Η Τσεχία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δύσκολη εξίσωση: από τη μία η ανάγκη δημοσιονομικής εξυγίανσης και στήριξης του κοινωνικού κράτους, από την άλλη οι δεσμεύσεις της στο ΝΑΤΟ και η πίεση από την Ουάσιγκτον. Το νέο προσχέδιο προϋπολογισμού της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Αντρέι Μπάμπις προβλέπει μείωση των βασικών αμυντικών δαπανών κάτω από το όριο του 2% του ΑΕΠ, προκαλώντας αντιδράσεις τόσο εντός της Συμμαχίας όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με το σχέδιο, περικόπτονται περίπου 900 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με την πρόταση της προηγούμενης κυβέρνησης για το 2026. Η Πράγα υποστηρίζει ότι οι περικοπές κρίνονται αναγκαίες για να διορθωθούν κακοδιαχειρίσεις και να διασφαλιστεί η χρηματοδότηση κρίσιμων τομέων, όπως η υγεία και το κοινωνικό σύστημα. Ο υπουργός Εξωτερικών Πέτρ Ματσίνκα, μιλώντας σε δημοσιογράφους στην Ουάσιγκτον, υποστήριξε ότι η προηγούμενη πρόταση ήταν «γεμάτη απάτες» και ότι χωρίς διορθωτικές κινήσεις θα κινδύνευε η χρηματοδότηση βασικών κοινωνικών υπηρεσιών.
Ωστόσο, το αποτέλεσμα είναι ότι η Τσεχία προβλέπει να διαθέσει μόλις το 1,8% του προϋπολογισμού της σε βασικές στρατιωτικές δαπάνες, κάτω από τον στόχο του 2% που όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ είχαν επιτύχει πέρυσι, περισσότερο από δέκα χρόνια μετά τη θέσπισή του. Ο Ματσίνκα επιμένει ότι η δέσμευση της χώρας στη Συμμαχία δεν αμφισβητείται και ότι το υπουργείο Άμυνας τον έχει διαβεβαιώσει πως τελικά θα επιτευχθεί το 2% του ΑΕΠ.
Η συγκυρία, πάντως, δεν είναι ευνοϊκή. Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει εντείνει τις πιέσεις προς τις ευρωπαϊκές χώρες να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες, καθώς οι ΗΠΑ μετατοπίζουν το στρατηγικό τους βάρος προς το Δυτικό Ημισφαίριο και τον Ινδο-Ειρηνικό. Η Συμμαχία έχει συμφωνήσει σε σταδιακή αύξηση των δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035, εκ των οποίων το 3,5% θα αφορά «σκληρές» στρατιωτικές δαπάνες.
Διπλωμάτες του ΝΑΤΟ εκφράζουν επιφυλάξεις για την επιλογή της Πράγας, εκτιμώντας ότι ενδέχεται να δώσει αφορμή για νέα κριτική από την Ουάσιγκτον. Ο γενικός γραμματέας Μαρκ Ρούτε φέρεται να μην επιθυμεί κινήσεις που θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν το κοινό μέτωπο της Συμμαχίας. Παράλληλα, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, η Άννα Κέλι, ξεκαθάρισε ότι ο Τραμπ αναμένει από τους συμμάχους να τηρήσουν τη δέσμευση για το 5%.
Δημιουργική λογιστική και εσωτερικές ισορροπίες
Στο εσωτερικό, η κυβέρνηση επιχειρεί να διατηρήσει το ποσοστό άνω του 2% μέσω εναλλακτικών εγγραφών. Από το 2,1% του ΑΕΠ που εμφανίζεται ως συνολική δαπάνη για την άμυνα, περίπου 0,34 ποσοστιαίες μονάδες — δηλαδή 1,2 δισ. ευρώ — προέρχονται από άλλους τομείς, όπως το υπουργείο Μεταφορών. Μεταξύ άλλων, προβάλλεται η ολοκλήρωση του αυτοκινητοδρόμου D11, που συνδέει την Πράγα με τα πολωνικά σύνορα, ως έργο με δυνητική στρατηγική σημασία.
Παρόμοιες «λογιστικές ασκήσεις» δεν είναι πρωτοφανείς στη Συμμαχία. Πέρυσι, η Ιταλία είχε εξετάσει την ένταξη μεγάλου έργου υποδομής — γέφυρας προς τη Σικελία — στο πλαίσιο των αμυντικών δαπανών, ιδέα που τελικά εγκαταλείφθηκε μετά από αντιδράσεις.
Αναλυτές αποδίδουν τη στάση της Πράγας τόσο στην πρόθεση ενίσχυσης της κοινωνικής πολιτικής όσο και στη χαμηλή προτεραιότητα που ιστορικά δίνει ο Μπάμπις στα ζητήματα άμυνας. Η πολιτική επιστήμονας Πέτρα Γκουάστι εκτιμά ότι δεν πρόκειται για εχθρική στάση απέναντι στο ΝΑΤΟ, αλλά περισσότερο για συνδυασμό ιδεολογικών διαφορών και διοικητικής ανεπάρκειας. Από την πλευρά του, ο Τόμας Πόγιαρ, πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας, προειδοποιεί ότι η ιδεολογική συγγένεια με τον Τραμπ δεν αρκεί: «Στο τέλος, αυτό που μετρά είναι τα χρήματα και τα όπλα στο τραπέζι».
Επιχειρησιακές συνέπειες και αξιοπιστία
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, οι συνέπειες μπορεί να είναι ορατές. Η Τσεχία έχει δεσμευθεί να συγκροτήσει βαριά μηχανοκίνητη ταξιαρχία εξοπλισμένη με άρματα Leopard 2A8 και τεθωρακισμένα CV90, στο πλαίσιο των επικαιροποιημένων σχεδίων άμυνας του ΝΑΤΟ έναντι πιθανής ρωσικής απειλής. Ο αρχηγός Άμυνας Γιάρομιρ Ζούνα διαβεβαιώνει ότι τα υφιστάμενα συμβόλαια δεν θα ακυρωθούν, αλλά αναγνωρίζει ότι πληρωμές και προγράμματα ενδέχεται να μετατεθούν χρονικά.
Ο πρόεδρος της χώρας, Πέτρ Πάβελ, χαρακτήρισε τις συνολικές περικοπές «ανεύθυνες», προειδοποιώντας για απώλεια αξιοπιστίας της Τσεχίας ως συμμάχου — τόσο στα μάτια των εταίρων της όσο και της Ουκρανίας. Παρ’ όλα αυτά, έχει δηλώσει ότι δεν προτίθεται να ασκήσει βέτο στον προϋπολογισμό.
Η συζήτηση που ανοίγει στην Πράγα δεν αφορά μόνο αριθμούς. Αγγίζει τον ρόλο της χώρας στη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας και τη στάθμιση ανάμεσα στην κοινωνική συνοχή και τη στρατηγική αποτροπή σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Πηγή: Politico
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
