Οι φόβοι στην περιοχή για μια επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν έχουν υποχωρήσει μετά τη δήλωση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι η Τεχεράνη τον είχε διαβεβαιώσει ότι οι διαδηλωτές δεν θα εκτελούνταν, αλλά ότι διατηρεί «όλες τις επιλογές του στο τραπέζι», δήλωσε ο Λευκός Οίκος.
Τα τελευταία μεγάλα πλήγματα στο Ιράν πραγματοποιήθηκαν από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες τον Ιούνιο, στοχεύοντας κυρίως βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Ποιες πυρηνικές θέσεις χτυπήθηκαν;
Και τα τρία εργοστάσια εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν – δύο στο Νατάνζ και ένα θαμμένο μέσα σε ένα βουνό στο Φορντόου – καθώς και ένα εκτεταμένο συγκρότημα στο Ισφαχάν, το οποίο περιλαμβάνει εγκαταστάσεις που αποτελούν μέρος του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου και μια υπόγεια περιοχή όπου, σύμφωνα με διπλωμάτες, έχει αποθηκευτεί μεγάλο μέρος του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν.
Πόσο μεγάλη ήταν η ζημιά;
Ο πυρηνικός εποπτικός φορέας του ΟΗΕ, ο οποίος διεξήγαγε τακτικές επιθεωρήσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων των Νατάνζ και Φόρντοου, μέχρι την επίθεση που δέχτηκαν, δεν του έχει επιτραπεί πρόσβαση σε αυτές τις εγκαταστάσεις από τότε που βομβαρδίστηκαν.
Έχει επιθεωρήσει και άλλες εγκαταστάσεις που δεν υπέστησαν ζημιές, αλλά η ακριβής κατάσταση αυτών που υπέστησαν παραμένει ασαφής.
Σε τριμηνιαία έκθεση για το Ιράν τον Νοέμβριο, ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας ανέφερε ότι επτά από τις δηλωμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις του «επηρεάστηκαν από τις στρατιωτικές επιθέσεις» και 13 όχι. Αυτές οι αναφορές δεν διευκρινίζουν τις ζημιές που προκλήθηκαν.
Λίγο μετά τους βομβαρδισμούς, ο ΔΟΑΕ δήλωσε ότι το μικρότερο από τα τρία εργοστάσια εμπλουτισμού, το υπέργειο πιλοτικό εργοστάσιο εμπλουτισμού καυσίμων στο Νατάνζ, καταστράφηκε. Είναι πιθανό τα μεγαλύτερα υπόγεια εργοστάσια στο Νατάνζ και το Φόρντοου να υπέστησαν τουλάχιστον σοβαρές ζημιές, δήλωσε ο ΔΟΑΕ.
Το πόσο έχει καθυστερήσει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είναι υπό συζήτηση. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν εξαφανίστηκαν, αλλά ο Γενικός Διευθυντής του ΔΟΑΕ Ραφαέλ Γκρόσι δήλωσε τον Ιούνιο ότι το Ιράν θα μπορούσε να ξεκινήσει ξανά τον εμπλουτισμό ουρανίου σε πιο περιορισμένη κλίμακα μέσα σε λίγους μήνες.
Τι απέγινε το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν;
Αυτό δεν είναι απολύτως σαφές. Κάποια θα έχουν καταστραφεί στις αεροπορικές επιδρομές, αλλά το Ιράν δεν έχει ακόμη υποβάλει έκθεση στον ΔΟΑΕ σχετικά με το τι συνέβη στις βομβαρδισμένες εγκαταστάσεις και το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του, παρά το γεγονός ότι ο οργανισμός δηλώνει ότι είναι επείγον και ότι έπρεπε να γίνει.
Μόνο όταν συμβεί αυτό, ο ΔΟΑΕ μπορεί να το επαληθεύσει.
«Πιστεύω ότι υπάρχει μια γενική κατανόηση ότι, σε γενικές γραμμές, το υλικό εξακολουθεί να υπάρχει. Αλλά, φυσικά, πρέπει να επαληθευτεί. Κάποια θα μπορούσαν να έχουν χαθεί», δήλωσε ο Γκρόσι στο Reuters τον Σεπτέμβριο. Διπλωμάτες λένε ότι λίγα φαίνεται να έχουν αλλάξει από τότε.
«Δεν έχουμε ενδείξεις που θα μας οδηγούσαν στο να πιστεύουμε ότι έχει υπάρξει σημαντική μετακίνηση υλικού», πρόσθεσε ο Γκρόσι.
Το Ιράν εμπλουτίζει ουράνιο σε καθαρότητα έως και 60%, ένα μικρό βήμα από το περίπου 90% της ποιότητας των όπλων, μέχρι τις επιθέσεις.
Η ΔΟΑΕ εκτιμά ότι το Ιράν είχε 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε αυτό το επίπεδο όταν ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί. Αυτό είναι θεωρητικά αρκετό, σύμφωνα με ένα κριτήριο της ΔΟΑΕ, για 10 πυρηνικά όπλα, εάν βελτιωθεί περαιτέρω. Έχει επίσης εμπλουτίσει ουράνιο σε χαμηλότερα επίπεδα.
Η ΔΟΑΕ δεν αναφέρει πού αποθηκεύει το Ιράν αυτό το υλικό. Μία βασική εγκατάσταση αποθήκευσης υπόγεια στο Ισφαχάν φαίνεται να μην έχει υποστεί ζημιές πέρα από τα χτυπήματα στην είσοδο της σήραγγας που οδηγεί σε αυτήν, λένε διπλωμάτες.
Ανησυχίες που εξακολουθούν
Ένας λόγος που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ πραγματοποίησαν βομβαρδισμούς ήταν ότι το Ιράν πλησίαζε πολύ κοντά στο να είναι σε θέση να παράγει πυρηνικά όπλα. Εάν εμπλουτιστεί σε βαθμό που να είναι κατάλληλο για όπλα, το ουράνιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή του πυρήνα μιας πυρηνικής βόμβας. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την τροφοδοσία πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής σε διάφορα επίπεδα εμπλουτισμού.
Οι δυτικές δυνάμεις λένε ότι δεν υπάρχει αξιόπιστη μη στρατιωτική δικαιολογία για τον εμπλουτισμό του Ιράν σε τόσο υψηλό σχάσιμο επίπεδο, και η ΔΟΑΕ έχει δηλώσει ότι αυτό προκαλεί σοβαρή ανησυχία. Καμία άλλη χώρα δεν το έχει κάνει χωρίς τελικά να παράγει πυρηνικά όπλα.
Ταυτόχρονα, πριν από τις επιθέσεις, η ΔΟΑΕ δήλωσε ότι δεν είχε αξιόπιστη ένδειξη για ένα συντονισμένο πρόγραμμα πυρηνικών όπλων στο Ιράν, και υπήρξε μεγάλη συζήτηση σχετικά με το πόσο χρόνο θα χρειαζόταν στο Ιράν για να αναπτύξει μια πυρηνική βόμβα, εάν το επέλεγε.
Η Τεχεράνη αρνείται ότι επιδίωξε ποτέ πυρηνικά όπλα. Ως συμβαλλόμενο μέρος της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων, έχει το δικαίωμα να εμπλουτίζει ουράνιο για πυρηνική ενέργεια ή έρευνα, εφόσον δεν μετατρέπει τη διαδικασία σε όπλο.
Το Ιράν διαθέτει άγνωστο αριθμό φυγοκεντρητών – μηχανημάτων που μπορούν να εμπλουτίσουν ουράνιο – αποθηκευμένων σε άγνωστες τοποθεσίες. Με το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του να μην έχει πλέον καταγραφεί, υπάρχει ο κίνδυνος το Ιράν να τα συνδυάσει κρυφά και να παράγει γρήγορα ουράνιο κατάλληλο για οπλισμό, παραβιάζοντας τις υποχρεώσεις του που απορρέουν από τη Συμφωνία για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων.
Προς το παρόν, φαίνεται πιθανό ότι ένα «κυνήγι γάτας και ποντικιού» για το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν θα συνεχιστεί για κάποιο χρονικό διάστημα.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
