Όσο πιο παρατεταμένη και σοβαρή είναι η ενεργειακή διαταραχή που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, τόσο περισσότερο η οικονομία της ζώνης του ευρώ κινδυνεύει να βρεθεί σε συνθήκες στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή συνδυασμού χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού.
Σε αυτό καταλήγουν τα σενάρια που έχουν καταρτιστεί από την ΕΚΤ αναφορικά με την πορεία του τιμών στην ενέργεια και τις επιπτώσεις που θα έχουν στον πληθωρισμό και την ανάπτυξη της ευρωζώνης.
Όπως δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) Κριστίν Λαγκάρντ κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου, δεδομένων των συνθηκών ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα αυξηθεί περαιτέρω κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού με άμεσες επιπτώσεις στις τιμές σε τρόφιμα, αγαθά και υπηρεσίες. Συμπλήρωσε μάλιστα ότι θα διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα μέχρι το τέλος του α΄ εξαμήνου του 2027 για να αρχίσει να αποκλιμακώνεται το β΄ εξάμηνο του ίδιου έτους.
Τρεις μήνες μετά τις προβλέψεις της ΕΚΤ για τα επόμενα έτη όσον αφορά την πορεία του πληθωρισμού και της ανάπτυξης στην ευρωζώνη, οι αρμόδιες υπηρεσίες προχώρησαν στην κατάρτιση 4 σεναρίων : βασικό, ήπιο, δυσμενές και ακραία δυσμενές, ανάλογα με την πορεία της τιμής του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Οι τιμές του πετρελαίου εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν κατά μέσο όρο στα 112 δολάρια το βαρέλι το δεύτερο τρίμηνο του 2026, δηλαδή 25% υψηλότερα από ό,τι είχε υποτεθεί στις προβλέψεις του Μαρτίου. Οι παραδοχές για τις τιμές του πετρελαίου κατά την περίοδο 2027-2028 έχουν επίσης αναθεωρηθεί προς τα πάνω.
Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αναθεωρηθεί ελαφρώς προς τα κάτω βραχυπρόθεσμα λόγω χαμηλότερης ζήτησης, αλλά προς τα πάνω για τα επόμενα έτη, καθώς οι διαταραχές στην προσφορά φυσικού αερίου αναμένεται να είναι πιο επίμονες.
Η πορεία των τιμών του πετρελαίου
Στο πιο ήπιο σενάριο η τιμή του πετρελαίου υποχωρεί στα 88 δολάρια ανά βαρέλι και του φυσικού αερίου στα 41 ευρώ ανά MWh, κατά τη διάρκεια του τρίτου τριμήνου του 2026. Η εξέλιξη αυτή πιθανότατα αντανακλά την προσδοκία των επενδυτών ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να τερματιστεί πολύ γρήγορα, οδηγώντας σε ταχεία εξομάλυνση των παγκόσμιων αγορών πετρελαίου και φυσικού αερίου και σε επιστροφή των τιμών στα προπολεμικά επίπεδα έως το τέλος του 2026.
Στο δυσμενές σενάριο η τιμή του πετρελαίου αυξάνεται στα 122 δολάρια ανά βαρέλι και του φυσικού αερίου στα 60 ευρώ ανά MWh με βάση την υπόθεση ότι η σύγκρουση έχει μεγαλύτερη διάρκειας.
Με βάση το ακραία δυσμενές σενάριο οι τιμές του πετρελαίου αυξάνονται κατά περίπου 60% ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου διπλασιάζονται. Δηλαδή το τρίτο τρίμηνο του 2026 το πετρέλαιο φτάνει τα 166 δολάρια ανά βαρέλι και το φυσικό αέριο τα 98 ευρώ ανά MWh. Στην περίπτωση αυτή η αβεβαιότητα είναι ακόμα πιο έντονη καθώς η σύγκρουση διαρκεί περισσότερο με σημαντικές ζημιές στις περιφερειακές υποδομές παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σε μια τέτοια περίπτωση, οι τιμές της ενέργειας θα παρέμεναν αυξημένες για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Βασικό σενάριο
Στις βασικές προβλέψεις του προσωπικού της ΕΚΤ εκτιμάται ότι οι τιμές της ενέργειας θα μειωθούν σχετικά γρήγορα μέσα στα επόμενα λίγα τρίμηνα.
Ο πληθωρισμός θα αυξηθεί, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη, την καταναλωτική δαπάνη και, κατά συνέπεια, την αύξηση του ΑΕΠ, ιδίως βραχυπρόθεσμα. Υπό την προϋπόθεση μιας σχετικά γρήγορης αποκλιμάκωσης των τιμών ενέργειας και περιορισμό της αβεβαιότητας, αυτή η επιβράδυνση αναμένεται να είναι προσωρινή. Το ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 0,8% το 2026, 1,2% το 2027 και κατά 1,5% το 2028.
Ο πληθωρισμός (Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή) προβλέπεται να αυξηθεί στο 3% το 2026 για να μειωθεί στο 2,3% το 2027 και στο 2% το 2028.
Ήπιο σενάριο
Σε ένα πιο ήπιο σενάριο, οι τιμές του πετρελαίου θα επανέλθουν σε πιο φυσιολογικά επίπεδα ταχύτερα από ό,τι στο βασικό σενάριο, γεγονός που συνεπάγεται ταχύτερη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, ο οποίος θα υποχωρήσει κάτω από τον στόχο του 2% το 2027 και το 2028, ενώ η αύξηση του ΑΕΠ θα ανακάμψει κάπως νωρίτερα και πιο έντονα από ό,τι στο βασικό σενάριο.
Η οικονομική ανάπτυξη είναι υψηλότερη και ο πληθωρισμός χαμηλότερος σε σχέση με το βασικό σενάριο, καθώς:
- οι τιμές της ενέργειας υποχωρούν πιο γρήγορα,
- οι πληθωριστικές πιέσεις εξασθενούν ταχύτερα,
- η αβεβαιότητα μειώνεται,
- οι συνθήκες χρηματοδότησης επανέρχονται σταδιακά σε φυσιολογικά επίπεδα,
- και η εξωτερική ζήτηση ενισχύεται.
Ως αποτέλεσμα, ο πληθωρισμός διαμορφώνεται στο 2,9% το 2026 για να υποχωρήσει κάτω από τον στόχο του 2% το 2027 και το 2028, στο 1,8%. Οι χαμηλότερες τιμές ενέργειας στηρίζουν επίσης την οικονομική δραστηριότητα με αποτέλεσμα ο πραγματικός ρυθμός ανάπτυξης από 0,8% φέτος διαμορφώνεται σε 1,4% το 2027 και στο 1,6% το 2028.
Δυσμένες σενάριο
Το δυσμενές σενάριο υποθέτει μια πιο απότομη και πιο επίμονη αύξηση των τιμών της ενέργειας σε σχέση με το βασικό σενάριο. Ενσωματώνει επίσης υψηλότερη αβεβαιότητα και μεγαλύτερες διεθνείς δευτερογενείς επιδράσεις, καθώς και ισχυρότερες έμμεσες και δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό. Σε σύγκριση με το βασικό σενάριο, συνεπάγεται υψηλότερο πληθωρισμό την περίοδο 2026-2028. Αντίθετα, η αύξηση του ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερη από το βασικό σενάριο το 2026 και το 2027 και ίδια με το βασικό το 2028.
Η παγκόσμια οικονομία δέχεται ένα μέτριο αλλά επίμονο αρνητικό σοκ από την πλευρά της προσφοράς. Η αυξημένη αβεβαιότητα, οι υψηλότερες τιμές σε ενέργεια και τρόφιμα μειώνει την οικονομική δραστηριότητα και εντείνει τις πληθωριστικές πιέσεις. Στην ευρωζώνη ο πληθωρισμός είναι υψηλότερος, η ανάπτυξη χαμηλότερη, το διεθνές εμπόριο ασθενέστερο, με τις οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγόμενη ενέργεια να πλήττονται περισσότερο.
Ο πραγματικός ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ μειώνεται:
- στο 0,7% το 2026,
- και στο 0,9% το 2027,
Ωστόσο, το 2028 η ανάπτυξη επανέρχεται στο 1,5%, καθώς οι τιμές της ενέργειας υποχωρούν και η αβεβαιότητα περιορίζεται.
Ο πληθωρισμός:
- αυξάνεται στο 3,3% το 2026,
- παραμένει υψηλός στο 3,0% το 2027,
- και υποχωρεί στο 2,3% το 2028.
Ακραία δυσμενές σενάριο
Στην συγκεκριμένη περίπτωση εκτιμάται ότι θα υπάρξει ένα ισχυρότερο και πιο επίμονο σοκ στις τιμές της ενέργειας, μεγαλύτερη αβεβαιότητα και ισχυρότερη αντίδραση των μισθών και των μη ενεργειακών τιμών σε σχέση με το δυσμενές σενάριο. Η αύξηση του ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί σημαντικά τα έτη 2026-2027, πριν ανακάμψει ελαφρώς ταχύτερα το 2028 σε σχέση με το βασικό σενάριο, αντανακλώντας την αύξηση του εισοδήματος και της ζήτησης που προκύπτει από ισχυρότερες αυξήσεις των μισθών.
Σημαντικά μεγαλύτερο είναι το σοκ από την πλευρά της προσφοράς και οι επιπτώσεις του διαρκούν περισσότερο καθώς :
· οι πληθωριστικές πιέσεις είναι μεγαλύτερες
η αβεβαιότητα είναι σημαντικά υψηλότερο ,
οι επιπλέον αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων μειώνουν περαιτέρω την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών σε παγκόσμιο επίπεδο.
Συνολικά, διαμορφώνεται ένα περιβάλλον έντονου στασιμοπληθωρισμού (υψηλός πληθωρισμός και χαμηλή ανάπτυξη), όπου η παρατεταμένη ενεργειακή κρίση επιβαρύνει σημαντικά την παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα. Ο πληθωρισμός αυξάνεται απότομα:
στο 4,0% το 2026,
και κορυφώνεται στο 5,3% το 2027.
Ο πραγματικός ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ μειώνεται αισθητά:
στο 0,5% το 2026,
και στο 0,4% το 2027.
Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026 καταγράφεται ακόμη και αρνητική οικονομική ανάπτυξη, γεγονός που υποδηλώνει παρατεταμένη αδυναμία της οικονομικής δραστηριότητας. Η οικονομία ανακάμπτει το 2028 με ρυθμό ανάπτυξης 1,6%.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
