Σε μια πρωτοφανή κίνηση, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ευθέως με χρήση στρατιωτικής βίας κατά του Ομάν, έναν από τους πιο σταθερούς και μακροχρόνιους συμμάχους της Ουάσινγκτον στην περιοχή. Ο Αμερικανός πρόεδρος προχώρησε στην προειδοποίηση καθώς το Μουσκάτ φέρεται να διεξάγει συνομιλίες με την Τεχεράνη για τον κοινό έλεγχο και την επιβολή τελών στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
«Κανείς δεν πρόκειται να τα ελέγξει», δήλωσε ο Τραμπ για το στενό κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου στην Ουάσινγκτον. «Είναι διεθνή ύδατα και το Ομάν θα συμπεριφερθεί όπως όλοι οι άλλοι, αλλιώς θα πρέπει να το ανατινάξουμε».
Παρότι το Ορμούζ αποτελεί διεθνές πέρασμα, το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται αποκλειστικά εντός των χωρικών υδάτων του Ιράν και του Ομάν ενώ τμήματα των απομακρυσμένων περιοχών του φτάνουν στα χωρικά ύδατα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Ποιος έχει το δικαίωμα να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ;
Ως φυσική πλωτή οδός που αποτελεί τη μοναδική διαδρομή των πετρελαιοπαραγωγών του Κόλπου για τη μεταφορά εξαγωγών στον ανοιχτό ωκεανό, το στενό λειτουργεί ως ελεύθερη διεθνής θαλάσσια οδός εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, μετά τις κοινές επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη έκλεισε τη δίοδο και άρχισε να προβάλλει δικαιώματα κυριαρχίας σε αυτή, χρεώνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις διόδια που έφταναν έως και τα 2 εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο.
Σύμφωνα με το διεθνές ναυτικό δίκαιο, απαγορεύεται η επιβολή διοδίων σε πλοία που διέρχονται από φυσικά στενά όπως το Ορμούζ, ακόμη και όταν αυτά δεν βρίσκονται σε διεθνή ύδατα. Ωστόσο, τα παράκτια κράτη μπορούν να παρέχουν υπηρεσίες στις ναυτιλιακές εταιρείες, όπως ασφάλιση, συντήρηση και βοήθεια ελλιμενισμού.
Τι προέβλεπε το μνημόνιο που εξόργισε τον Τραμπ
Λίγο πριν από το σχόλιο του Τραμπ την Τετάρτη, η κρατική τηλεόραση του Ιράν ανέφερε ότι η Τεχεράνη και οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονταν κοντά σε συμφωνία για μνημόνιο κατανόησης (MOU). Βάσει αυτού, το Ιράν και το Μουσκάτ θα ήλεγχαν από κοινού τα στενά. Η πρόφαση ορίζει πληρωμές από τα διερχόμενα πλοία, οι οποίες παρουσιάζονται ως «τέλη υπηρεσιών» και όχι ως «διόδια».
Αν και η κυβέρνηση Τραμπ χαρακτήρισε τις αναφορές για ένα τέτοιο μνημόνιο «πλήρως κατασκευασμένες», αναλυτές εκτιμούν ότι η απειλή υποδηλώνει πως μια συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν είναι ακριβώς αυτό που προσπαθεί να αποφύγει ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
Τι θέλει να αποτρέψει
«Αυτό που θέλει να αποτρέψει η Ουάσινγκτον είναι η ομαλοποίηση του ιρανικού ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ, ενδυμένη με διοικητικό και νομικό μανδύα και με αραβική κάλυψη από σύμμαχο των ΗΠΑ», δήλωσε στο Al Jazeera ο Μουχανάντ Σελούμ, ανώτερος συνεργάτης στο Συμβούλιο Παγκόσμιων Υποθέσεων της Μέσης Ανατολής.
«Η απειλή προς έναν μικρό σύμμαχο αποτελεί επίσης μήνυμα προς ολόκληρο τον Κόλπο: Μην παρέχετε κάλυψη στο Ιράν».
Απείλησε όντως το Ομάν;
Σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου την Τετάρτη, δημοσιογράφος ρώτησε τον Τραμπ πώς κρίνει την ιδέα να επιβλέπουν το Ομάν και το Ιράν το εμπόριο μέσω της στρατηγική πλωτής οδού.
Όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ απάντησε απειλώντας φαινομενικά να «ανατινάξει» τον στενό σύμμαχο, με τον οποίο η Ουάσινγκτον διατηρεί σχέσεις για περισσότερα από 200 χρόνια, υπήρξαν αρχικές εικασίες ότι μπορεί να είχε μπερδευτεί και να είπε «Ομάν» αντί για «Ιράν».
Ωστόσο, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ κοινοποίησε αργότερα το σχόλιο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με απομαγνητοφώνηση του αποσπάσματος που αναφερόταν ρητά στο Ομάν.
Το Ομάν δεν έχει προβεί σε καμία δημόσια δήλωση που να υποδηλώνει πρόθεση να συμμετάσχει με το Ιράν στον έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ.
Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, εξέφρασε την Πέμπτη την αλληλεγγύη της χώρας του προς το Ομάν μετά τις απειλές Αμερικανών αξιωματούχων.
Γιατί είναι σημαντικό το Ομάν για μια μόνιμη επίλυση του πολέμου ΗΠΑ-Ιράν;
Ο Μουχανάντ Σελούμ, από το Συμβούλιο Παγκόσμιων Υποθέσεων της Μέσης Ανατολής, δήλωσε ότι το Ομάν αποτελεί κράτος του Κόλπου που είναι ταυτόχρονα σύμμαχος των ΗΠΑ και ο πιο έμπιστος Άραβας συνομιλητής του Ιράν.
«Σε καιρό ειρήνης, αυτή η ασάφεια αποτελεί πλεονέκτημα. Σε καιρό πολέμου, μετατρέπεται σε μειονέκτημα, κάτι που διαπιστώνεται στην παρούσα φάση», δήλωσε στο Al Jazeera.
Ο αναλυτής υποστήριξε ότι ο κοινός έλεγχος στο Στενό του Ορμούζ από το Ιράν και το Ομάν αποτελεί περισσότερο στάση παρά πιθανότητα. «Το πραγματικό συμφέρον του Ομάν δεν είναι η συνιδιοκτησία του αποκλεισμού του Ιράν. Είναι η μεσολάβηση για το άνοιγμα στα στενά», είπε.
Οι τρεις λόγοι ανησυχίας
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Μουχανάντ Σελούμ, η προοπτική το Ιράν και το Ομάν να διαμορφώσουν από κοινού το μέλλον στα Στενά του Ορμούζ ανησυχεί τον πρόεδρο των ΗΠΑ για τρεις λόγους:
- Θα μετέτρεπε τον έλεγχο του Ιράν στο στρατηγικό πέρασμα σε μόνιμο μεταπολεμικό καθεστώς και όχι σε προσωρινή πράξη πολέμου.
- Θα δημιουργούσε προηγούμενο ότι τα παράκτια κράτη μπορούν να ελέγχουν και να εκμεταλλεύονται μια διεθνή πλωτή οδό, κλονίζοντας την αρχή της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας που οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν παγκοσμίως.
- Θα έδινε στην Τεχεράνη μια στρατηγική νίκη με μεγαλύτερη διάρκεια από οποιαδήποτε εκεχειρία.
naftemporiki.gr
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
