Εν μέσω των εξελίξεων και των «αποτελεσμάτων» (ειδικότερα σε ενέργεια και οικονομία) που φέρνουν οι σφοδρές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, η Λιβύη ανέρχεται σε ενεργειακό (προσωρινό) «παίκτη».
Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, είναι ποιος χάνει και πόσα κερδίζει η Άγκυρα.
Από την ανατολική πλευρά (Βεγγάζη), η παραγωγή πετρελαίου ανήλθε κατά μέσο όρο σε 1,37 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως για το 2025, το υψηλότερο επίπεδο εδώ και πάνω από μια δεκαετία, καθώς οι Αρχές ελέγχουν τα περισσότερα πεδία παραγωγής και τους τερματικούς σταθμούς εξαγωγών που παράγουν το μεγαλύτερο μέρος αυτών των εσόδων.
Παράγοντες της οικονομίας, σχολιάζουν στα διεθνή μέσα ενημέρωσης πως αυτό θα έπρεπε να έχει το εξής αποτέλεσμα: Τα έσοδα από το λιβυκό πετρέλαιο να ωφελούν τους Λίβυους και σε καμία περίπτωση τους Τούρκους επιχειρηματίες.
Οι ηγέτες της ανατολικής πλευράς (σ.σ της φαμίλιας Χαφτάρ) έχουν, ήδη, έσοδα μέσω της ιδιωτικής εταιρείας Arkenu Oil Company, η οποία φέρεται να ελέγχεται από τον Σαντάμ Χαφτάρ, αναπληρωτή Ανώτατο Διοικητή του Λιβυκού Εθνικού Στρατού.
Σύμφωνα με πληροφορίες, μεταξύ Μαΐου και Δεκεμβρίου 2024, η εν λόγω εταιρεία εξήγαγε 7,6 εκατομμύρια βαρέλια αξίας περίπου 600 εκατομμυρίων δολαρίων χρήματα τα οποία χρηματοδοτούν έργα υποδομών. Δηλαδή, δεν «εξατμίζονται» σε μισθοδοσίες πολιτοφυλακών ή κατατίθενται σε ξένους λογαριασμούς. Ταυτόχρονα όμως σηματοδότησε «το τέλος» του μονοπωλίου της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου στις εξαγωγές.
«Αυτό αποτελεί ένα εντυπωσιακό προηγούμενο που αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη επιρροή ένοπλων δρώντων στον τομέα του πετρελαίου», δήλωσε ο Τσαρλς Κέιτερ, διευθυντής ερευνών στο The Sentry.
Τα γεωπολιτικά διακυβεύματα
Είναι προφανές ότι τα γεωπολιτικά διακυβεύματα εκτείνονται πέρα από τα σύνορα της Λιβύης.
Εν μέσω πολέμων, η Ευρώπη αντιμετωπίζει ενεργειακή ευαλωτότητα.
Αναλυτές σημειώνουν ότι το λιβυκό αργό πετρέλαιο μπορεί να αποτελέσει μία εναλλακτική, χωρίς εξάρτηση από τη Ρωσία ή το Ιράν, που παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ και το Μπαμπ αλ Μαντεπ.
Η ανατολική πλευρά προστατεύει, ήδη, τους αγωγούς και τους τερματικούς σταθμούς που τροφοδοτούν αυτές τις εξαγωγές.
Ωστόσο, αυτό που «αλλάζει το παιχνίδι», είναι η δυτική πλευρά (Τρίπολη).
Η τουρκική εξάρτηση της Τρίπολης από την Άγκυρα
Η εξάρτηση της Τρίπολης από την τουρκική στρατιωτική υποστήριξη, έχει ως αποτέλεσμα να διοχετεύονται τα έσοδα του πετρελαίου σε συμβάσεις που ενισχύουν τη αμυντική βιομηχανία της Άγκυρας.
Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, οι πωλήσεις drones Bayraktar TB2 -μόνο- έφτασαν τα 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024, με τη Λιβύη να λειτουργεί τόσο ως πελάτης όσο και ως πεδίο δοκιμών σε πραγματικές συνθήκες μάχης.
Η διακυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης, αν και όχι νόμιμη και αναγνωρισμένη- φαίνεται πως είναι η μόνο που καταφέρνει να μετατρέπει τον ενεργειακό πλούτο σε δημόσια αγαθά, σε χρόνο που η Λιβύη επενδύει στην ανοικοδόμησή της.
Παράλληλα, έχει σταθεροποιήσει την παραγωγή μετά από μακρά παύση η οποία μείωσε την παραγωγή στα 600.000 βαρέλια ημερησίως. Έχει αποδείξει ότι μπορεί να αποδίδει απτά αποτελέσματα στις περιοχές που ελέγχει.
Στο «μάτι» Ερντογάν η Βεγγάζη
Οι τουρκικές πωλήσεις όπλων και η παρουσία συμβούλων στη δυτική Λιβύη αποδεικνύουν την τεράστια «όρεξη» του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για κυριαρχία σε ενεργειακούς διαδρόμους, μεταναστευτικές οδούς και θαλάσσιες διεκδικήσεις εις βάρος εταίρων του ΝΑΤΟ, όπως η Ελλάδα και μη όπως Κύπρος, Αίγυπτος, Ισραήλ.
Μπορεί ανατολική και δυτική πλευρά να «χρησιμοποιούν» διαφορετικά τα ενεργειακά έσοδα, αλλά -πλέον- φαίνεται ότι και η ανατολική πλευρά έχει συνάψει μία αμυντική σχέση με την Τουρκία. Η μία απολαμβάνει εξοπλισμούς και η άλλη προσπαθεί πάση θυσία να την οδηγήσει στην υπογραφή του παράνομου και ανυπόστατου τουρκολιβυκού μνημονίου.
Σύμφωνα με το Reuters, ο Χαλίφα Χαφτάρ, απέκτησε αυτό που φαίνεται να είναι κινεζικά και τουρκικά μαχητικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη παρά το μακροχρόνιο εμπάργκο του ΟΗΕ για την προμήθεια όπλων στη διαιρεμένη χώρα της Βόρειας Αφρικής.
Η άφιξη νέων μαχητικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο Αλ Χαντίμ «θα ήταν μια τεράστια συμβολική νίκη» για τον Χαφτάρ, ενισχύοντας την κυριαρχία του στα ανατολικά και σε μεγάλο μέρος του νότου, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών πετρελαιοπηγών, και ενισχύοντας την επιρροή του στις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό μιας ενοποιημένης λιβυκής κυβέρνησης, δήλωσε ο Άνας Ελ Γκομάτι, επικεφαλής του Ινστιτούτου Sadeq, μιας λιβυκής δεξαμενής σκέψης.
Συμπερασματικά, φαίνεται ότι η Λιβύη (συνολικά) επιχειρεί να επανέλθει δυναμικά στον ενεργειακό χάρτη της Μεσογείου, καθώς η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου (NOC) έθεσε σε δοκιμαστική λειτουργία έναν κρίσιμο αγωγό φυσικού αερίου που είχε καθυστερήσει για περισσότερο από 16 χρόνια.
Το έργο εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική αύξησης παραγωγής και ενίσχυσης των εξαγωγών προς την Ευρώπη, σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου παραμένει εύθραυστη.
Γεωοικονομική ισχύς στη Μεσόγειο
Από την άλλη πλευρά, η Άγκυρα μπορεί να μην παρουσιάζει «ποσό κέρδους» από το λιβυκό πετρέλαιο, όμως σύμφωνα με διεθνείς αναλύσεις, το οικονομικό της όφελος προκύπτει έμμεσα αλλά στρατηγικά μέσα από την εδραίωση μακροχρόνιων ενεργειακών συμφωνιών, στρατιωτικής παρουσίας και εταιρικών συμβολαίων.
Η Τουρκία επιδιώκει να μετατραπεί σε βασικό ενεργειακό εταίρο της δυτικής Λιβύης, εξασφαλίζοντας πρόσβαση σε κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, συμμετοχή σε έρευνες και εξορύξεις μέσω της TPAO, αλλά και συμβάσεις σε υποδομές και ενέργεια.
Σε αναλύσεις διεθνών οικονομικών μέσων, επισημαίνεται ότι η τουρκική στρατηγική στη Λιβύη δεν στοχεύει μόνο σε άμεσο οικονομικό κέρδος από το πετρέλαιο, αλλά κυρίως στη δημιουργία ενός συστήματος επιρροής που της επιτρέπει να αποκομίζει δισεκατομμύρια από αμυντικές συμφωνίες, ενεργειακά projects και θαλάσσιες ζώνες επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, σύμφωνα με αναλύσεις, η Άγκυρα επιδιώκει να επηρεάζει την κατανομή των λιβυκών πετρελαϊκών εσόδων μέσω πολιτικής και στρατιωτικής στήριξης στην Τρίπολη, αποκτώντας έτσι έμμεση οικονομική απόδοση που δεν αποτυπώνεται ως απλό «κέρδος από πετρέλαιο», αλλά ως συνολική γεωοικονομική ισχύς στη Μεσόγειο.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
