντας ορισμένα επιτεύγματα από τότε που ανέλαβε καθήκοντα τον Ιανουάριο.
Η αποπομπή του Φεντόροφ ήρθε αφότου ο Ζελένσκι πρότεινε τον Σέργκιι Κορέτσκι, επικεφαλής της κρατικής εταιρείας Naftogaz, για τη θέση του επόμενου πρωθυπουργού της Ουκρανίας. Χαρακτήρισε την κίνηση αυτή απαραίτητη για την προετοιμασία ενόψει νέων ρωσικών πληγμάτων στο ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας.
Με αυτή του την κινηση ο Ζελένσκι προχωρά στον δεύτερο ανασχηματισμό της κυβέρνησής του μέσα σε ένα χρόνο, ο οποίος λαμβάνει χώρα σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για την Ουκρανία, καθώς συνεχίζεται ο πόλεμος με τη Ρωσία και η κυβέρνηση προετοιμάζεται για τον επερχόμενο χειμώνα.
Ο Ζελένσκι απομάκρυνε τη Γιούλια Σβιριτένκο από τη θέση της πρωθυπουργού πριν από λίγες ημέρες, έπειτα από λιγότερο από έναν χρόνο στο αξίωμα. Η απομάκρυνσή της οδήγησε αυτόματα στην παραίτηση ολόκληρου του υπουργικού συμβουλίου.
«Οι προτεραιότητες είναι σαφείς: η προετοιμασία για τον χειμώνα», δήλωσε ο Ζελένσκι. «Επομένως, μετά από όλες τις διαβουλεύσεις, ο Σέργκιι Κορέτσκι είναι αναμφίβολα ο πλέον κατάλληλος υποψήφιος για τη θέση».
Ποιος είναι ο Φεντόροφ
Ο 35χρονος Φεντόροφ έχει συνδεθεί με το επιτυχημένο πρόγραμμα της Ουκρανίας στον πόλεμο των drones.
Κατά τις πρώτες ημέρες της ρωσικής εισβολής δραστηριοποιήθηκε οργανώνοντας την εθελοντική ομάδα «IT Army of Ukraine» για τη διεξαγωγή κυβερνοεπιθέσεων κατά των Ρώσων.
Αργότερα, ηγήθηκε μιας επιτυχημένης εκστρατείας συγκέντρωσης πόρων με την ονομασία «Στρατός των Drones» και εισήγαγε στοιχεία gamification στον πόλεμο, σχεδιάζοντας ένα σύστημα που επιβράβευε τις ουκρανικές στρατιωτικές μονάδες με πόντους όταν πλήττουν ρωσικούς στόχους.
Στην προηγούμενη θέση του ως υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Ουκρανίας, ο Φεντόροφ πιστώθηκε τη διεύρυνση της χρήσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones).
Αξίζει να σημειωθεί ότι διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας, όπως η Palantir —η εταιρεία ανάλυσης δεδομένων της οποίας το λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιείται από τον ουκρανικό στρατό.
Επίσης, θεωρείται ότι ήταν αυτός που έπεισε τον Έλον Μασκ να διακόψει την παράνομη πρόσβαση στα δορυφορικά συστήματα Starlink, κίνηση που προσέφερε στις ουκρανικές δυνάμεις πλεονέκτημα στο πεδίο της μάχης.
Όσο βρισκόταν στην θέση του υπουργού Άμυνας, η Ουκρανία κατάφερε να «σταθεί στα πόδια της» στην σύγκρουση με τη Ρωσία. Γενικότερα του πιστώνεται η «ανάσταση» του υπουργείου, η προσπάθεια καταπολέμησης της διαφθοράς, καθώς και η αξιοποίηση των δεδομένων για την ανάλυση και βελτίωση των επιδόσεων στην πρώτη γραμμή.
Το τελευταίο διάστημα τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλου βεληνεκούς που διαθέτει η χώρα έχουν θέσει εκτός λειτουργίας έως και το 40% της ρωσικής δυναμικότητας διύλισης, ενώ η εκστρατεία με drones μέσου βεληνεκούς έχει διαταράξει τις γραμμές ανεφοδιασμού στο νότιο μέτωπο και έχει προκαλέσει την απομόνωση της Κριμαίας, μια προσπάθεια της οποίας ο Φεντόροφ υπήρξε η πλέον εξέχουσα μορφή.
Προώθησε επίσης μια σειρά από μεταρρυθμίσεις στη στρατιωτική θητεία, οι οποίες προβλέπουν, μεταξύ άλλων, την αύξηση των αποδοχών των στρατιωτών της πρώτης γραμμής, την είσοδο περισσότερων ξένων εθελοντών αλλά και την επιστροφή λιποτακτών στις μονάδες τους, αν και οι αλλαγές αυτές δεν θεωρήθηκαν ιδιαίτερα αποτελεσματικές.
Ποιους ενόχλησε
Kατά τη διάρκεια της θητείας του, ο Φεντόροφ ήρθε σε σύγκρουση με τους έμπειρους στρατηγούς, οι οποίοι θεωρούσαν ορισμένες πτυχές του οράματός του για τον «ρομποτικό πόλεμο» ως ουτοπικές και υποστήριζαν ότι εξακολουθεί να υφίσταται ανάγκη για ανάπτυξη πεζικού.
Η απομάκρυνσή του αποδίδεται στη ρήξη ανάμεσα στον ίδιο, ένα άτομο που προωθεί τον εκσυγχρονισμό, και τους πιο παραδοσιακούς στα ανώτατα κλιμάκια του στρατού, και συγκεκριμένα τον αρχιστράτηγο Ολεξάντρ Σίρσκι.
Σύμφωνα με προηγούμενες αναφορές, ο Φεντόροφ είχε προσπαθήσει να απομακρύνει τον Σίρσκι, αλλά δεν είχε καταφέρει να πείσει τον Ζελένσκι. Οι δύο τους φέρονται να έχουν συγκρουστεί επανειλημμένα σχετικά με την κατανομή των πόρων, τον ρόλο της τεχνολογίας και τη διαδικασία της επιστράτευσης.
Σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη, ο Φεντόροφ ουσιαστικά επιβεβαίωσε τη ρήξη, δηλώνοντας ότι είχε προτείνει στον Ζελένσκι την αντικατάσταση του Σίρσκι και του Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου, Αντρίι Χνάτοφ.
«Όταν ο πρόεδρος είπε ότι δεν σκόπευε να αντικαταστήσει τον Σίρσκι, εγώ… είπα ότι θα μάθω να συνεργάζομαι μαζί του», δήλωσε ο Φεντόροφ. Ωστόσο, «όλες οι πρωτοβουλίες που προτείναμε βρήκαν τοίχο», πρόσθεσε κατηγορώντας τον Σίρσκι ότι αντί να βρει τρόπο να νικήσει τη Ρωσία, βρήκε τρόπο να διχάσει τη χώρα.
Ο Ζελένσκι, σύμφωνα με αναφορές, φέρεται να αναγνώρισε το πρόβλημα στους βουλευτές του λέγοντας: «Δεν μπορώ να επιτρέψω στο Υπουργείο Άμυνας και στο Γενικό Επιτελείο να συγκρούονται μεταξύ τους, ενώ η χώρα βρίσκεται σε πόλεμο. Ιδανικά, θα έπρεπε να αντικατασταθούν και οι δύο πλευρές. Όμως, δεν μπορώ να το κάνω αυτό την ίδια ώρα».
Ο Φεντόροφ προκάλεσε επίσης έντονη δυσαρέσκεια σε ισχυρούς παράγοντες του αμυντικού και πολιτικού χώρου στην Ουκρανία.
Από τη μία προσπάθησε να παρακάμψει τους εργολάβους του αμυντικού κλάδου με προγράμματα που απειλούσαν τις επιχειρήσεις τους, όπως το πρόγραμμα που επιτρέπει στους στρατιώτες να αγοράζουν τα όπλα τους μέσω της αγοράς Brave1 Market – που πολλού αποκαλούν «Amazon των όπλων».
Από την άλλη, λίγο μετά τον διορισμό του, προώθησε σαρωτικούς εσωτερικούς ελέγχους στο υπουργείο Άμυνας, αποκαλύπτοντας υπερβάσεις δαπανών ύψους περίπου αρκετών δισεκατομμυρίων και ανάθεση κερδοφόρων συμβάσεων προμηθειών σε ευνοούμενες εταιρείες.
Παράλληλα, μόλις πριν από ένα μήνα, υπήρξαν αναφορές ότι είχε δώσει εντολή σε εργολάβους του ιδιωτικού τομέα και σε αξιωματούχους του υπουργείου να υποβληθούν σε τεστ ανίχνευσης ψεύδους, προκειμένου να εξαλείψει την διαφθορά.
Αντιδράσεις και διαδηλώσεις
Αν και οι επικριτές του τον χαρακτήριζαν ως έναν αδίστακτο άνθρωπο που του αρέσει η αυτοπροβολή και αντιδρούσαν με το στυλ διοίκησής του —που παρέπεμπε στην κουλτούρα των startups, ο Φεντόροφ είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στο ουκρανικό λαό, τόσο γιατί πολεμάει τη γραφειοκρατία και την διαφθορά όσο και για τις φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις του.
Και σε μια σαφή ένδειξη της δημοφιλίας οι Ουκρανοί βγήκαν στους δρόμους για να τον στηρίξουν, σε μια κίνηση που δεν βλέπουμε συχνά στη χώρα λόγω του πολέμου.
Πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε έτσι την Πέμπτη στους κεντρικούς δρόμους του Κιέβου, κρατώντας πλακάτ με συνθήματα όπως «κάτω τα χέρια από τον Φεντόροφ», «φέρτε πίσω τον Φεντόροφ» και «οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να συνεχιστούν». Φώναζαν επίσης ρυθμικά το όνομά του, καθώς και συνθήματα όπως «Ντροπή! Ντροπή! Ντροπή!».
Αντίστοιχα, αντιδράσεις διατυπώνονται και από τις τάξεις του στρατού. «Αυτό είναι το χειρότερο λάθος που έχει κάνει ο Ζελένσκι σε ολόκληρη τη θητεία του ως πρόεδρος», δήλωσε στο BBC ο Ολεξάντρ, Ουκρανός στρατιώτης ο οποίος είχε καταταγεί στον στρατό νωρίτερα φέτος επειδή εμπιστευόταν την ομάδα και το όραμα του Φεντόροφ. «Δεν γνωρίζω κανέναν που να υποστηρίζει την απόφαση αντικατάστασής του. Ούτε μέσα στον στρατό, ούτε στην κοινωνία», όπως είπε.
Διαβάστε ακόμα:
Μικάιλο Φεντόροφ: Ο Ουκρανός «άρχοντας» των drones
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
