Την ένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς F-35 επανάφερε ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μιλώντας στο Bloomberg.
Η επιθυμία της Άγκυρας για το συγκεκριμένο πρόγραμμα, για κάποιους ειδικούς, μαρτυρά την κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο Στόλος της Πολεμικής Αεροπορίας της γείτονος αλλά και την αμηχανία που της προκαλεί η υπεροχή της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας στο Αιγαίο (και όχι μόνο).
Ο Τούρκος Πρόεδρος απαντώντας γραπτώς σε ερωτήσεις στο Bloomberg επανήλθε στο θέμα των F-35 μόλις λίγες ημέρες μετά τη δήλωση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ πως «το σκεφτόμαστε πολύ σοβαρά».
Σύμφωνα με τα όσα δήλωσε ο Ταγίπ Ερτντογάν, «η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 είναι απαραίτητη και για την ασφάλεια του ΝΑΤΟ».
«Με την επανέναρξη της θητείας του κ. Τραμπ, προκύπτει η δυνατότητα να περάσουμε σε ένα πιο λογικό και θετικό έδαφος στις σχέσεις Τουρκίας – ΗΠΑ. Η παράδοση των F-35 που η Τουρκία έχει ήδη πληρώσει και η επανένταξή της στο πρόγραμμα είναι σημαντική και απαραίτητη για την ασφάλεια τόσο των δύο στρατηγικών εταίρων, Τουρκίας και ΗΠΑ, όσο και του ΝΑΤΟ» σημείωσε χαρακτηριστικά προσθέτοντας ότι «το βασικό για εμάς είναι η διατήρηση της φήμης της Τουρκίας και να μην τιμωρηθεί άδικα η χώρα μας. Οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Η επιθυμία μας είναι να επιτευχθεί ένα δίκαιο αποτέλεσμα, σύμφωνα με το νόμο και ανάλογο με τη στρατηγική εταιρική σχέση μεταξύ των δύο χωρών».
Η Άγκυρα «ποντάρει» στην καλή θέληση των ΗΠΑ – Δεσμεύει ο νόμος
Τον διακαή πόθο της Άγκυρας «φρέναρε» προ μηνών η αναφορά του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ο οποίος είπε ευθέως στον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν ότι οι ΗΠΑ είναι με «δεμένα τα χέρια».
Παρ όλα αυτά ο Χακάν Φιντάν σε απάντησή του δήλωσε εμμέσως πλην σαφώς πως «ποντάρει» στην καλή θέληση των ΗΠΑ για τη διατήρηση των σχέσεων Τουρκίας – ΗΠΑ.
Όπως έχει γράψει η «Ν», ο δρόμος για την απόκτηση F-35 από τη γείτονα δεν είναι μία εύκολη εξίσωση και δεν εξαρτάται μόνο τις διαθέσεις των ΗΠΑ (και μόνο) αλλά από σειρά νομικών και συμβατικών υποχρεώσεων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Τουρκία είχε υπογράψει συμβόλαια συνεργασίας με τις ΗΠΑ και τις εταιρείες κατασκευής (Lockheed Martin, BAE Systems), τα οποία περιλάμβαναν ρήτρες περί συμμόρφωσης με αμερικανικό έλεγχο εξαγωγών (ITAR – International Traffic in Arms Regulations) το οποία «κατέρρευσαν» με παραβίαση αυτών των ρητρών, δηλαδή με την αγορά των S‑400.
Ο δρόμος για τα F-35 πάντως περνά και από το Κογκρέσο, το οποίο πρέπει να εγκρίνει την επαναφορά της Άγκυρας στο πρόγραμμα και την ανανέωση συμβολαίων εξοπλισμού.
Νομοθετικά εμπόδια:
- Κυρώσεις CAATSA (Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act), δηλαδή κυρώσεις σε χώρες που αγοράζουν ρωσικό στρατιωτικό εξοπλισμό
- Ρυθμίσεις ασφαλείας
- Δηλαδή ρυθμίσεις και εγγυήσεις ότι τα F‑35 δεν θα «απειλήσουν» συμμάχους (Ελλάδα – Τουρκία είναι νατοϊκοί Σύμμαχοι)
- Πιθανή τροποποίηση νόμων
- Καθόλου εύκολο «μονοπάτι» καθώς περιλαμβάνει την έγκριση και από το Κογκρέσο
Καμία αλλαγή στο θέμα των S-400
Την ίδια στιγμή το μεγάλο «αγκάθι» για την Άγκυρα αλλά και «διελκυστίνδα» Ρωσίας – Τουρκίας παραμένουν οι S-400 με τον εκπρόσωπο του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας να αναφέρει στις 12/12/2025 πως δεν υπάρχουν νέες εξελίξεις σχετικά με το ρωσικό σύστημα αεράμυνας S-400, απαντώντας στις δηλώσεις του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, ο οποίος συνέδεσε την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα μαχητικών F-35 με την αφαίρεση του συστήματος.
Ωστόσο λίγες ημέρες μετά (17/12) υπήρξαν αναφορές σε δημοσιεύματα πως στη συνάντηση που είχε ο Ταγίπ Ερντογάν με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν στο Τουρκμενιστάν έθεσε το θέμα επιστροφής των S-400 κάτι που αρνήθηκε να σχολιάσει η τουρκική πλευρά, ενώ η ρωσική αρνήθηκε ότι υποβλήθηκε τέτοιο αίτημα.
Θέλει η ΕΕ τους S-400;
Στο ίδιο πλαίσιο, υπήρξαν δημοσιεύματα που ήθελαν την Ευρωπαϊκή Ένωση να «φλερτάρει» με το συγκεκριμένο αντιαεροπορικό σύστημα με τις Βρυξέλλες να τηρούν «σιγή ιχθύος».
Ο Ρώσος ΥΠΕΞ, Σεργκέι Λαβρόφ, σχολιάζοντας τις φήμες δήλωσε ότι «η Άγκυρα έχει υποχρεώσεις απέναντι στη Μόσχα σχετικά με αυτά τα συστήματα», υπενθυμίζοντας ότι η Ρωσία είχε προμηθεύσει την Τουρκία με το αντιαεροπορικό σύστημα S-400 πριν από αρκετά χρόνια και «είναι ιδιοκτήτρια αυτών των συστημάτων, προς δυσαρέσκεια της Δύσης, συμπεριλαμβανομένης της δυσαρέσκειας των Ηνωμένων Πολιτειών».
Σύμφωνα με το ρωσικό RIA Novosti, διπλωματική πηγή ανέφερε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση συζητά την ιδέα να αγοράσει τα ρωσικά αντιαεροπορικά και αντιπυραυλικά συστήματα S-400 από την Τουρκία και να τα μεταφέρει στην Ουκρανία.
«Όχι πολύ καιρό πριν, προέκυψε στο περιθώριο μια ιδέα για το πώς θα μπορούσε κανείς ‘κομψά’ να βοηθήσει την Τουρκία να επιλύσει τη διαμάχη της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες ήταν ακόμη πολύ δυσαρεστημένες με το γεγονός ότι ένας σύμμαχος του ΝΑΤΟ απέκτησε ρωσικά όπλα», σημείωσε η πηγή προσθέτοντας ότι «η ιδέα αυτή είναι να αγοράσει η Ευρωπαϊκή Ένωση τους S-400 από την Τουρκία».
Το Ισραήλ μοναδικός κάτοχος F-35 στη Μέση Ανατολή
Πέρα από το εμπόδιο των S-400, η πώληση F-35 στην Τουρκία επηρεάζεται και από το Ισραήλ το οποίο απαιτεί να παραμείνει ο ένας και μοναδικός κάτοχος των μαχητικών πέμπτης γενιάς στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με ισραηλινά μέσα οι συζητήσεις για πιθανή πώληση των προηγμένων μαχητικών stealth στην Τουρκία προκαλεί ανησυχίες στην Ιερουσαλήμ και μόνο στην ιδέα να χάσει το αεροπορικό πλεονέκτημα στη Μέση Ανατολή.
Οι λόγοι είναι οι εξής:
Το Ισραήλ είναι η μόνη χώρα στη Μέση Ανατολή που διαθέτει F‑35 που του δίνει υπεροχή στον αέρα
Αν η Τουρκία αποκτήσει F‑35, η ισορροπία δυνάμεων αλλάζει και το Ισραήλ χάνει την απόλυτη τεχνολογική υπεροχή
Σχέσεις Τουρκίας με ομάδες που θεωρεί εχθρικές
Αν η Τουρκία αποκτήσει F‑35, υπάρχει θεωρητικά κίνδυνος ευαίσθητα στρατιωτικά δεδομένα ή στρατηγική ισχύς να βρίσκονται σε μια χώρα που έχει υποστηρίξει τρομοκρατικές οργανώσεις
Το Ισραήλ θέλει να εξασφαλίσει ότι κανένας άλλος στη Μέση Ανατολή δεν θα έχει πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα ή τις δυνατότητες που δίνουν τα αεροσκάφη αυτά.
Η παρουσία F‑35 σε άλλες χώρες της περιοχής θεωρείται ότι μπορεί να αυξήσει την ένταση ή να αλλάξει τις ισορροπίες δυνάμεων
Σημειώνεται πως το Ισραήλ διαθέτει 45 F‑35 σε λειτουργία και επιπλέον 30 σε παραγγελία.
Η αντίδραση της Αθήνας
Η Αθήνα παρακολουθεί με μεγάλη προσοχή -συνολικά- τις κινήσεις της Άγκυρας, ωστόσο «δεν επιβάλλει πολιτικές εξοπλισμών σε τρίτες χώρες, αλλά μεταφέρει τις θέσεις και τις ανησυχίες της σε συμμάχους και εταίρους» όπως σημείωναν διπλωματικές πηγές.
Την ίδια ώρα, η Ελλάδα διαθέτει ήδη στον Στόλο της Πολεμικής Αεροπορίας 42 αναβαθμισμένα F16, 24 Rafale, ενώ τα πρώτα F-35 αναμένονται το 2028.
Στο θέμα των F-35 όπως και σε αντίστοιχη αναφορά που είχε γίνει τον περασμένο Σεπτέμβριο, κυβερνητικές πηγές σημείωναν πως υπάρχουν δύο προβλέψεις στην αμερικανική νομοθεσία που απαγορεύουν την πώληση αμυντικού υλικού στην Τουρκία:
H απαγόρευση πώλησης F-35 για όσο η Τουρκία συνεχίζει να κατέχει τους S-400 και οι κυρώσεις CAATSA στην τουρκική αμυντική βιομηχανία επίσης λόγω της κατοχής των S-400.
Η επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35 που απαγορεύεται με νόμο για όσο η Τουρκία κατέχει τους S-400, απαιτεί την σύμπραξη του Κογκρέσου για την τροποποίηση του νόμου.
Σε κάθε περίπτωση η Αθήνα παραμένει σε εγρήγορση ενισχύοντας παράλληλα τις δικές της αμυντικές ικανότητες.
Όχι (μόνο γιατί απειλείται) αλλά γιατί είναι απολύτως αποφασισμένη να υπερασπίσει την κυριαρχία της και τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Όπως δήλωσε προ ημερών ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας από τη Σάμο «αυτή είναι η συνταγματική υποχρέωση των Ενόπλων Δυνάμεων, αυτή είναι η υποχρέωση της κάθε Ελληνίδας και του κάθε Έλληνα».
Τέλος, με τις αναβαθμισμένες δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας και τη μελλοντική ένταξη των F-35, η Ελλάδα διατηρεί ταυτόχρονα την ετοιμότητά της και την ικανότητά της να συμβάλλει σε κάθε διαπραγματευτικό ή συμμαχικό πλαίσιο που αφορά την αμυντική ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
