Μια ευρωπαϊκή χώρα 10 εκατομμυρίων κατοίκων με μεγάλο χρέος βρίσκεται ξαφνικά στο επίκεντρο μιας διεθνούς αναταραχής, δεχόμενη ασφυκτικές πιέσεις για να αναλάβει επιπλέον χρέος εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ για το κοινό καλό της Ευρώπης, αν και η κρίση θα μπορούσε να επιλυθεί πολύ ευκολότερα αν τα μέλη της ΕΕ δέχονταν να αναλάβουν από κοινού το κόστος της αναγκαίας λύσης.
Ο πρωθυπουργός αυτής της χώρας δεν υποχωρεί και σε ένα κρίσιμο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο η ΕΕ αναδιπλώνεται, υιοθετώντας την λύση της από κοινού χρηματοδότησης αντί όλο το κόστος να πέσει σε ένα κράτος.
Τα παραπάνω δεν είναι εναλλακτική πραγματικότητα της ελληνικής κρίσης και των διαφόρων «επαναδιαπραγματεύσεων» που μας υπόσχονταν οι πρωθυπουργοί της περιόδου 2010-15. Αφορά το φιλοευρωπαϊκό Βέλγιο, το κυριολεκτικά κράτος-πυρήνα της Eυρωπαϊκής ενοποίησης.
Ο πρωθυπουργός του Μπαρτ Ντε Βέβερ στάθηκε με σθένος απέναντι στην πιεστική, σχεδόν ιταμή απαίτηση των περισσότερων άλλων μελών της ΕΕ να αποδεχτεί την κατάσχεση ρωσικών περουσιακών στοιχείων που βρίσκονται παγωμένα σε χρηματοοικονομικούς θεσμούς και τράπεζες της χώρας για να χρησιμοποιηθούν σε νέα δανειοδότηση της Ουκρανίας.
Η… χορογραφία της υπόθεσης
Η χορογραφία της όλης υπόθεσης έχει ενδιαφέρον. Ο Ντε Βέβερ επέμενε ότι δεν μπορούσε να αποδεχτεί κάτι τέτοιο καθώς το Βέλγιο θα βρισκόταν έκθετο νομικά για εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ, έστω και αν η Ρωσία τελεί υπό καθεστώς κυρώσεων.
Ζήτησε νομικές δεσμεύσεις και ουσιαστικά διαμοιρασμό του ρίσκου με την υπόλοιπη ΕΕ, κάτι που όμως δεν έγινε κατορθωτό, δικαιώνοντας την εξαρχής άποψή του ότι η κατάσχεση των ρωσικών χρημάτων ήταν νομικά μια πολύ ριψοκίνδυνη υπόθεση. Αυτό άλλωστε αποδείχτηκε τελικά στην πράξη από το ότι οι υπόλοιπες χώρες ποτέ δεν παρουσίασαν μια αποδεκτή φόρμουλα για την κατάσχεση.
Ελλείψει αυτής, το φερόμενο ως «δραματικό» τελευταίο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2025 μέσα σε ελάχιστο χρόνο εγκατέλειψε την λύση της κατάσχεσης των ρωσικών περουσιακών στοιχείων και στράφηκε άμεσα, και αναίμακτα, στην εξαρχής απλούστερη λύση της χρήσης του κοινού προϋπολογισμού της ΕΕ για το ουκρανικό δάνειο.
Μοναδικά θύματα του όλου επεισοδίου ήταν τελικά ο Γερμανός καγκελάριος Μερτς, ο οποίος ήθελε να αποφύγει να πληρώσει η χώρα του τον λογαριασμό (συνεχίζοντας την λαμπρή παράδοση της Γερμανίας από τα χρόνια της Ευρωκρίσης), και διάφοροι Ουκρανομάχοι των διεθνών ΜΜΕ που για εβδομάδες ξιφουλκούσαν εναντίον του λαϊκιστή Ντε Βέβερ, αλλά τελικά έμειναν ξεκρέμαστοι.
Πού αφήνει αυτή η μίνι-κρίση την ΕΕ;
Πιθανότατα σε πολύ καλύτερο σημείο από ό,τι αν είχε προχωρήσει σε μια κίνηση με ασαφή νομική κάλυψη. Αντ’ αυτού, η Ευρώπη βρήκε τα χρήματα για την Ουκρανία ενώ παράλληλα εξακολουθεί να κρατάει όμηρο τα ρωσικά δισεκατομμύρια, ίσως το μοναδικό ουσιαστικό διαπραγματευτικό της ατού που την κρατάει ακόμα κάπως υπολογίσιμη στα μάτια ΗΠΑ και Ρωσίας στο παιχνίδι των συζητήσεων για την Ουκρανία.
Κλείνουμε σημειώνοντας δυο ιστορικές ειρωνείες αυτού του επεισοδίου. Πρώτον, είναι εντυπωσιακό πώς για πρώτη φορά οι βασικές αρχές του διεθνούς καπιταλισμού – το απαραβίαστο της ιδιοκτησίας, το άβατο του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος – λειτουργούν όχι ως προέκταση των γεωπολιτικών προτεραιοτήτων της Δύσης αλλά εναντίον τους, δείχνοντας ότι αυτό το οποίο ήταν κάποτε δυτικό μονοπώλιο διακλαδώνεται πια βαθιά με τα συμφέροντα των μεγάλων γεωπολιτικών αντιπάλων της όπως η Ρωσία αλλά και η Κίνα.
Τέλος, ο Ντε Βέβερ είναι δεξιός Φλαμανδός εθνικιστής, ηγούμενος ενός κόμματος που έχει διακηρυγμένο στόχο την απόσχιση της Φλάνδρας από το Βέλγιο. Είναι δηλαδή πρωθυπουργός μιας χώρας την οποία ο ίδιος έχει σκοπό να την διαλύσει! Και όμως, αυτός ο ηγέτης έδρασε πολύ περισσότερο θεσμικά και προς όφελος του εθνικού συμφέροντος από διαφόρους άλλους «πατριώτες» και «σκληρούς διαπραγματευτές» σε άλλα κράτη κατά καιρούς. Ίσως τελικά κάθε χώρα έχει τους λαϊκιστές που της αξίζουν.
*Ο Άγγελος Χρυσόγελος είναι αναπληρωτής καθηγητής διεθνών σχέσεων στο London Metropolitan University.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
