Το μεγαλύτερο θύμα της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν μπορεί να μην είναι η στρατηγική του Ισραήλ για το Ιράν, αλλά το πολιτικό brand που ο Μπενιαμίν Νετανιάχου πέρασε δεκαετίες κατασκευάζοντας την εικόνα του Ισραηλινού ηγέτη που μπορούσε μοναδικά να υποτάξει την Ουάσιγκτον στη θέλησή του σχετικά με το Ιράν, λένε αναλυτές, πρώην αξιωματούχοι των ΗΠΑ και διπλωμάτες.
Ο Νετανιάχου έχτισε την πολιτική του ταυτότητα πάνω σε έναν τολμηρό ισχυρισμό: ότι μόνο αυτός μπορούσε να κρατήσει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ σε στρατηγική επαφή με το Ιράν. Καλλιεργώντας την υποστήριξη των Ρεπουμπλικανών, αυτοαποκαλούνταν ο μόνος Ισραηλινός ηγέτης ικανός να επηρεάσει διαδοχικούς προέδρους των ΗΠΑ και επέμεινε ότι μόνο η διαρκής στρατιωτική πίεση θα μπορούσε να περιορίσει την Τεχεράνη.
Στο απόγειο της εξουσίας του, οι διπλωμάτες τον περιέγραφαν ως τον «Αμερικανό ψιθυριστή» — τον Ισραηλινό ηγέτη που μπορούσε να σηκώσει το τηλέφωνο και να διασφαλίσει ότι ο στρατηγικός υπολογισμός της Ουάσιγκτον ευθυγραμμίζεται με αυτόν του Ισραήλ. Κανένας άλλος Ισραηλινός πρωθυπουργός, σημειώνουν, δεν απευθύνθηκε στο Κογκρέσο τόσο συχνά ούτε δημιούργησε τόσο διαρκές πολιτικό κεφάλαιο σε όλο το αμερικανικό πολιτικό σύστημα.
Ωστόσο, οι αναλυτές λένε ότι η προσωρινή συμφωνία Ουάσιγκτον και Τεχεράνης για τον τερματισμό του πολέμου που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ τον Φεβρουάριο δείχνει πώς αυτή η αφήγηση έχει αντιστραφεί. Αντί να διαμορφώσει την πολιτική της Ουάσιγκτον για το Ιράν, ο Νετανιάχου είναι τώρα αναγκασμένος να την αποδεχτεί, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει μια διευθέτηση που αντιμετωπίζει ολοένα και περισσότερο τις ισραηλινές αντιρρήσεις ως περιορισμούς.
Στο εσωτερικό, η κρίση είναι εξίσου σκληρή, δήλωσε ο πρώην αξιωματούχος των ΗΠΑ Ντένις Ρος. Ο Νετανιάχου βρίσκεται ολοένα και περισσότερο εγκλωβισμένος ανάμεσα σε έναν πρόεδρο των ΗΠΑ που έχει την πρόθεση να τερματίσει τη σύγκρουση και μια εγχώρια βάση που αντιστέκεται σε παραχωρήσεις, ιδιαίτερα στον Λίβανο, είπε. Η αποχώρηση διακινδυνεύει πολιτικές αντιδράσεις, ενώ η κλιμάκωση διακινδυνεύει την αντιπαράθεση με την Ουάσινγκτον.
Ο πόλεμος που ο Νετανιάχου ήλπιζε ότι θα εδραίωνε την κληρονομιά του ως ηγέτη που αντιμετώπισε το Ιράν μπορεί αντίθετα να μείνει στην ιστορία ως η σύγκρουση που διέλυσε την κεντρική πηγή της εξουσίας του. Απομονωμένος στο εξωτερικό, περιορισμένος από τον στενότερο σύμμαχό του και ευάλωτος ενόψει των φθινοπωρινών εκλογών, τώρα διαπιστώνει ότι το πολιτικό πλεονέκτημα πάνω στο οποίο έχτισε την καριέρα του έχει γίνει το μεγαλύτερο μειονέκτημά του.
Στην αρχή του πολέμου με το Ιράν, ο Νετανιάχου υποσχέθηκε την τελική νίκη. Δεν έφερε ούτε την κατάρρευση του κυβερνώντος συστήματος του Ιράν, ούτε την ήττα της Χεζμπολάχ του Λιβάνου, ούτε την ασφαλή επιστροφή των κατοίκων του βόρειου Ισραήλ.
«Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν αποτελεί ένα αποφασιστικό πλήγμα για τον Νετανιάχου», δήλωσε ο Άβιβ Μπουσίνσκι, πρώην σύμβουλος του Νετανιάχου. «Όχι μόνο έχασε τον πόλεμο με το Ιράν, αλλά έχασε και τον Τραμπ ως φίλο. Τώρα είναι απομονωμένος όχι μόνο διεθνώς, αλλά και παγιδευμένος σε μια μεγάλη διαμάχη με τον Τραμπ», είπε.
Το γραφείο του Νετανιάχου δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό. Σε συνέντευξη Τύπου αυτόν τον μήνα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός περιέγραψε τη σχέση του με τον Τραμπ ως μια σχέση μεταξύ εταίρων που «συμφωνούν πολλές φορές και μερικές φορές διαφωνούν». Υπήρξε μια συστηματική εκστρατεία για την υποβάθμιση των «τεράστιων επιτευγμάτων» του Ισραήλ εναντίον του Ιράν και των αντιπροσώπων του, είπε.
Ένας αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι ο Τραμπ και ο Νετανιάχου είχαν μια ισχυρή σχέση και ότι οι στρατιωτικές δυνάμεις του Ισραήλ ήταν «απίστευτοι εταίροι» σε έναν πόλεμο που είχε «αποδεκατίσει τις στρατιωτικές δυνατότητες του ιρανικού καθεστώτος».
Δημόσιες επιπλήξεις
Η διαφωνία μεταξύ των ηγετών των ΗΠΑ και του Ισραήλ, λένε οι αναλυτές, εκτείνεται πέρα από τους προσωπικούς δεσμούς, σε μια αυξανόμενη απόκλιση στόχων: Ο Τραμπ επιδιώκει να αποδεσμευτεί από έναν ακόμη πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ενώ ο Νετανιάχου θεωρεί τη συνεχιζόμενη πίεση στο Ιράν και τον σύμμαχό του, τη Χεζμπολάχ, ως απαραίτητη για την ασφάλεια του Ισραήλ.
Η Ουάσιγκτον έχει διαπραγματευτεί απευθείας με την Τεχεράνη, έχει ενσωματώσει τη σύγκρουση του Λιβάνου μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ, που υποστηρίζεται από το Ιράν, σε ένα ευρύτερο πλαίσιο και έχει δημιουργήσει μηχανισμούς για τη διαχείριση των διαφορών για την κατάπαυση του πυρός – κινήσεις που, σύμφωνα με τρεις περιφερειακές διπλωματικές πηγές, έχουν ολοένα και περισσότερο απομακρύνει το Ισραήλ από βασικές αποφάσεις.
Η χώρα που κάποτε θεωρούσε τον Νετανιάχου ως απαραίτητο συνομιλητή, τώρα, λένε οι περιφερειακές πηγές, τον αντιμετωπίζει ως εμπόδιο σε μια συμφωνία που είναι αποφασισμένη να προστατεύσει.
Ο Τραμπ έχει επικρίνει δημόσια τη στρατιωτική συμπεριφορά του Ισραήλ στον Λίβανο, ενώ ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς έχει υπογραμμίσει την υπό όρους φύση της σχέσης, προειδοποιώντας τους Ισραηλινούς επικριτές της συμφωνίας να μην «επιτεθούν στον μόνο ισχυρό σύμμαχο που τους έχει απομείνει στον κόσμο».
Δύο Ισραηλινοί αξιωματούχοι που γνωρίζουν τον τρόπο σκέψης του Νετανιάχου δήλωσαν ότι δεν ανησυχεί ότι οι δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ και του Βανς θα μεταφραστούν σε ουσιαστικές αλλαγές στην πολιτική των ΗΠΑ απέναντι στο Ισραήλ, όπως καθυστερήσεις στις παραδόσεις όπλων, ακόμη και αν το Ισραήλ συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο.
Ο Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι είναι έτοιμος να παρακάμψει τις ισραηλινές προτεραιότητες για την επιδίωξη των αμερικανικών συμφερόντων. Σε τηλεοπτική συνέντευξη αυτόν τον μήνα, είπε ότι αν πει στον Νετανιάχου «να κάνει κάτι, το κάνει».
Απώλεια του Ρεπουμπλικανικού Δικτύου Ασφαλείας
Το Ιράν θα επιδιώξει να διευρύνει το αναδυόμενο χάσμα μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ, παρουσιάζοντας οποιαδήποτε ισραηλινή στρατιωτική δράση στον Λίβανο ως μια προσπάθεια σαμποτάρισης της διπλωματίας του Τραμπ, αναγκάζοντας τον Λευκό Οίκο να επιλέξει μεταξύ της υποστήριξης του συμμάχου του ή της διατήρησης της συμφωνίας, δήλωσε ο Αλί Βαέζ της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων.
Αυτό που καθιστά τη θέση του Νετανιάχου τόσο επισφαλή, λένε οι Αμερικανοί αναλυτές, είναι η απώλεια του διχτυού ασφαλείας του.
Για χρόνια, καλλιεργούσε την υποστήριξη των Ρεπουμπλικανών, χρησιμοποιώντας την ως αντίβαρο για να αντισταθμίσει τις εντάσεις με τις Δημοκρατικές κυβερνήσεις, και καταγγέλλοντας ανοιχτά την πυρηνική συμφωνία του πρώην προέδρου Μπαράκ Ομπάμα με το Ιράν το 2015 από βήμα του Κογκρέσου. Αλλά οι Ρεπουμπλικάνοι δεν θα χωρίσουν με τον Τραμπ για τον Νετανιάχου, είπαν.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι επιπτώσεις της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν επεκτείνονται και στα βασικά στρατηγικά στοιχήματα του Νετανιάχου. Πόνταρε το πολιτικό του μέλλον σε δύο στόχους: την αποδυνάμωση, αν όχι την ανατροπή, της θεοκρατικής ηγεσίας του Ιράν και την εξασφάλιση ομαλοποιημένων σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία επεκτείνοντας τις Συμφωνίες του Αβραάμ.
Κανένα από τα δύο δεν έχει υλοποιηθεί. Οι Ιρανοί ηγέτες έχουν βγει από τη σύγκρουση εδραιωμένοι, ενώ η χειραψία με τους Σαουδάραβες παραμένει απρόσιτη.
Σε όλη την περιοχή, μια αναπροσαρμογή είναι ήδη ορατή. Οι χώρες που ο Νετανιάχου κάποτε ήλπιζε να προσεγγίσει — με τη Σαουδική Αραβία ως το πετράδι του στέμματος — τώρα κάνουν αναχαίτιση, επιβραδύνοντας την ομαλοποίηση με το Ισραήλ, ενώ παράλληλα ανοίγουν προσεκτικά ξανά τους διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη.
Σύμφωνα με πηγές του Κόλπου, η λογική που στήριξε τις Συμφωνίες του Αβραάμ έχει διαβρωθεί από τον πόλεμο της Γάζας, το ανεπίλυτο ζήτημα της προσάρτησης της Δυτικής Όχθης και την αυξανόμενη αντίληψη ότι το Ισραήλ του Νετανιάχου μπορεί να αποτελεί περισσότερο μειονέκτημα παρά πλεονέκτημα σε οποιαδήποτε αναδυόμενη περιφερειακή τάξη.
Ένας Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η προσπάθεια του Νετανιάχου να επεκτείνει τις Συμφωνίες του Αβραάμ έχει αμβλυνθεί, με αρκετές χώρες να αναζητούν τώρα μια θέση σε ένα αναδυόμενο πλαίσιο που ευθυγραμμίζεται με το Ιράν.
«Αυτή δεν είναι απλώς μια νίκη για το Ιράν. Είναι μια αποτυχία για τον Νετανιάχου», δήλωσε ο αξιωματούχος. Η Ισλαμική Δημοκρατία δεν έχει απλώς επιβιώσει — έχει αναδειχθεί σε έναν πιο ισχυρό περιφερειακό παράγοντα.
Πηγή: Reuters
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
