Ένα τηλεφώνημα του Ντόναλντ Τραμπ και μια αποστολή «φέρτε μου ειρήνη στην Ουκρανία όπως τη Γάζα» ήταν η αφετηρία ενός σχεδίου που προκάλεσε συναγερμό σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και στο Κίεβο.
Στο επίκεντρο: ο Τζάρεντ Κούσνερ, ο Στιβ Γουίτκοφ, ένας απεσταλμένος του Κρεμλίνου με παλιές γνωριμίες στις ΗΠΑ.
Από τη Γάζα στην Ουκρανία
Σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ της Wall Street Journal όλα ξεκίνησαν τον Οκτώβριο, όταν ο Τραμπ, μετά την επιτυχία συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χαμάς, έδωσε εντολή στην ομάδα εθνικής ασφάλειας: να ετοιμάσει ένα σχέδιο για να τερματιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία, «όπως σταμάτησε και η Γάζα».
Στην πτήση της επιστροφής από τη Μέση Ανατολή, μέσα στο κλίμα ευφορίας, ο επιχειρηματίας-απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ άρχισαν να γράφουν το πρώτο προσχέδιο ενός πλαισίου ειρήνης 28 σημείων.
Για έναν μήνα, όπως αναφέρουν αμερικανοί αξιωματούχοι, δούλεψαν πάνω στο κείμενο, διαβάζοντας εκθέσεις των υπηρεσιών πληροφοριών και μιλώντας με ξένους αξιωματούχους.
Το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε ο Γουίτκοφ ήταν σκληρό: η Ουκρανία, παρά την αντοχή της από την εισβολή του 2022, βρισκόταν πλέον σε ασθενέστερη στρατιωτική θέση και θα έπρεπε να κάνει μεγαλύτερες παραχωρήσεις από τη Ρωσία για να υπάρξει πιθανότητα συμφωνίας.
Ο άνθρωπος του Πούτιν στο Μαϊάμι
Στο κρίσιμο στάδιο της σύνταξης μπήκε στο κάδρο ο Κιρίλ Ντμιτρίεφ, απεσταλμένος του Κρεμλίνου με στενούς δεσμούς με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και παλιά προσωπική σχέση με τον Κούσνερ.
Κατόπιν συνεννόησης με τον Λευκό Οίκο, ο Ντμιτρίεφ πέταξε στο Μαϊάμι το Σαββατοκύριακο πριν από το Χάλοντγουιν. Εκεί, στο σπίτι του Γουίτκοφ, για τρεις ημέρες δείπνων και μακρών συνομιλιών, έβαλε τη δική του «σφραγίδα» στο κείμενο.
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, που μίλησαν στη WSJ, οι τρεις άνδρες είχαν παρόμοια γενική αντίληψη περί ενός ρεαλιστικού πλάνου, αλλά ο Ντμιτρίεφ κατέθεσε πολύ πιο συγκεκριμένες – και απολύτως συμβατές με το Κρεμλίνο – απαιτήσεις.
Στο τραπέζι μπήκαν όροι που η Μόσχα προβάλλει εδώ και χρόνια:
- η Ουκρανία να μην ενταχθεί ποτέ στο ΝΑΤΟ,
- πλήρης αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από το Ντονμπάς και άλλα εδάφη που διεκδικεί η Ρωσία,
- «κούρεμα» του ουκρανικού στρατού σε μέγεθος πολύ μικρότερο από τη σημερινή δύναμη περί το 900.000 προσωπικό.
- Παράλληλα, για να «μιλήσει» στο εμπορικό ένστικτο του Τραμπ, ο Ντμιτρίεφ πρότεινε να συνοδευθεί η ειρήνη από μια δέσμη αμερικανορωσικών οικονομικών συμφωνιών σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ενέργεια και άλλες στρατηγικές δραστηριότητες.
Το Κίεβο βλέπει «πλάνο για τη Ρωσία»
Αφού διαμορφώθηκε το πρώτο προσχέδιο, ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ κάλεσαν στο Μαϊάμι τον Ουκρανό σύμβουλο εθνικής ασφάλειας, Ρουστέμ Ουμέροφ, για να του παρουσιάσουν το κείμενο. Η αντίδρασή του ήταν άμεση: ήταν, όπως τους είπε, ένα σχέδιο καλύτερο για τη Ρωσία παρά για την Ουκρανία.
Ο Ουμέροφ ζήτησε να ενημερωθεί ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Στις 16 Νοεμβρίου, οι Κούσνερ και Γουίτκοφ παρουσίασαν τηλεφωνικά στον Ουκρανό πρόεδρο τα 28 σημεία του πλάνου. Ο Ζελένσκι ευχαρίστησε τόσο τους ίδιους όσο και τον Τραμπ για την προσπάθεια, αλλά ξεκαθάρισε ότι το κείμενο «χρειάζεται δουλειά» και δεσμεύθηκε να επανέλθει με παρατηρήσεις.
Ακολούθησε δεύτερη τηλεδιάσκεψη ανάμεσα στον Ζελένσκι, τον Ουμέροφ και τον Γουίτκοφ το ίδιο Σαββατοκύριακο. Ο Ουμέροφ, σε δημόσια δήλωσή του, φρόντισε να κρατήσει χαμηλούς τόνους, υπογραμμίζοντας ότι το Κίεβο «διεξάγει συνεχώς διαβουλεύσεις» με τις ΗΠΑ και ότι είναι «ευγνώμον» για το ότι η Ουάσιγκτον ακούει και συζητά όλα τα ζητήματα μαζί του.
Η διαρροή, ο Ρούμπιο και η «θύελλα» σε Ευρώπη και Κογκρέσο
Ενώ οι παρασκηνιακές διεργασίες συνεχίζονταν, μια άλλη διαδικασία, πιο επίσημη, είχε ξεκινήσει στην Ουάσιγκτον. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ενημερώθηκε για την ύπαρξη του σχεδίου και έλαβε αντίγραφο στον Λευκό Οίκο, κατά τη διάρκεια επίσκεψης του πρίγκιπα διαδόχου της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, στις 18 Νοεμβρίου.
Το ίδιο βράδυ, η ύπαρξη του προσχεδίου διέρρευσε στα ΜΜΕ. Οι πρώτες αναφορές για τους όρους του – που φέρονταν ως σαφώς ευνοϊκοί για τη Μόσχα – προκάλεσαν έκρηξη αντιδράσεων. Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και φιλοουκρανοί βουλευτές στο Κογκρέσο εξέφρασαν σοκ και οργή.
Ο Ρούμπιο δεχόταν βροχή τηλεφωνημάτων από Ευρωπαίους αξιωματούχους και Αμερικανούς γερουσιαστές. Ο Άνγκους Κινγκ, ανεξάρτητος γερουσιαστής από το Μέιν και μέλος της επιτροπής πληροφοριών, του έστειλε μήνυμα εκφράζοντας ανησυχία και σύγχυση. Σε επαφές του με άλλους συναδέλφους, ο Ρούμπιο φέρεται να παραδέχθηκε ότι το αρχικό κείμενο είχε επηρεαστεί από έναν Ρώσο συνομιλητή – χωρίς να κατονομάσει τον Ντμιτρίεφ – ενώ ταυτόχρονα διαβεβαίωνε ότι είχαν ενσωματωθεί και παρατηρήσεις της ουκρανικής πλευράς.
Δημοσίως, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ επιχείρησε να «μαζέψει» τις εντυπώσεις. Σε δήλωσή του υπογράμμισε ότι «η πρόταση ειρήνης είναι αμερικανικής έμπνευσης», βασίζεται σε εισροές και από τις δύο πλευρές, αλλά υπηρετεί τα συμφέροντα της Ουκρανίας.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ απέρριψε ως «παντελώς ψευδή» την ιδέα ότι οι ΗΠΑ δεν εμπλέκονται εξίσου και με τις δύο πλευρές για να φέρουν τέλος στον πόλεμο.
«Η βοήθεια μπορεί να κοπεί ξανά»
Την ώρα που φούντωναν οι αντιδράσεις, ο Λευκός Οίκος συνέχιζε την προσπάθεια να «πουλήσει» το σχέδιο στο Κίεβο. Στις 19 Νοεμβρίου, ο υπουργός Στρατού των ΗΠΑ, Νταν Ντρίσκολ, έφτασε στην ουκρανική πρωτεύουσα για συζητήσεις για την άμυνα και τις προοπτικές ειρήνης.
Μετά από έναν γύρο τηλεφωνικών επαφών με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και άλλους αξιωματούχους, έλαβε το πράσινο φως να ενημερώσει τους Ουκρανούς για εκδοχή του αμερικανικού πλάνου, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Ζελένσκι.
Σύμφωνα με αμερικανικές και ουκρανικές πηγές, ο Ντρίσκολ υπενθύμισε ότι ο Λευκός Οίκος είχε ήδη παγώσει στο παρελθόν τη στρατιωτική βοήθεια και τη ροή πληροφοριών προς την Ουκρανία, προτού την επαναφέρει – αφήνοντας να εννοηθεί ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συμβεί ξανά, εάν το Κίεβο «κολλήσει» στις διαπραγματεύσεις για μια ειρηνευτική συμφωνία.
«Μακιγιάζ» του σχεδίου και συγκρατημένη αισιοδοξία
Με τις αντιδράσεις να κλιμακώνονται, ο Ρούμπιο, ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ βρέθηκαν εσπευσμένα στη Γενεύη για να συναντήσουν ουκρανική και ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία. Εκεί, συμφώνησαν σε αλλαγές για να γίνει το κείμενο πιο αποδεκτό στο Κίεβο:
- ανέβηκε το «ταβάνι» για το μέγεθος του ουκρανικού στρατού,
- αφαιρέθηκε η ρητή διατύπωση που απαγόρευε την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.
- Αμερικανοί αξιωματούχοι διαβεβαιώνουν πλέον ότι η τελική εκδοχή θα διασφαλίζει «τους βασικούς στόχους της Ουκρανίας».
Ο ίδιος ο Τραμπ, σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, άφησε να εννοηθεί ότι κάτι σημαντικό κινείται: «Είναι πραγματικά δυνατόν να σημειώνεται μεγάλη πρόοδος στις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας; Μην το πιστέψετε μέχρι να το δείτε, αλλά ίσως κάτι καλό να συμβαίνει».
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
