Αγώνα επιβίωσης στα όρια της ανθρώπινης αντοχής δίνουν πλέον οι Κουβανοί.
Η χρονίως αναποτελεσματική οικονομία του νησιού έχει βυθιστεί πλέον στην ε μια απόλυτη κρίση, μετά τις νέες κυρώσεις και προπαντός το ενεργειακό μπλόκο που έxει επιβάλει στο νησί η κυβέρνηση Τραμπ.
Το Reuters ρίχνει φως στην καθημερινότητα των κατοίκων του νησιού με ένα βαθιά μελαγχολικό ρεπορτάζ.
Ξεκινώντας από την Ελίσια ντε λα Καριδάδ Άλβαρες. Κάτοικο της Παλαιάς Αβάνας που γνωρίζει καλά τι σημαίνει επιβίωση.
Η 64χρονη, πρώην καθαρίστρια νοσοκομείου, είναι τυφλή από το ένα μάτι, πάσχει από υπέρταση και διαβήτη.
Σπάνια έχει πρόσβαση σε τρεχούμενο νερό ή ηλεκτρικό ρεύμα. Τα τρόφιμα στο ψυγείο της έχουν χαλάσει. Ακόμη και η τηλεόρασή της είναι χαλασμένη, με αποτέλεσμα – σημειώνει το Reuters, «να μην μπορεί να καταλάβει ποιος ακριβώς ευθύνεται για τα προβλήματά της».
Εκατομμύρια Κουβανοί βρίσκονται αντιμέτωποι με παρόμοιες καταστάσεις.
Ωστόσο, παρά την πρόβλεψη του Τραμπ ήδη από στις αρχές Ιανουαρίου ότι η Κούβα είναι «έτοιμη να καταρρεύσει» παρά το διανομή με… δελτίο της ηλεκτρικής ενέργειας, παρά την κατάρρευση του συστήματος υγείας και τη σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή της τουριστικής βιομηχανίας, οι Κουβανοί συνεχίζουν να αντέχουν και η κυβέρνηση παραμένει γαντζωμένη στην εξουσία.
Τι άλλη επιλογή έχω;
Αυτό οφείλεται εν μέρει στην πολυετή εξοικείωση των Κουβανών με τις δυσκολίες.
Η κουβανική κυβέρνηση έχει «διδάξει» επί δεκαετίες σε ανθρώπους όπως η Άλβαρες να «αντιστέκονται» («resistir»).
Είναι κάτι σαν «βασική αρχή» της σχεδόν 70χρονης διακυβέρνησης της χώρας από τους κομμουνιστές.
Και το resistir σημαίνει ταυτόχρονα υπέρβαση των δυσκολιών απέναντι σε φαινομενικά ανυπέρβλητες αντιξοότητες.
«Για να επιβιώσω, πρέπει να συνεχίσω να αγωνίζομαι», λέει είπε η Άλβαρες. «Τι άλλη επιλογή έχω;»
Έτσι, κάθε μέρα κουβαλά πλαστικά δοχεία και κατσαρόλες με νερό από αποστάσεις που βρίσκονται αρκετά τετράγωνα μακριά, αναζητά φαγητό σε ένα κοντινό εκκλησιαστικό συσσίτιο και ζει χωρίς ψύξη τροφίμων στον 21ο αιώνα.
Η απουσία δημόσιας διαμαρτυρίας
Ωστόσο, η επιβίωση του κουβανικού μοντέλου βασίζεται επίσης στον φόβο των πολιτών για τις συνέπειες της δημόσιας διαμαρτυρίας.
Η Άλβαρες δηλώνει ότι το να διαμαρτυρηθεί δημόσια είναι αδιανόητο, φοβούμενη αντίποινα από την κυβέρνηση. Την άποψη αυτή συμμερίστηκαν περίπου 20 Κουβανοί που μίλησαν στο Reuters τις τελευταίες εβδομάδες.
«Μπορεί να εκδικηθούν τα παιδιά μου», λέει.
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αλλά και οι Ηνωμένες Πολιτείες περιγράφουν εδώ και χρόνια ότι ο τρόπος που «αντιμετωπίζεται η δημόσια διαφωνία» στην Κούβα δεν συνιστά τίποτε άλλο παρά «αυταρχισμό και καταστολή».
Από την πλευρά της, η Κούβα δικαιολογεί τη σκληρή της στάση υποστηρίζοντας ότι οι «σπάνιες» διαμαρτυρίες στο νησί, συχνά υποκινούνται ή χρηματοδοτούνται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ευρηματικότητα
Τα χρόνια στερήσεων έχουν πάντως κάνει πολλούς Κουβανούς ιδιαίτερα ευρηματικούς. Και από παντού ξεφυτρώνουν νέες λύσεις για κάθε πρόβλημα.
Ετσι,
- οι αγρότες καταφέρνουν να στέλνουν την πραμάτεια τους στις αγορές της Αβάνας, βρίσκοντας πετρέλαιο στη μαύρη αγορά ή εκπαιδεύοντας βοοειδή για να αντικαθιστούν τα τρακτέρ.
- Οι δρόμοι έχουν γεμίσει με ηλεκτρικά τρίκυκλα που λειτουργούν και ως ταξί, αντικαθιστώντας τα βενζινοκίνητα.
- Ηλιακά πάνελ και φορητές μπαταρίες φωτίζουν πλέον σπίτια και επιχειρήσεις.
Η ικανότητα της Κούβας να «αντιστέκεται» φαίνεται να δοκιμάζει την υπομονή της Ουάσινγκτον. Και αυτό δημιουργεί ένα ιδιότυπο «τεστ αντοχής» μεταξύ των δύο πλευρών, δηλώνει ο Γερμανός ακαδημαϊκός Μπερτ Χόφμαν, ο οποίος μελετά την κουβανική πολιτική εδώ και 30 χρόνια.
«Οι συνθήκες διαβίωσης έχουν επιδεινωθεί σημαντικά, αλλά οι πολιτικές συνέπειες είναι πολύ λιγότερο σαφείς», είπε ο Χόφμαν.
«Όποιες κι αν είναι οι αποτυχίες του σοσιαλιστικού συστήματος της Κούβας, πέντε μήνες σχεδόν πλήρους αποκοπής από τις προμήθειες καυσίμων θα είχαν οδηγήσει ακόμη και την Ελβετία σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.»
Έτοιμη να καταρρεύσει;
Από τον περασμένο Ιανουάριο και μέσα σε 48 ώρες από την στρατιωτική επιχείρηση ανατροπής του Μαδούρο, ο Τραμπ άρχισε να «προβλέπει» την κατάρρευση της Κούβας.
Μέσα σε λίγες ημέρες, η κυβέρνησή του
- διέκοψε τον εφοδιασμό της χώρας με πετρέλαιο,
- περιόρισε τη ροή χρηματικών εμβασμάτων,
- εμπόδισε Αμερικανούς τουρίστες να επισκέπτονται το νησί και
- αύξησε τις κυρώσεις, αναγκάζοντας πολλούς επενδυτές και επιχειρήσεις να αποχωρήσουν.
Αλλα όλα αυτά έχουν ελάχιστη επίδραση στην Ομάιρα Μπλάνκα, μια 65χρονη νοικοκυρά που ζει στον έβδομο όροφο μιας πολυκατοικίας κοντά στο Μαλεκόν της Αβάνας.
Διότι από τότε που το ασανσέρ σταμάτησε να λειτουργεί πριν από δύο χρόνια, κατεβαίνει μόνο μία ή δύο φορές την εβδομάδα για ψώνια ή άλλες επείγουσες ανάγκες.
Χαμογελαστή και λιπόσαρκη, ενημερώνει το Reuters ότι έχει ζήσει ήδη την επονομαζόμενη «Ειδική Περίοδο» της δεκαετίας του 1990: Τα χρόνια δηλαδή της λιτότητας και της διεθνούς απομόνωσης μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Άρα «γνωρίζει τι σημαίνει να αντέχεις».
«Είμαστε μαχητές. Με τα λίγα που έχουμε, επιβιώνουμε», λέει στο διεθνές πρακτορείο.
«Όλοι απλώς προσαρμόζονται στις συνθήκες».
Αλλά δεν συμμερίζονται όλοι την αισιοδοξία της.
Οι γιατροί εγκαταλείπουν το επάγγελμα καθώς οι προμήθειες των νοσοκομείων εξαντλούνται, αφήνοντας τις κλινικές υποστελεχωμένες. Τα φάρμακα σπανίζουν και η κατάρρευση της ισοτιμίας του πέσο δυσκολεύει πολλούς να εξασφαλίσουν ακόμη και τα βασικά τρόφιμα.
Το μεγαλύτερο μέρος της χώρας -συμπεριλαμβανομένης της Αβάνας- διαθέτει ηλεκτρικό ρεύμα μόνο για λίγες ώρες την ημέρα. Τα σχολεία έχουν αναγκαστεί να μειώσουν το ωράριό τους και τις παρεχόμενες μερίδες φαγητού. Τα σκουπίδια συσσωρεύονται στις γωνίες των δρόμων, ενώ όσοι δεν έχουν λειτουργικές τουαλέτες αναγκάζονται να ανακουφίζονται σε δημόσιους χώρους.
Τα Ηνωμένα Έθνη δήλωσαν τον περασμένο μήνα ότι η απόφαση του Τραμπ να εμποδίσει την άφιξη καυσίμων στην Κούβα «επιδείνωσε δραματικά τις ήδη σοβαρές συνέπειες» του εμπάργκο (που είχε επιβληθεί ήδη από της εποχή του Ψυχρού Πολέμου) χαρακτηρίζοντας το μέτρο «παράνομο» και παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
«Η στέρηση ενέργειας ως μέσο εξαναγκασμού είναι ασύμβατη με τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων», δήλωσε ομάδα εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ.
Κατσαρόλες
Παρά τη γενική δυσανεξία της κυβέρνησης απέναντι στις εξεγέρσεις, διαμαρτυρίες έχουν ξεσπάσει σε διάφορες περιοχές της Αβάνας τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς οι διακοπές ρεύματος φτάνουν ακόμη και τις 18 ώρες την ημέρα, απειλώντας να καταστρέψουν τα κατεψυγμένα τρόφιμα και «καταδικάζοντας» πολλούς σε αϋπνία μέσα στη ζέστη της Καραϊβικής.
Ο κάτοικος της Αβάνας Ροδόλφο Αλόνσο δηλώνει ότι αποφάσισε να διαμαρτυρηθεί όταν η γειτονιά του έμεινε χωρίς ρεύμα για περισσότερες από 40 ώρες.
«Αυτό δεν είναι πολιτικό πρόβλημα», είπε. «Αρχίσαμε να χτυπάμε κατσαρόλες για να μας δώσουν έστω τρεις ώρες ηλεκτρικό ρεύμα. Αυτό μόνο ζητάμε.»
Η κυβέρνηση έχει κατά καιρούς αποκαταστήσει την ηλεκτροδότηση σε συγκεκριμένες γειτονιές, συμβάλλοντας στην εκτόνωση των διαμαρτυριών.
Ωστόσο, τόσο οι διακοπές ρεύματος όσο και οι κινητοποιήσεις έχουν αυξηθεί τις τελευταίες εβδομάδες, γεγονός που δείχνει ότι η «αντοχή» έχει τα όριά της, σύμφωνα με τον Κουβανό κοινωνιολόγο Λουίς Εμίλιο Αϊμπάρ.
«Είναι μια ανθεκτική κοινωνία επειδή δεν είχε άλλη επιλογή», είπε ο Αϊμπάρ.
«Αλλά μια χώρα χωρίς καύσιμα δεν μπορεί να επιβιώσει για πάντα».
Με πληροφορίες από Reuters
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
