Η ένταση γύρω από το Ιράν εισέρχεται σε νέα, επικίνδυνη φάση. Στο παρασκήνιο της Ουάσιγκτον, σύμβουλοι του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ φέρονται να προκρίνουν ένα σενάριο που θα άλλαζε δραματικά τη δυναμική: να προηγηθεί ισραηλινό πλήγμα κατά της Τεχεράνης και να ακολουθήσει, εφόσον υπάρξει ιρανική απάντηση, αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή με ευρύτερη πολιτική στήριξη στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Την ίδια ώρα, το Ιράν επιχειρεί διπλωματικό ελιγμό, αφήνοντας να διαρρεύσει ότι είναι διατεθειμένο να προσφέρει μια «οικονομική πανδαισία» – επενδύσεις σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και κρίσιμα ορυκτά – με στόχο να αποτρέψει αμερικανική επίθεση και να διασώσει το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Το σκηνικό θυμίζει παρτίδα σκάκι υψηλού ρίσκου, με τα πιόνια ήδη ανεπτυγμένα στη Μέση Ανατολή.
Το σενάριο «πρώτα το Ισραήλ»
Σύμφωνα με πληροφορίες του Politico, που αναδημοσιεύουν και οι Times of Israel, ανώτεροι σύμβουλοι του Λευκού Οίκου θεωρούν ότι «πολιτικά είναι καλύτερα» αν το Ισραήλ κινηθεί πρώτο εναντίον του Ιράν. Η λογική είναι απλή – και κυνική: ένα ιρανικό αντίποινο που θα πλήξει αμερικανικά συμφέροντα θα μπορούσε να συσπειρώσει την κοινή γνώμη υπέρ μιας αμερικανικής στρατιωτικής εκστρατείας.
Το ενδεχόμενο κοινής επιχείρησης ΗΠΑ–Ισραήλ παραμένει στο τραπέζι. Ωστόσο, ακόμη και όσοι βλέπουν τη διπλωματία ως σοβαρή επιλογή, εκτιμούν ότι το τελικό σενάριο ενδέχεται να είναι βομβαρδισμοί.
Το ερώτημα είναι η κλίμακα. Στο τραπέζι βρίσκονται επιλογές που ξεκινούν από στοχευμένα πλήγματα σε βαλλιστικές εγκαταστάσεις και φτάνουν έως επιχείρηση αλλαγής καθεστώτος. Και εκεί αρχίζει το πραγματικό ρίσκο.
Ο κίνδυνος μιας περιφερειακής ανάφλεξης
Το Ιράν διαθέτει εκτεταμένο δίκτυο συμμάχων και ένοπλων οργανώσεων στη Μέση Ανατολή. Μια επιχείρηση ευρείας κλίμακας θα μπορούσε να ενεργοποιήσει πολλαπλά μέτωπα, με αμερικανικές βάσεις και ναυτικές δυνάμεις να αποτελούν πιθανούς στόχους.
Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται να εκφράζουν ανησυχία ότι μια εκστρατεία «τύπου αλλαγής καθεστώτος» θα προκαλούσε μαζική ιρανική απάντηση. Σε αντίθεση με το Ισραήλ, οι αμερικανικές εγκαταστάσεις στην περιοχή δεν προστατεύονται από ένα σύστημα τύπου Iron Dome. Το ενδεχόμενο αμερικανικών απωλειών αυξάνει κατακόρυφα το πολιτικό κόστος.
Ταυτόχρονα, υπάρχει και ο παράγοντας Κίνα. Ορισμένοι κύκλοι στην Ουάσιγκτον φοβούνται ότι μια εκτεταμένη αμερικανική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να ενθαρρύνει το Πεκίνο να κινηθεί πιο επιθετικά έναντι της Ταϊβάν.
Η στρατιωτική προετοιμασία και ο ρόλος του στρατηγού Κέιν
Στο Πεντάγωνο, ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Νταν Κέιν, φέρεται να κινείται σε τεντωμένο σχοινί. Σύμφωνα με το CNN από τη μία, καταρτίζει πλήρες φάσμα στρατιωτικών επιλογών για τον πρόεδρο. Από την άλλη, εκφράζει εσωτερικά ανησυχίες για την πολυπλοκότητα και το κόστος μιας μεγάλης επιχείρησης κατά του Ιράν.
Η συγκέντρωση αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή είναι η μεγαλύτερη από την εισβολή στο Ιράκ. Το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford βρίσκεται στη Σούδα, ενώ άλλα πλοία κρούσης επιχειρούν στον Περσικό Κόλπο και την Αραβική Θάλασσα.
Παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι μια στρατιωτική αναμέτρηση θα ήταν «εύκολα νικηφόρα», οι στρατιωτικοί σχεδιασμοί καταγράφουν πολλαπλά σενάρια κλιμάκωσης.
Η διπλωματική κίνηση της Τεχεράνης
Την ώρα που τα πολεμικά πλοία συγκεντρώνονται, η Τεχεράνη επιχειρεί μια παράλληλη κίνηση κατευνασμού. Σύμφωνα με πληροφορίες των Financial Times, Ιρανοί αξιωματούχοι εξετάζουν το ενδεχόμενο να προσφέρουν στον Τραμπ ένα μεγάλο οικονομικό πακέτο συνεργασίας.
Το «δέλεαρ» θα περιλάμβανε επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα – πετρέλαιο και φυσικό αέριο – αλλά και πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά. Στόχος είναι να αξιοποιηθεί η γνωστή προτίμηση του Αμερικανού προέδρου για συμφωνίες με ισχυρό οικονομικό αποτύπωμα.
Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι μέχρι στιγμής δεν έχει κατατεθεί επίσημη πρόταση. Η πάγια θέση της Ουάσιγκτον παραμένει ότι το Ιράν δεν μπορεί να διατηρεί δυνατότητα παραγωγής πυρηνικού όπλου.
Πυρηνικά και βαλλιστικοί πύραυλοι
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο προειδοποιεί ότι η επιμονή της Τεχεράνης να μην συζητά το βαλλιστικό της πρόγραμμα αποτελεί «μεγάλο πρόβλημα». Αντίστοιχα, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δηλώνει ότι υπάρχουν ενδείξεις προσπάθειας ανασυγκρότησης του πυρηνικού προγράμματος μετά τα πλήγματα του Ιουνίου.
Οι συνομιλίες στη Γενεύη, με τη συμμετοχή των απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, διεξάγονται υπό τη σκιά της απειλής στρατιωτικής δράσης. Η Ουάσιγκτον ζητεί πλήρη παύση του εμπλουτισμού ουρανίου. Η Τεχεράνη επιμένει ότι έχει δικαίωμα ειρηνικής πυρηνικής τεχνολογίας.
Η Σούδα στο επίκεντρο
Η παρουσία του USS Gerald R. Ford στη Σούδα υπογραμμίζει τη στρατηγική σημασία της Κρήτης. Η βάση λειτουργεί ως κρίσιμος κόμβος ανεφοδιασμού και επιχειρησιακής υποστήριξης σε μια περίοδο που οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει τη μεγαλύτερη δύναμη στην περιοχή εδώ και δύο δεκαετίες.
Για την Ελλάδα, η συγκυρία αυτή επιβεβαιώνει τον ρόλο της ως πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά ταυτόχρονα τη φέρνει πιο κοντά στη δίνη μιας ενδεχόμενης περιφερειακής σύγκρουσης.
Πόλεμος ή συμφωνία;
Το δίλημμα είναι σαφές: μια νέα στρατιωτική εκστρατεία με άγνωστες συνέπειες ή μια συμφωνία που θα μπορούσε να μεταβάλει ριζικά τις αμερικανοϊρανικές σχέσεις.
Η ιστορία έχει δείξει ότι στη Μέση Ανατολή οι συγκρούσεις σπάνια παραμένουν περιορισμένες. Αν το Ισραήλ χτυπήσει πρώτο και το Ιράν απαντήσει, η δυναμική μπορεί να ξεφύγει γρήγορα από κάθε έλεγχο.
Η επόμενη κίνηση στη σκακιέρα θα καθορίσει όχι μόνο την τύχη του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, αλλά και την ισορροπία ισχύος σε μια περιοχή που παραμένει το πιο εύφλεκτο γεωπολιτικό σταυροδρόμι του πλανήτη.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
