Από τότε που o Ντόναλντ Τραμπ ανέλαβε για δεύτερη φορά τον Λευκό Οίκο πριν από περίπου ενάμιση χρόνο, η εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων στις ΗΠΑ έχει καταρρεύσει. Μόνο το 11% των Ευρωπαίων βλέπουν τις ΗΠΑ ως «σύμμαχο», το 2024 το ποσοστό αυτό ήταν διπλάσιο.
Οι μισοί θεωρούν πλέον την Αμερική του Τραμπ απλώς ως «απαραίτητο εταίρο» και ένα τα 25% ακόμη και ως «αντίπαλο»».
Αυτά είναι τα συμπεράσματα έρευνας που διεξήγαγε το «European Council on Foreign Relations» σε 15 ευρωπαϊκές χώρες τον Μάιο, με τη συμμετοχή 19.400 ατόμων.
«Ένα από τα πιο εκπληκτικά ευρήματα από το σύνολο δεδομένων είναι ότι το 13% του ευρωπαϊκού κοινού θεωρεί πλέον τις ΗΠΑ αντίπαλο και το 12% άμεσο αντίπαλο, με αυτές τις απόψεις να είναι πιο διαδεδομένες στη Γαλλία (26%) και τη Γερμανία (18%)», υπογραμμίζουν τα συμπεράσματα του ECFR.
«Η μεταπολεμική βεβαιότητα ότι η Αμερική ήταν ένας αξιόπιστος εταίρος, εξαφανίστηκε», εκτιμούν οι ερευνητές του ECFR: Οι λόγοι σαφείς: Η επιθετική ρητορική του προέδρου των ΗΠΑ και οι δημόσιες απειλές του κατά της Γηραιάς Ηπείρου, έχουν εντείνει τη δυσαρέσκεια των Ευρωπαίων πολιτών.
«Ο πρόεδρος Τραμπ απείλησε να προσαρτήσει τη Γροιλανδία. Ανακοίνωσε σχέδια για την απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη. Χρησιμοποίησε δασμούς για να εκβιάσει συμμάχους. Απείλησε επανειλημμένα να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ», αναφέρουν Ευρωπαίοι διπλωμάτες.
Καταρρέει η διατλαντική σχέση
Η διατλαντική εταιρική σχέση ήταν ένα έργο που και οι δύο πλευρές έχτιζαν εδώ και πολλές δεκαετίες: Από το 1949, όταν ιδρύθηκε το ΝΑΤΟ, οι ΗΠΑ παρείχαν την στρατιωτική αμυντική ομπρέλα της Ευρώπης.
«Το Σχέδιο Μάρσαλ των ΗΠΑ χρηματοδότησε επίσης την ανοικοδόμηση πολλών ευρωπαϊκών χωρών μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Ουάσιγκτον είχε επίσης στενή συμμαχία με την Ευρώπη. Η υπόθεση ήταν ότι όταν τα πράγματα γίνονταν σοβαρά, οι ΗΠΑ θα στέκονταν στο πλευρό της Ευρώπης. Τώρα όμως το ίδιο το μέλλον του ΝΑΤΟ είναι αβέβαιο», τονίζουν οι ίδιες πηγές.
Ωστόσο, αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο. Ήδη από το 1960, ο Κόνραντ Αντενάουερ, ο πρώτος καγκελάριος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, αποφάσισε να στραφεί προς τη Γαλλία. Αλλά και ο στρατηγός Ντε Γκωλ, ο ιδρυτής της 5ης Γαλλικής Δημοκρατίας, αρνιόταν την αμερικανική ηγεμονία στη μεταπολεμική Ευρώπη Οι σχέσεις μεταξύ του Σαρλ ντε Γκωλ και των Ηνωμένων Πολιτειών κατά τη διάρκεια της δεκαετούς προεδρίας του από το 1959 ως το 1969, χαρακτηρίζονταν από έντονη τριβή, καθώς ο Γάλλος ηγέτης διεκδικούσε την απόλυτη ανεξαρτησία της Γαλλίας.
Επιστροφή στο …1960
Το ίδιο κλίμα φαίνεται να επιστρέφει σήμερα. Στην πλειονότητά τους, οι Ευρωπαίοι που συμμετείχαν στην έρευνα πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ δεν θα έσπευδαν να τους βοηθήσουν σε περίπτωση επίθεσης.
«Ο Ντόναλντ Τραμπ τροφοδότησε επιμελώς αυτές τις αμφιβολίες, αμφισβητώντας επανειλημμένα την αμοιβαία αμυντική δέσμευση του ΝΑΤΟ. Δήλωσε ότι η Ρωσία μπορούσε να κάνει ό,τι ήθελε με τις χώρες του ΝΑΤΟ που δεν δαπανούσαν αρκετά για την άμυνα. Και όταν ο Τραμπ ξεκίνησε πόλεμο κατά του Ιράν χωρίς να συμβουλευτεί εκ των προτέρων τους Ευρωπαίους ηγέτες, εδραιώθηκε η εντύπωση ότι οι ΗΠΑ επιδίωκαν μόνο τα δικά τους συμφέροντα», λένε Ευρωπαίοι διπλωμάτες.
Η εμπιστοσύνη στις Ηνωμένες Πολιτείες ως αξιόπιστο σύμμαχο στο ΝΑΤΟ μειώνεται, με τους Ευρωπαίους να δείχνουν την επιθυμία για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία σε θέματα ασφάλειας και άμυνας, σύμφωνα με την έρευνα του ECFR.
Αυτά τα στοιχεία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία δεδομένου ότι ο Ντόναλντ Τραμπ και οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συναντηθούν σύντομα – πρώτα στη σύνοδο κορυφής της G7 στη Γαλλία την επόμενη Δευτέρα και στη συνέχεια στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, στην Τουρκία στις 7 και 8 Ιουλίου.
Ωστόσο, παρά την υποτιμητική γλώσσα του προέδρου των ΗΠΑ προς το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η επικρατούσα άποψη μεταξύ των Ευρωπαίων είναι ότι οι σχέσεις με την Ουάσιγκτον και η θέση του ΝΑΤΟ θα βελτιωθούν, μετά την αποχώρησή του Τραμπ από τον Λευκό Οίκο, τον Ιανουάριο του 2029.
Παράθυρο ευκαιρίας
Για τη Γιάνα Κομπζόβα κα τον Πάβελ Ζέρκα, ειδικούς διεθνούς πολιτικής του ECFR και συγγραφείς της έρευνας, οι Ευρωπαίοι ηγέτες μπορεί να έχουν ένα «παράθυρο ευκαιρίας» να κινηθούν πιο γρήγορα και φιλόδοξα στους τομείς της άμυνας και της ενεργειακής ανθεκτικότητας, υπό την προϋπόθεση ότι θα σεβαστούν τις οικονομικές ανησυχίες των ψηφοφόρων τους.
«Ίσως το πιο εκπληκτικό είναι το γεγονός ότι αρκετά ακροδεξιά και ευρωσκεπτικιστικά κόμματα, συμπεριλαμβανομένων των Fratelli d’ Italia της Τζόρτζια Μελόνι, του PVV του Γκέερτ Βίλντερς στην Ολλανδία, του Chega στην Πορτογαλία και του Εθνικού Συναγερμού της Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία, είναι πεπεισμένα ότι οι Ευρωπαίοι γείτονές τους θα υποστηρίξουν τη χώρα τους σε περίπτωση κρίσης», αναφέρουν τα συμπεράσματα του ECFR.
Ένας στους δύο υπέρ του κοινού χρέους
Κατά μέσο όρο, το 47% των Ευρωπαίων υποστηρίζει την πρόταση για κοινό χρέος για τη χρηματοδότηση των αμυντικών δαπανών, ενώ το 35% αντιτίθεται σε αυτήν. Αυτή η υποστήριξη είναι ισχυρότερη στην Πορτογαλία (59%), τη Δανία (56%), την Ολλανδία (55%) και την Ισπανία (53%).
Αυτή η επιθυμία συνδέεται με τη μικρότερη εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Σε όλες σχεδόν τις χώρες η πλειοψηφία εξέφρασε αυτή την επιθυμία να αγοράζουν όπλα από Ευρωπαίους εταίρους αντί για «εκτός Ευρώπης».
«Σε ένα πλαίσιο κριτικής και επιθετικής συμπεριφοράς από την κυβέρνηση Τραμπ, οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν γίνει ολοένα και πιο ρεαλιστές όσον αφορά την ασφάλειά τους. Η δημόσια απαίτηση για μεγαλύτερη αυτάρκεια και η ανάγκη να προστατευτούν από τις αμερικανικές εγγυήσεις, ιδίως στον τομέα της άμυνας, έχουν δημιουργήσει ένα παράθυρο ευκαιρίας για τους Ευρωπαίους ηγέτες να προχωρήσουν περαιτέρω και ταχύτερα στην οικοδόμηση κοινών συστημάτων ασφαλείας. Είναι μια ευκαιρία που οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν μπορούν να χάσουν», σημειώνει ο ερευνητής Πάβελ Ζέρκα.
Όχι σε ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ
Αυτό που φαίνεται να απορρίπτουν οι Ευρωπαίοι είναι η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής εναλλακτικής λύσης στο ΝΑΤΟ, με μόνο το 29% να τη θεωρεί «πολύ καλή ιδέα» ή «καλή ιδέα».
Όσον αφορά την Ουκρανία, αν και η πλειοψηφία στις περισσότερες χώρες θεωρεί το Κίεβο ως «σύμμαχο» ή «απαραίτητο εταίρο», η υποψηφιότητα της Ουκρανίας για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει να διχάζει την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη.
Οι Πορτογάλοι, οι Ισπανοί και οι Σουηδοί πολίτες τάσσονται περισσότερο υπέρ της «δημιουργίας μιας νέας και μεγαλύτερης Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα επεκταθεί προς τα ανατολικά, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας, με το 50%, 43% και 42% των ερωτηθέντων, αντίστοιχα, να τη θεωρούν «πολύ καλή» ή «καλή ιδέα».
Κατά της ένταξης της Ουκρανίας
Ωστόσο, σε άλλες χώρες είναι ισχυρή η αντίθεση στην ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ, ιδιαίτερα στην Ουγγαρία (47%, στη Βουλγαρία (46%, την Αυστρία (42%) και τη Γερμανία (37%)
Ακόμα και στην Εσθονία – έναν από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της Ουκρανίας – οι ερωτηθέντες σε ποσοστό 37%, θεωρούν ότι τη διεύρυνση της ΕΕ προς Ανατολάς κακή ιδέα – και το 32% καλή ιδέα.
«Η έρευνά μας δείχνει ότι, παρόλο που οι Ευρωπαίοι συνεχίζουν να υποστηρίζουν την Ουκρανία, στο τρέχον πλαίσιο δεν υπάρχει δημόσια συναίνεση για την ένταξη της χώρας στην ΕΕ», σημειώνει η Γιάνα Κομπζόβα, συν-διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Ασφάλειας του ECFR.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
