Το καμπανάκι του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) για τις σπάνιες γαίες ήταν ξεκάθαρο. Αν η Κίνα εφαρμόσει τους περιορισμούς που έχει ανακοινώσει εξαγωγές σπάνιων γαιών θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο παραγωγή αξίας 6,5 τρισ. δολαρίων εκτός κινεζικής επικράτειας σε μεταγενέστερα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Μάλιστα, κατά την έκθεση του IEA, σχεδόν ο μισός οικονομικός αντίκτυπος θα αφορά τις ΗΠΑ και την Ευρώπη.
Το καμπανάκι είναι σαφές αν αναλογιστούμε ότι η Κίνα ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας προσφοράς κρίσιμων πρώτων υλών.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η προσπάθεια της Ευρώπης να περιορίσει την εξάρτησή της από το Πεκίνο βρίσκει ένα απρόσμενο εμπόδιο, όπως αναφέρει δημοσίευμα της Wall Street Journal. Ποιο είναι αυτό; Η μεγάλη τσέπη των ΗΠΑ.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδίδονται σε πολλαπλές κινήσεις για να εξασφαλίσουν τα κρίσιμα ορυκτά που απαιτούνται για μαχητικά αεροσκάφη, άρματα μάχης και πυρομαχικά αιχμής, την ώρα που οι ευρωπαϊκές χώρες αναζητούν τα ίδια υλικά που είναι απαραίτητα για την άμυνα.
Ωστόσο, όπως αναφέρει η WSJ, οι ΗΠΑ δαπανούν πολύ περισσότερα από την Ευρώπη, προκαλώντας ανησυχία ότι η αμερικανική κυβέρνηση με την τακτική της θα αφήσει τους Ευρωπαίους εκτεθειμένους στην κυριαρχία της Κίνας, και άρα πιο ευάλωτους στους περιορισμούς της.
Οι κινήσεις των ΗΠΑ
Προκειμένου να περιορίσουν την εξάρτηση από την Κίνα, οι ΗΠΑ στρέφονται σε επιχορηγήσεις, δάνεια και φορολογικές ελαφρύνσεις για την ενίσχυση της αμερικανικής παραγωγής, ενώ έχουν διαπραγματευτεί προνομιακή πρόσβαση σε ορυκτό πλούτο σε χώρες που έχουν πληγεί από συγκρούσεις.
Συγκεκριμένα, έχουν διαπραγματευτεί προνομιακή πρόσβαση σε ορυκτά στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό —τον κορυφαίο παραγωγό κοβαλτίου παγκοσμίως— καθώς και στην Ουκρανία, η οποία επιδιώκει την ένταξή της στην ΕΕ.
Αμερικανικές εταιρείες εξαγοράζουν επίσης παραγωγούς εκτός ΗΠΑ ή συνάπτουν συμφωνίες για την προμήθεια των υλικών τους ενώ το υπουργείο Άμυνας έδωσε εντολή στους εργολάβους να απομακρύνουν τις κινεζικές σπάνιες γαίες από τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες για την κατασκευή μαγνητών έως το επόμενο έτος.
Σε διάστημα πέντε ετών, μέχρι και τον Φεβρουάριο, οι ΗΠΑ διέθεσαν περίπου 46 δισ. δολάρια για έργα που αφορούν κρίσιμες πρώτες ύλες, σύμφωνα με ανάλυση του think tank French Institute of International Relations.
Το ποσό αυτό είναι περίπου οκταπλάσιο του αντίστοιχου που διέθεσε η Ευρωπαϊκή Ένωση κατά την ίδια περίοδο, ανέφερε το γαλλικό ινστιτούτο.
«Οι ΗΠΑ βρίσκονται πολύ, μα πολύ πιο μπροστά στη δημιουργία μιας εφοδιαστικής αλυσίδας εκτός Κίνας», δήλωσε ο Andrea Paolo Lai, πρόεδρος παγκόσμιων δραστηριοτήτων της ελβετικής εταιρείας υψηλής τεχνολογίας Oerlikon.
Οι ΗΠΑ δηλώνουν ότι επιθυμούν να συνεργαστούν με τους συμμάχους τους για την διαχειριστούν το ζήτημα της κυριαρχίας της Κίνας στις σπάνιες γαίες. Η διεύρυνση της παγκόσμιας δεξαμενής μη κινεζικών πρώτων υλών αναμένεται να ωφελήσει τόσο την ΕΕ όσο και τις ΗΠΑ, σύμφωνα με αξιωματούχους και των δύο πλευρών. Οι δύο πλευρές υπέγραψαν μάλιστα μνημόνιο κατανόησης για τις κρίσιμες πρώτες ύλες τον Απρίλιο, και οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ελπίζουν ότι μια τέτοια συνεργασία θα αποτελέσει θετικό στοιχείο σε μια κατά τα άλλα τεταμένη διατλαντική σχέση.
Και πάλι όμως, κάποιοι εκφράζουν ανησυχίες ότι απλά μετατοπίζεται η εξάρτηση σε ένα άλλο μέρος και σε έναν εταίρο ο οποίος, όπως υποστηρίζουν, έχει κλονίσει την μεταξύ τους εμπιστοσύνη επιβάλλοντας δασμούς και απειλώντας να προσαρτήσει τη Γροιλανδία.
«Οι ΗΠΑ μπορούν να αποτελέσουν εταίρο στην ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών, αλλά μπορούν επίσης να λειτουργήσουν ως ανταγωνιστής», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βιομηχανιών Αεροδιαστημικής, Ασφάλειας και Άμυνας, Καμίλ Γκραν. Ο ίδιος δεν θεωρεί πως οι ΗΠΑ θα παρακρατούσαν σκόπιμα υλικά από κάποιον σύμμαχο, ωστόσο, εάν τα αποθέματα μειώνονταν, είναι πιθανό οι Αμερικανοί να έδιναν προτεραιότητα στις δικές τους ανάγκες.
Φίλια πυρά
Η Τράπεζα Εξαγωγών-Εισαγωγών των ΗΠΑ παρέχει χρηματοδότηση για έργα που αφορούν κρίσιμα υλικά, εφόσον ξένες οντότητες προμηθεύουν αμερικανικές εταιρείες.
Η βρετανική μεταλλευτική εταιρεία Pensana, με δραστηριότητες στην Αγκόλα, «τσίμπησε» εγκαταλείποντας τα σχέδιά της για τη δημιουργία μονάδας επεξεργασίας στη Βρετανία για να διαπραγματευτεί χρηματοδότηση ύψους έως και 160 εκατ. δολαρίων ώστε να προτιμήσει τις ΗΠΑ.
Οι ΗΠΑ δαπανήσουν πόρους για την αναδιάταξη των αλυσίδων εφοδιασμού σε κλίμακα που δεν έχει προηγούμενο παγκοσμίως, δήλωσε ο πρόεδρος και ιδρυτής της Pensana, Πολ Άθερλι. «Αυτό ισοδυναμεί σχεδόν με φίλια πυρά κατά των άλλων δυτικών χωρών», πρόσθεσε.
Γενικότερα, αυτό που φαίνεται να ισχύει είναι το «όποιος προλάβει». Για παράδειγμα, ο Ευρωπαίος Επίτροπος αρμόδιος για τη βιομηχανία πληροφορήθηκε ότι οι ΗΠΑ είχαν προλάβει να κλείσουν συμφωνία για σπάνιες γαίες στη Βραζιλία, μόλις τρεις ημέρες πριν από την προγραμματισμένη επίσκεψή του στη χώρα. «Μας είπαν ότι οι Αμερικανοί είχαν περάσει από εκεί, είχαν καταθέσει τα χρήματα και είχαν αγοράσει το σύνολο της παραγωγής έως το 2030», δήλωσε ο ίδιος σε ολλανδική εφημερίδα πέρυσι.
Η Serra Verde Group, εταιρεία εξόρυξης και επεξεργασίας σπανίων γαιών με έδρα τη Βραζιλία, ανακοίνωσε νωρίτερα φέτος ότι εξασφάλισε πακέτο χρηματοδότησης ύψους 565 εκατ. δολαρίων από αμερικανική κυβερνητική υπηρεσία. Αργότερα, η εταιρεία γνωστοποίησε ότι συνήψε συμφωνία διάρκειας 15 ετών για την πώληση των σπανίων γαιών της για μαγνήτες σε εταιρεία ειδικού σκοπού, η οποία χρηματοδοτείται εν μέρει από την κυβέρνηση των ΗΠΑ.
Τώρα η USA Rare Earth προχωρά στην εξαγορά της Serra Verde, έχοντας εξαγοράσει πέρυσι τη Less Common Metals, εταιρεία με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο που ειδικεύεται στις σπάνιες γαίες.
Οι αμερικανικές εταιρείες φαίνεται να έχουν το προβάδισμα ακόμη και στην αγορά spot. Οι Αμερικανοί πελάτες ενεργούν ταχύτερα και είναι πρόθυμοι να πληρώσουν περισσότερα για να εξασφαλίσουν κρίσιμα υλικά, δήλωσε ο επικεφαλής οικονομικών θεμάτων της Noble Elements, Τιμ Μπόργκσουλτ.
Ούτως ή άλλως όφελος;
Και πάλι όμως αυτές οι αμερικανικές προσπάθειες για τη δημιουργία δυτικών αλυσίδων εφοδιασμού ενδέχεται να ωφελήσουν την Ευρώπη.
Η γερμανική Vacuumschmelze, η οποία κατασκευάζει μαγνήτες σπανίων γαιών και ανήκει επί του παρόντος σε αμερικανική εταιρεία ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων, δήλωσε ότι η προγραμματισμένη εξαγορά της από την Energy Fuels —με έδρα το Κολοράντο— θα της εξασφαλίσει καλύτερη πρόσβαση στα απαραίτητα υλικά.
Η συμφωνία «θα ενισχύσει την ανεξαρτησία της Γερμανίας και της Ευρώπης όσον αφορά τα κρίσιμα εξαρτήματα σπανίων γαιών», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Vacuumschmelze, Έρικ Έσχεν.
Οι κινήσεις της Ευρώπης
Η Ευρώπη έχει πάντως λάβει κάποια μέτρα για τη διασφάλιση κρίσιμων υλικών. Η Ένωση σχεδιάζει τη δημιουργία ενός χρηματοδοτικού μηχανισμού ύψους 3 δισ. ευρώ για τη στήριξη εναλλακτικών πηγών εφοδιασμού. Μια ομάδα χωρών της ΕΕ επεξεργάζεται επίσης ένα πιλοτικό πρόγραμμα για τη δημιουργία αποθεμάτων κρίσιμων υλικών, ενώ οι Βρυξέλλες συμπράττουν στον τομέα των πρώτων υλών με πάνω από δέκα χώρες, συμπεριλαμβανομένων του Καναδά, της Αργεντινής, της Νορβηγίας και της Νότιας Αφρικής.
Μάλιστα μιλώντας στην αμερικανική εφημερίδα εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι η ΕΕ είναι πεπεισμένη πως η προσέγγισή της θα αποδώσει καρπούς. Έως το 2030, επιδιώκει να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή και να διασφαλίσει ότι καμία χώρα δεν θα καλύπτει πάνω από το 65% των ετήσιων αναγκών της ΕΕ σε στρατηγικές πρώτες ύλες.
Η συνεργασία με τις ΗΠΑ και άλλες χώρες λειτουργεί συμπληρωματικά στις προσπάθειες σε επίπεδο ΕΕ για τη διαφοροποίηση, τόνισε.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
