Η συζήτηση σχετικά με τη χορήγηση δανείου αποζημιώσεων στην Ουκρανία έχει προκαλέσει ένα φλέγον ερώτημα: Πού ακριβώς βρίσκονται τα δεσμευμένα «παγωμένα» ρωσικά κεφάλαια;
Όταν ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ Ντε Βέβερ, σταμάτησε τολμηρό σχέδιο στην περσινή σύνοδο κορυφής της ΕΕ — που προέβλεπε τη χορήγηση δανείου ύψους 140 δισ. ευρώ στην Ουκρανία, χρησιμοποιώντας τα παγωμένα κεφάλαια της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας — παραπονέθηκε πως το Βέλγιο στοχοποιείται άδικα.
Το φιλόδοξο σχέδιο στηρίζεται αποκλειστικά στα κεφάλαια που τηρούνται στην Euroclear, έναν κεντρικό θεματοφύλακα τίτλων με έδρα τις Βρυξέλλες, παρότι οι σύμμαχοι της G7 έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι διαθέτουν συνολικά περίπου 300 δισ. ευρώ ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων παγωμένων στις δικαιοδοσίες τους.
«Το πιο παχύ κοτόπουλο είναι στο Βέλγιο, αλλά υπάρχουν κι άλλα κοτόπουλα τριγύρω», είπε ο Ντε Βέβερ. «Κανείς δεν μιλάει γι’ αυτό».
Τι (δεν) απάντησαν οι δυτικές χώρες
Μετά τις δηλώσεις του στη σύνοδο, το Euronews επικοινώνησε με τις δυτικές χώρες που, σύμφωνα με αναφορές και ανεξάρτητες αναλύσεις, θεωρούνται ότι κατέχουν μέρος των περιουσιακών στοιχείων της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας: Γαλλία, Λουξεμβούργο, Γερμανία, Ελβετία, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ, Καναδάς, Ιαπωνία και Αυστραλία — όλες σύμμαχες στο πλαίσιο της διεθνούς προσπάθειας να αποδυναμωθεί η πολεμική μηχανή του Κρεμλίνου.
Ειρωνικά, οι πιο ακριβείς απαντήσεις ήρθαν από τις δύο χώρες που συνδέονται παραδοσιακά με χρηματοοικονομική μυστικότητα: το Λουξεμβούργο και την Ελβετία.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το Λουξεμβούργο φέρεται να κρατά 10–20 δισ. ευρώ σε ρωσικά κρατικά κεφάλαια. Ωστόσο, κοινή δήλωση των υπουργείων Οικονομικών και Εξωτερικών του Μεγάλου Δουκάτου ανέφερε διαφορετικό νούμερο:
«Το ποσό των περιουσιακών στοιχείων της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας που έχουν δεσμευθεί στο Λουξεμβούργο είναι μικρότερο των 10.000 ευρώ».
Η Ελβετία, από την πλευρά της, επιβεβαίωσε ότι κατέχει 7,45 δισ. ελβετικά φράγκα (περίπου 8 δισ. ευρώ) σε ρωσικά κρατικά κεφάλαια, τα οποία τηρούνται σε εμπορικές τράπεζες. Αν και η Ελβετία δεν είναι μέλος ούτε της ΕΕ ούτε της G7, παρακολουθεί στενά τη διαδικασία, υπογραμμίζοντας ότι θα καθορίσει τη θέση της «με βάση το ελβετικό και το διεθνές δίκαιο, τους στόχους εξωτερικής πολιτικής και τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας».
Άλλες χώρες απέφυγαν να δώσουν σαφείς αριθμούς.
Η Γερμανία επικαλέστηκε προστασία δεδομένων και νομοθεσία κυρώσεων της ΕΕ για να μην αποκαλύψει το μέγεθος ή τη θέση των κεφαλαίων.
Η Ιαπωνία, που φέρεται να διαθέτει 25–30 δισ. ευρώ, αρνήθηκε επίσης να σχολιάσει, λέγοντας ότι δεν δημοσιοποιεί πληροφορίες για τα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας στη χώρα.
Η Γαλλία δεν απάντησε, αν και ο πρώην υπουργός Οικονομικών Μπρουνό Λε Μερ είχε αναφέρει στο παρελθόν ότι «πάγωσε» 22,8 δισ. ευρώ.
Οι ΗΠΑ επίσης δεν απάντησαν· ωστόσο, σύμφωνα με αναφορά του Axios (Σεπτέμβριος 2023), μια διεθνής ομάδα REPO εντόπισε περίπου 4,4 δισ. ευρώ ρωσικών κρατικών κεφαλαίων σε αμερικανικές τράπεζες.
Η έλλειψη διαφάνειας και το παράδειγμα της Euroclear
Η έλλειψη διαφάνειας στη Δύση έρχεται σε έντονη αντίθεση με το Βέλγιο.
Η Euroclear δημοσιεύει τακτικά αναφορές για τα ρωσικά κεφάλαια, τη νομισματική τους σύνθεση και τα κέρδη που αποφέρουν, σε αντίθεση με τις περισσότερες ιδιωτικές τράπεζες όπου κυριαρχεί η μυστικότητα.
Μέχρι σήμερα, οι χώρες της G7 δεν μπορούν να δώσουν πλήρη ανάλυση των ρωσικών κρατικών κεφαλαίων που ελέγχουν — γεγονός που υπονομεύει την αξιοπιστία του σχεδίου αποζημιώσεων.
Κίνδυνοι και αβεβαιότητα στο μέλλον
Ο Πολωνός ερευνητής Σιμόν Ζαρέμπα (PISM) επιχείρησε να εντοπίσει με ακρίβεια τα περιουσιακά στοιχεία, αλλά αντιμετώπισε τα ίδια εμπόδια: καμία χώρα δεν δίνει σαφή στοιχεία. Εκτίμησε ότι η άρνηση δημοσιοποίησης δεν προστατεύει ουσιαστικά τις δυτικές εταιρείες, καθώς «η Ρωσία γνωρίζει πολύ καλά πού βρίσκονταν τα κεφάλαιά της πριν τον πόλεμο».
Ένα επιπλέον εμπόδιο είναι η διάκριση μεταξύ κρατικών και ιδιωτικών ρωσικών περιουσιακών στοιχείων (ολιγάρχες, επιχειρηματίες).
Το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Αν και στηρίζει το σχέδιο δανείου αποζημιώσεων, δεν έχει αποσαφηνίσει πόσα κρατικά ρωσικά κεφάλαια διαθέτει. Το Γραφείο Εφαρμογής Κυρώσεων (OFSI) έχει καταγράψει 28,7 δισ. λίρες (32,6 δισ. ευρώ) σε «παγωμένα» περιουσιακά στοιχεία — αλλά αυτό δεν περιλαμβάνει τα κρατικά.
Η Καναδική Αστυνομία (RCMP) ανέφερε ότι έχει «παγώσει αποτελεσματικά» 114 εκατ. ευρώ σε περιουσιακά στοιχεία και έχει μπλοκάρει συναλλαγές αξίας 291 εκατ. ευρώ, χωρίς όμως να διευκρινίζει αν πρόκειται για κρατικά κεφάλαια. Η Αυστραλία επίσης δεν έδωσε στοιχεία.
Όπως εξηγεί ο Φράνσις Μποντ, ειδικός σε διεθνείς κυρώσεις, «δεν υπάρχουν ακριβείς αριθμοί. Τα κράτη πιθανώς έχουν μια γενική εικόνα, αλλά υπάρχει ελάχιστη δημόσια διαφάνεια — και γι’ αυτό η συζήτηση γίνεται τόσο θεωρητικά».
Και προσθέτει: «Δεν έχει υπάρξει ποτέ παρόμοια πρόταση. Πρόκειται για μια εξαιρετικά ασυνήθιστη κατάσταση, με τεράστιους νομικούς, οικονομικούς και πολιτικούς κινδύνους, γιατί απλώς δεν υπάρχει χάρτης πορείας για το πώς θα εξελιχθεί κάτι τέτοιο».
Με πληροφορίες από Euronews
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
