«Πάντα αγαπούσα περισσότερο την αδελφή σου». Μία εξομολόγηση -«μαχαιριά» από την μητέρα της που πέθαινε, συνέχισε να την καταδιώκει 15 χρόνια μετά. «Δεν μπορώ να το ξεπεράσω», δήλωσε μια Αμερικανίδα που συμμετείχε σε μελέτη για την διαφορετική μεταχείριση που συχνά επιφυλάσσουν οι γονείς στα παιδιά τους.
Σε μια κοινωνία που αποδοκιμάζει την άνιση μεταχείριση των παιδιών, η μέτρηση της γονικής ευνοιοκρατίας δεν είναι εύκολη υπόθεση. Και η πληγή δεν φαίνεται να μειώνεται με την πάροδο του χρόνου.
Η περίπτωση της Κάρας – Πώς δικαιολογούσε την εύνοια στα αδέλφια της
Ως παιδί, η Κάρα δεν θεωρούσε τους γονείς της ως τύπους που έκαναν διακρίσεις. Αν και τα μικρότερα αδέλφια της απολάμβαναν πάντα επιπλέον προσοχή και ειδικά προνόμια, όπως ταξίδια στη Disneyland, εκείνη δικαιολογούσε την συμπεριφορά τους με το επιχείρημα πως, ως μεγαλύτερο παιδί τύγχανε περισσότερης ανεξαρτησίας.
Αλλά καθώς μεγάλωναν, και η ειδική μεταχείριση συνεχιζόταν, τα σημάδια έγιναν εμφανή. Πριν από δύο χρόνια, όταν οι γονείς της τηλεφώνησαν για να της πουν ότι σχεδίαζαν να περάσουν, για άλλη μια φορά, τις γιορτές με τις αδελφές της, «ξαφνικά συνειδητοποίησα ότι μάλλον δεν υπήρχε καμία δικαιολογία», λέει στους New York Times.
«Ήταν γεγονός. Τα αδέλφια ήταν πιο ευνοημένα», παραδέχτηκε.
Μια πληγή που κλείνει δύσκολα
Η Κάρα άρχισε να δυσανασχετεί με το γεγονός ότι οι γονείς της αγνοούσαν τα παιδιά της με τον ίδιο τρόπο που αγνοούσαν και την ίδια. Και παρά τις προσπάθειές της να ξεπεράσει τη δυσαρέσκεια και την απογοήτευση, η αδικία επηρέασε την ψυχική της υγεία.
Έρευνες των τελευταίων δεκαετιών δείχνουν ότι οι επιπτώσεις στην Κάρα είναι συχνές στα λιγότερο ευνοημένα αδέλφια.
Ως παιδιά, είναι πιθανότερο να έχουν κακή ψυχολογία, δυσκολότερες οικογενειακές σχέσεις και χαμηλές μαθητικές επιδόσεις σε σχέση με τα αδέλφια τους. Παράλληλα, άλλες έρευνες δείχνουν ότι οι διακρίσεις συχνά επηρεάζουν την ψυχική υγεία ακόμη και στην ενήλικη ζωή.
«Όταν συζητήσετε το θέμα με ενήλικες θα σας διηγηθούν τι συνέβη όταν ήταν 5 ετών», δήλωσε η Λόρι Κράμερ, η οποία μελετά τις σχέσεις μεταξύ αδελφών στο Πανεπιστήμιο Northeastern. «Έχουν κολλήσει σε αυτή την κατάσταση».
Το γεγονός ότι η ευνοιοκρατία έχει τόσο βαθύ αντίκτυπο δεν θα έπρεπε να προκαλεί έκπληξη, είπε. «Πρόκειται για βαθιές εξαρτήσεις και ε τις βιώνουμε σε όλη μας τη ζωή», τόνισε.
«Οι καλοί γονείς δεν το κάνουν»
Όταν η Τζ. Τζιλ Σουϊτορ, καθηγήτρια κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Purdue, ξεκίνησε να μελετά μητέρες, σε αυτό που θα γινόταν η μεγαλύτερη διαχρονική μελέτη σχετικά με την επίδραση της γονικής εύνοιας, θυμήθηκε τον προβληματισμό της οικογένειάς της.
«Κανείς δεν πρόκειται να απαντήσει στις ερωτήσεις σου», την προειδοποίησε ένα μέλος της οικογένειάς της. «Οι καλοί γονείς δεν το κάνουν.
Έτσι, η ίδια και άλλοι ερευνητές ανέπτυξαν μια πιο πλάγια γραμμή ερωτήσεων: Για ποιο παιδί ξοδεύετε περισσότερα χρήματα; Με ποιο αισθάνεστε συναισθηματικά πιο κοντά; Από ποιον απογοητεύεστε περισσότερο;
Διαδεδομένο πολύ περισσότερο από όσο πιστεύουμε
Το 2001, έχοντας μιλήσει με πάνω από από 500 μητέρες, καθεμία από τις οποίες είχε δύο ή περισσότερα ενήλικα παιδιά, άρχισε να καταγράφει τις απαντήσεις.
Το πρώτο αναπάντεχο συμπέρασμα από τις απαντήσεις ήταν το πόσο διαδεδομένη ήταν η ευνοιοκρατία. Με βάση τις ερωτήσεις περίπου τα δύο τρίτα των γονέων είχαν ένα παιδί που προτιμούσαν. Και παρέμενε το πιο ευνοημένο για δεκαετίες.
Αλλά γιατί το κάνουν;
Δεν προέκυψε κάποιο συγκεκριμένο είδος χαρακτηριστικών, που προκαλούσαν την εύνοια. Αλλά τα αγαπημένα παιδιά έτειναν να είναι κορίτσια και τα μικρότερα αδέλφια.
Μια εκτεταμένη ανάλυση που δημοσιεύθηκε μέσα στο 2026 κατέληξε, ομοίως, στο συμπέρασμα ότι οι κόρες, είχαν περισσότερες πιθανότητες να τύχουν προνομιακής μεταχείρισης από τους γονείς τους. (Οι έρευνες για τη γονική εύνοια συχνά επικεντρώνονται σε οικογένειες με δύο παιδιά, αφήνοντας και πάλι τα μεσαία παιδιά στην αφάνεια).
Αλλά δεν είναι μόνο οι παράγοντες όπως η σειρά γέννησης και το φύλο που κάνουν τη διαφορά. Οι γονείς τείνουν να προτιμούν παιδιά με ευχάριστα στοιχεία προσωπικότητας, πιθανότατα επειδή είναι ελαφρώς πιο εύκολο να τα αναθρέψουν, δήλωσε ο Άλεξ Τζένσεν, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Μπρίγκαμ Γιανγκ και εκ των συντακτών της σχετικής ανάλυσης.
Οι κοινές αξίες, από τις προϋποθέσεις για την εκδήλωση εύνοιας στην ενήλικη ζωή
Η Δρ. Σουίτορ διαπίστωσε ότι στην ενήλικη ζωή, ο πιο σημαντικός παράγοντας αφορούσε τις κοινές αξίες που μοιράζονταν οι γονείς με τα παιδιά τους, συμπεριλαμβανομένων των θρησκευτικών και πολιτικών θεμάτων.
«Μου έλεγαν: Δεν έφταιγε αυτός. Είναι καλό παιδί».
Ανακάλυψε επίσης ότι τα επαγγελματικά επιτεύγματα ή -στον αντίποδα- παραβατικές συμπεριφορές είχαν στην πραγματικότητα μικρή επίδραση στην κλίμακα της ευνοϊκής μεταχείρισης από τις μητέρες τους.
«Είχαμε μητέρες που επισκέπτονταν τα παιδιά τους στη φυλακή κάθε εβδομάδα», σημείωσε. «Μου έλεγαν: Δεν έφταιγε αυτός. Είναι καλό παιδί».
Άγχος, κατάθλιψη, τεταμένες σχέσεις, παραβατικές συμπεριφορές
Τα παιδιά παρακολουθούν στενά τον τρόπο με τον οποίο τους φέρονται οι γονεις σε σύγκριση με τα αδέρφια τους. Εκείνα που αισθάνονται ότι παίζουν δεύτερο ρόλο είναι πιο πιθανό να έχουν άγχος και κατάθλιψη, τεταμένες σχέσεις με την οικογένειά τους, και να παρουσιάσουν επικίνδυνες συμπεριφορές, ως έφηβοι.
Είναι δύσκολο να γνωρίζει κανείς πώς ακριβώς πρέπει να ερμηνεύσει αυτά τα ευρήματα. Επειδή οι μελέτες για τη γονική εύνοια στηρίζονται στην παρατήρηση, οι ερευνητές δεν μπορούν να ξεχωρίσουν αν η εύνοια προκαλεί τις αρνητικές επιπτώσεις ή αν τα παιδιά που είναι επιρρεπή σε ψυχικές παθήσεις έχουν εξαιτίας αυτού λιγότερες πιθανότητες εύνοιας.
Κανείς δεν μιλά για το πρόβλημα
Μέρος του προβλήματος είναι ότι οι γονείς σπάνια συζητούν αυτά τα θέματα με τα παιδιά τους, δήλωσε ο Δρ. Κράμερ, συγγραφέας άλλης μελέτης.
«Όλοι το σκεφτόμαστε», είπε. «Αλλά κανείς δεν μιλά για αυτό».
Να δοθούν εξηγήσεις
Εάν οι γονείς αντιληφθούν ότι αντιμετωπίζουν διαφορετικά τα παιδιά τους, θα πρέπει να εξηγούν το σκεπτικό τους. Ίσως αυτό να σημαίνει να διευκρινίσουν ότι ο ένας αδελφός χρειάζεται περισσότερη βοήθεια με την εργασία στο σπίτι επειδή δυσκολεύεται στο σχολείο. Ή ότι μια αδελφή χρειάζεται καινούργιες πιτζάμες επειδή το παλιό της σετ έχει φθαρεί.
Εάν το παιδί κατανοήσει τον λόγο της δυσαναλογίας, πολλές από τις αρνητικές επιπτώσεις φαίνεται να εξαφανίζονται.
Τα μειονεκτήματα του να είσαι το «χρυσό» παιδί
Υπάρχουν πάντως και μειονεκτήματα στο να είσαι το αγαπημένο παιδί. Ενώ κάποιοι μπορεί να επωφελούνται από τις μικρές δόσεις ανισότητας, υποφέρουν όταν η διαφορά μεταξύ αυτών και των αδελφών τους γίνεται πολύ μεγάλη. Τα «χρυσά» παιδιά μπορεί να αισθάνονται είτε ένοχα, εί8τε ανάξια όταν οι διαφορές στη μεταχείριση είναι τόσο εμφανείς, δήλωσε η Susan Branje, επικεφαλής του τμήματος παιδαγωγικής στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης στην Ολλανδία.
«Στα παιδιά αρέσει η ισότητα και η δικαιοσύνη στις σχέσεις», τόνισε.
naftemporiki.gr
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
