Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου πέρασε χωρίς την καταστροφική έκρηξη τιμών που πολλοί φοβούνταν. Όχι επειδή υπήρχε άφθονη προσφορά, αλλά επειδή ο κόσμος «έκαψε» το μεγαλύτερο μέρος των στρατηγικών αποθεμάτων του.
Τώρα, όμως, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί ότι αυτή η ασπίδα έχει ουσιαστικά εξαντληθεί. Αν η κρίση στα Στενά του Ορμούζ παραταθεί ή κλιμακωθεί, η αγορά θα βρεθεί χωρίς δίχτυ ασφαλείας.
Τα αποθέματα έσωσαν την αγορά
Σύμφωνα με ανάλυση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), πριν από την έναρξη του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν η παγκόσμια αγορά διέθετε πλεόνασμα περίπου 2 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Αυτό το «μαξιλάρι», σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, απέτρεψε μια πολύ μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση.
Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι από τον Μάρτιο έως τον Μάιο η αγορά αντιμετώπισε έλλειμμα περίπου 4 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του κενού καλύφθηκε όχι από νέα παραγωγή, αλλά από τη μαζική άντληση πετρελαίου από τα παγκόσμια αποθέματα.
Παράλληλα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προχώρησε στη μεγαλύτερη συντονισμένη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων στην ιστορία, διαθέτοντας περίπου 400 εκατ. βαρέλια στην αγορά. Στις ΗΠΑ τα αποθέματα έχουν διολισθήσει σε χαμηλά 40 ετών.
Οι τρεις λόγοι που δεν εκτοξεύθηκαν οι τιμές
Το ΔΝΤ αποδίδει τη σχετική ανθεκτικότητα της αγοράς σε τρεις βασικούς παράγοντες.
- Πρώτον, η ζήτηση μειώθηκε, κυρίως στην Ασία, καθώς οι υψηλότερες τιμές οδήγησαν σε χαμηλότερη κατανάλωση και μεγαλύτερη χρήση εναλλακτικών πηγών ενέργειας, όπως ο άνθρακας και οι ανανεώσιμες πηγές.
- Δεύτερον, η παραγωγή εκτός του Περσικού Κόλπου αυξήθηκε σχεδόν κατά 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε σχέση με το 2025, με σημαντική συμβολή από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βενεζουέλα, τη Γουιάνα και τη Ρωσία.
- Τρίτον, καθοριστικό ρόλο έπαιξαν τα στρατηγικά αποθέματα, τα οποία απορρόφησαν το μεγαλύτερο μέρος του σοκ στην προσφορά.
«Το μαξιλάρι ασφαλείας έχει πλέον καταναλωθεί»
Η προειδοποίηση του ΔΝΤ είναι ιδιαίτερα αιχμηρή.
Όπως σημειώνει, μέχρι τα τέλη Μαΐου τα παγκόσμια αποθέματα είχαν υποχωρήσει περίπου στα 1,2 δισ. βαρέλια, δηλαδή σχεδόν στο μισό των επιπέδων που βρίσκονταν πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
«Αυτό το προστατευτικό απόθεμα έχει πλέον καταναλωθεί», αναφέρει χαρακτηριστικά το Ταμείο, προειδοποιώντας ότι εάν οι διαταραχές συνεχιστούν με τον σημερινό ρυθμό, η αγορά θα λειτουργεί χωρίς ουσιαστικό δίχτυ ασφαλείας ήδη πριν από τις αρχές του 2027.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, προσθέτει, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να κινηθούν πολύ υψηλότερα.
Από τα 100 στα 150 δολάρια;
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι συνέπειες της περιορισμένης προσφοράς δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως στις διεθνείς τιμές.
Ο Βίβεκ Νταρ της Commonwealth Bank εκτιμά ότι απαιτούνται περίπου δέκα εβδομάδες μέχρι να φανεί πλήρως η επίδραση της μειωμένης παραγωγής από τον Περσικό Κόλπο.
Στο βασικό του σενάριο, το Brent θα μπορούσε να κινηθεί προς τα 100 δολάρια το βαρέλι μέσα στις επόμενες ημέρες, εφόσον η κατάσταση παραμείνει αμετάβλητη.
Σε περίπτωση όμως παρατεταμένου αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, δεν αποκλείει ακόμη και τιμές της τάξης των 150 δολαρίων το βαρέλι, επίπεδο που θα απαιτούσε σημαντική καταστροφή της ζήτησης, κυρίως στην Ασία, ώστε να αποκατασταθεί η ισορροπία της αγοράς.
Έρχεται νέο κύμα αγορών πετρελαίου
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, κυβερνήσεις ανά τον κόσμο ετοιμάζονται να αγοράσουν εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια έως το 2028 προκειμένου να αναπληρώσουν τα στρατηγικά αποθέματα που εξαντλήθηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Η εταιρεία αναλύσεων Kpler εκτιμά ότι μόνο η διαδικασία αναπλήρωσης των αποθεμάτων θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετη ζήτηση έως και 664.000 βαρελιών ημερησίως μέχρι το τρίτο τρίμηνο του 2027, περιορίζοντας την αναμενόμενη υπερπροσφορά και στηρίζοντας τις τιμές.
Στις ΗΠΑ η διαδικασία αναμένεται να ξεκινήσει νωρίτερα, καθώς μέρος του πετρελαίου που διατέθηκε στην αγορά είχε δοθεί μέσω συμφωνιών δανεισμού και επιστρέφεται σταδιακά μαζί με πρόσθετες ποσότητες. Παράλληλα, και χώρες της Ασίας, όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα αλλά και η Κίνα, εξετάζουν την ενίσχυση των αποθεμάτων τους για λόγους ενεργειακής ασφάλειας.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
