Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και η επακόλουθη αύξηση των παγκόσμιων τιμών του πετρελαίου έχουν αποφέρει οικονομικά απροσδόκητα οφέλη στο Ιράν, το Ομάν και τη Σαουδική Αραβία, ενώ άλλα κράτη που δεν διαθέτουν εναλλακτικές οδούς αποστολής έχουν χάσει δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters.
Το Ιράν ουσιαστικά έκλεισε το Στενό – μια διαδρομή για περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG – μετά τις αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου που οδήγησαν σε μια διευρυνόμενη σύγκρουση.
Αργότερα δήλωσε ότι θα επιτρέψει τη διέλευση πλοίων που δεν είχαν διασυνδέσεις με τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ. Ως αποτέλεσμα, ορισμένα δεξαμενόπλοια κατάφεραν να διασχίσουν τη στενή πλωτή οδό, αλλά οι αγορές ενέργειας εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πρωτοφανείς διαταραχές. Η διεθνής τιμή του αργού πετρελαίου Brent αυξήθηκε κατά 60% τον Μάρτιο, μια μηνιαία αύξηση ρεκόρ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να βρέξει «κόλαση» στην Τεχεράνη, εκτός εάν καταλήξει σε συμφωνία μέχρι το τέλος της Τρίτης που θα επέτρεπε την έναρξη της κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η γεωγραφία καθορίζει την πετρελαϊκή περιουσία
Ενώ μεγάλο μέρος του κόσμου αντιμετωπίζει μια αύξηση του πληθωρισμού και οικονομική ζημία από την αύξηση των τιμών της ενέργειας, για τους παραγωγούς πετρελαίου της Μέσης Ανατολής, ο αντίκτυπος εξαρτάται από τη γεωγραφία τους.
Παρόλο που το Ιράν έχει τον έλεγχο του Στενού, το Ομάν, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μπορούν να το παρακάμψουν μέσω αγωγών και λιμένων.
Αντίθετα, το πετρέλαιο από το Ιράκ, το Κουβέιτ και το Κατάρ έχει παγιδευτεί, καθώς οι χώρες δεν διαθέτουν εναλλακτικές οδούς προς τις διεθνείς αγορές.
Μετά την τελευταία απειλή του Τραμπ, ένας Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι το Ιράν δεν θα ανοίξει το Στενό στο πλαίσιο μιας προσωρινής εκεχειρίας. Έχει απορρίψει τα προηγούμενα τελεσίγραφα του Τραμπ, λέγοντας ότι δεν θα ταπεινωθεί.
Ορισμένοι αναλυτές λένε ότι ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν έχει κατά κάποιο τρόπο ενισχύσει την Τεχεράνη.
«Τώρα που το Ορμούζ έχει κλείσει, μπορεί να κλείνει ξανά και ξανά, και αυτό αποτελεί σημαντική απειλή για την παγκόσμια οικονομία», δήλωσε ο Νιλ Κουίλιαμ, αναπληρωτής ερευνητής στο think tank Chatham House. «Το τζίνι βγήκε από το μπουκάλι».
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας περιέγραψε τη σύγκρουση ως το μεγαλύτερο σοκ ενεργειακού εφοδιασμού στον κόσμο μέχρι σήμερα, αναφέροντας περισσότερα από 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σε περιφερειακά κλεισίματα και ζημιές σε περίπου 40 ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Η ανάλυση του Reuters για τα στοιχεία εξαγωγών του Μαρτίου διαπίστωσε ότι τα εκτιμώμενα θεωρητικά έσοδα από εξαγωγές πετρελαίου του Ιράκ και του Κουβέιτ μειώθηκαν κατά περίπου τρία τέταρτα σε ετήσια βάση. Αντίθετα, τα έσοδα του Ιράν αυξήθηκαν κατά 37% και του Ομάν κατά 26%. Τα έσοδα από πετρέλαιο της Σαουδικής Αραβίας αυξήθηκαν κατά 4,3%, ενώ των ΗΑΕ μειώθηκαν κατά 2,6% καθώς η αύξηση των τιμών αντιστάθμισε τους χαμηλότερους όγκους.
Οι εκτιμήσεις χρησιμοποιούν όγκους εξαγωγών από δεδομένα της εταιρείας παρακολούθησης πλοίων Kpler και JODI, όπου είναι διαθέσιμα, πολλαπλασιασμένα με τις μέσες τιμές Brent και συγκρίθηκαν με ένα χρόνο νωρίτερα. Το Brent χρησιμοποιήθηκε για λόγους απλότητας, παρόλο που πολλά από αυτά τα αργά πετρέλαια τιμολογούνται σε σχέση με άλλα σημεία αναφοράς που διαπραγματεύονται επί του παρόντος με σημαντικά ασφάλιστρα σε σχέση με αυτό.
Η Σαουδική Αραβία λαμβάνει υψηλότερα δικαιώματα και φόρους
Για τη Σαουδική Αραβία, οι υψηλότερες τιμές σημαίνουν αυξημένα δικαιώματα και φόρους από τον κρατικό πετρελαϊκό γίγαντα Aramco, ο οποίος ανήκει κατά συντριπτική πλειοψηφία στην κυβέρνηση και το κρατικό επενδυτικό της ταμείο.
Η αύξηση είναι ιδιαίτερα θετική για το βασίλειο μετά από μεγάλες δαπάνες σε έργα που αποσκοπούσαν στη διαφοροποίηση του εισοδήματός του από το πετρέλαιο, τα οποία είχαν συμβάλει σε ένα έλλειμμα του προϋπολογισμού.
Η Aramco αρνήθηκε να σχολιάσει όταν ρωτήθηκε για τους υπολογισμούς του Reuters. Εκπρόσωποι των άλλων χωρών ή των πετρελαϊκών τους εταιρειών δεν απάντησαν αμέσως σε αιτήματα για σχόλια.
Ο αγωγός της Σαουδικής Αραβίας κατασκευάστηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ
Ο μεγαλύτερος αγωγός του βασιλείου είναι ο σύνδεσμος Ανατολής-Δύσης μήκους 1.200 χιλιομέτρων (746 μιλίων), που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1980 κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ για να παρακάμψει το Ορμούζ.
Συνδέει τα ανατολικά πετρελαιοπηγεία με το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα και λειτουργεί με την αυξημένη ημερήσια χωρητικότητά της των 7 εκατομμυρίων βαρελιών.
Η Aramco χρησιμοποιεί περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα στην εγχώρια αγορά, αφήνοντας περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα για εξαγωγή. Οι φορτώσεις στο Γιανμπού έφτασαν κατά μέσο όρο σχεδόν σε χωρητικότητα 4,6 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα την εβδομάδα που ξεκίνησε στις 23 Μαρτίου, σύμφωνα με στοιχεία ναυτιλίας, παρά τις επιθέσεις που στόχευαν τον κόμβο στις 19 Μαρτίου.
Συνολικά, οι εξαγωγές αργού πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας μειώθηκαν κατά 26% σε ετήσια βάση τον Μάρτιο στα 4,39 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με στοιχεία των Kpler και JODI. Ωστόσο, οι υψηλότερες τιμές αύξησαν την αξία αυτών των εξαγωγών κατά περίπου 558 εκατομμύρια δολάρια σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα. Το Ριάντ είχε προληπτικά ενισχύσει τις εξαγωγές τον Φεβρουάριο στο υψηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο του 2023, σε περίπτωση επίθεσης των ΗΠΑ στο Ιράν.
Παρά το πλεονέκτημα της σύνδεσης Ανατολής-Δύσης, ο Κουίλιαμ δήλωσε ότι η Σαουδική Αραβία παρέμεινε ευάλωτη σε περαιτέρω επιθέσεις από το Ιράν ή τους συμμάχους του στην Υεμένη, τους Χούθι, εναντίον των ενεργειακών υποδομών της στα δυτικά και των πλοίων που διέρχονται από το Στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Το Ιράκ έχει υποστεί τη μεγαλύτερη πτώση
Τα ΗΑΕ έχουν προστατευθεί σε κάποιο βαθμό από τον αγωγό Habshan Fujairah, χωρητικότητας 1,5-1,8 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, ο οποίος παρακάμπτει το Στενό. Η εκτιμώμενη αξία των εξαγωγών πετρελαίου τους μειώθηκε κατά περισσότερο από 174 εκατομμύρια δολάρια σε ετήσια βάση τον Μάρτιο. Η Fujairah έχει δεχθεί μια σειρά επιθέσεων που οδήγησαν σε διακοπές φόρτωσης.
Μεταξύ των παραγωγών του Κόλπου, τα έσοδα του Ιράκ μειώθηκαν περισσότερο – μειώθηκαν κατά 76% στα 1,73 δισεκατομμύρια δολάρια. Το Κουβέιτ ακολούθησε με πτώση 73% στα 864 εκατομμύρια δολάρια.
Η κρατική εταιρεία εμπορίας πετρελαίου του Ιράκ, SOMO, δήλωσε στις 2 Απριλίου ότι τα έσοδα από το πετρέλαιο τον Μάρτιο ήταν περίπου 2 δισεκατομμύρια δολάρια, κοντά στην εκτίμηση του Reuters.
Και οι δύο χώρες είναι πιθανό να υποστούν απότομες μειώσεις τον Απρίλιο, καθώς τα έσοδά τους τον Μάρτιο βελτιώθηκαν από φορτία που κατάφεραν να πλεύσουν τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης. Ένα δεξαμενόπλοιο φορτωμένο με ιρακινό αργό πετρέλαιο διέσχισε το Στενό την περασμένη εβδομάδα, αφού το Ιράν δήλωσε ότι το Ιράκ θα εξαιρεθεί από τους περιορισμούς.
ΗΑντριάνα Αλβαράδο, Αντιπρόεδρος Αξιολογήσεων Κρατικών Ομολόγων στην Morningstar DBRS, δήλωσε ότι οι κυβερνήσεις του Κόλπου είχαν επιλογές για να ενισχύσουν τα οικονομικά τους και θα μπορούσαν είτε να αντλήσουν δημοσιονομικές αποταμιεύσεις είτε να στραφούν στις χρηματοπιστωτικές αγορές για να εκδώσουν χρέος.
«Εκτός από το Μπαχρέιν, τα κράτη του Κόλπου έχουν αρκετό δημοσιονομικό περιθώριο για να αντιμετωπίσουν το σοκ, με το δημόσιο χρέος σε μέτρια επίπεδα κάτω από το 45% του ΑΕΠ», πρόσθεσε.
Μακροπρόθεσμα, ωστόσο, ο αντίκτυπος είναι ασαφής.
Ορισμένες πετρελαϊκές εταιρείες και πολιτικοί στη Δύση έχουν ασκήσει πιέσεις για αυξημένες επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα σε μια προσπάθεια προστασίας από τις κρίσεις εφοδιασμού, αλλά ορισμένοι αναλυτές λένε ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παρέχουν την καλύτερη προστασία.
Σε μια πρώιμη ένδειξη για το πώς η κρίση θα μπορούσε να επιταχύνει την απομάκρυνση από την εξάρτηση από το πετρέλαιο, την περασμένη εβδομάδα η γαλλική TotalEnergies και η κρατική εταιρεία ανανεώσιμων πηγών ενέργειας των ΗΑΕ, Masdar, ανακοίνωσαν μια κοινή επιχείρηση ύψους 2,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ταχεία ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε εννέα ασιατικές χώρες.
Πηγή: Reuters
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
