© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Η διενέργεια νέων συστηματικών αρχαιολογικών ερευνών στο ιερό της Αρτέμιδος Λαφρίας, στην αρχαία πόλη της Καλυδώνας στην Αιτωλοακαρνανία, εγκρίθηκε από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και προγραμματίζεται να ξεκινήσει εντός του τρέχοντος έτους. Το νέο πενταετές ερευνητικό πρόγραμμα θα πραγματοποιηθεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδας και το Ινστιτούτο της Δανίας στην Αθήνα.
Τη διεύθυνση του έργου έχουν η Δρ Ολυμπία Βικάτου, Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού και ο Dr. Søren Handberg, Αναπληρωτής Καθηγητής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο. Και οι δύο Διευθυντές έχουν ήδη ενεργό συμμετοχή στην έρευνα του αρχαιολογικού χώρου της Καλυδώνας από το 2015. Το νέο πρόγραμμα συμπίπτει με τη συμπλήρωση εκατό ετών από την έναρξη της ελληνοδανικής συνεργασίας για τη διερεύνηση της αρχαίας πόλης, η οποία ξεκίνησε το 1926.
Ιστορικό και αρχαιολογικό πλαίσιο
Η ιστορική πόλη της Καλυδώνας υπήρξε μία από τις σημαντικότερες πόλεις της αρχαίας Αιτωλίας. Το ιερό της συνδέεται άρρηκτα με τον περίφημο μύθο του Καλυδώνιου Κάπρου, όπως αυτός αναφέρεται από αρχαίους ποιητές, μεταξύ των οποίων ο Όμηρος και ο Ησίοδος. Σύμφωνα με τη μυθολογική παράδοση, ο τοπικός βασιλιάς Οινέας παρέλειψε να προσφέρει τις καθιερωμένες θυσίες στη θεά Άρτεμη, η οποία, ως τιμωρία, έστειλε έναν τερατώδη κάπρο να πλήξει την πόλη της Καλυδώνας. Το θηρίο θανατώθηκε τελικά από ομάδα ηρώων που προέρχονταν από διάφορες περιοχές της Ελλάδας, υπό την ηγεσία του Μελεάγρου, γιου του Οινέα.
Η πλούσια μυθολογική παράδοση της Καλυδώνας αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους για την έναρξη της ελληνοδανικής αρχαιολογικής συνεργασίας το 1926, υπό τη διεύθυνση του Έλληνα αρχαιολόγου Κ. Α. Ρωμαίου, του Δανού αρχαιολόγου Frederik Poulsen και του αρχιτέκτονα Ejnar Dyggve. Οι ανασκαφές των Ρωμαίου και Poulsen, οι οποίες ολοκληρώθηκαν το 1935, απέδωσαν σημαντικό αριθμό αρχαιολογικών ευρημάτων, μεταξύ των οποίων πήλινα ειδώλια, κεραμική και μεταλλικά αναθήματα, τα οποία είχαν εναποτεθεί από τους συμμετέχοντες στις λατρευτικές τελετουργίες της αρχαιότητας.
Ωστόσο, οι ανασκαφείς απεβίωσαν προτού καταστεί δυνατή η πλήρης δημοσίευση και διάθεση του συνόλου των ευρημάτων στην επιστημονική κοινότητα και στο ευρύτερο κοινό. Από το 2016 και εξής, οι ερευνητές που συμμετέχουν στην ελληνοδανική συνεργασία εργάζονται συστηματικά για τη δημοσίευση του υλικού αυτού. Πιο πρόσφατο αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας αποτελεί η έκδοση δίτομου έργου της αρχαιολόγου Dr Signe Barfoed, στο οποίο παρουσιάζεται η κεραμική που προήλθε από τις ανασκαφές των δεκαετιών του 1920 και του 1930.
Οι νέες έρευνες
Το νέο πρόγραμμα εντάσσεται σε μια ευρύτερη και εν εξελίξει ερευνητική πρωτοβουλία, με στόχο την εκ νέου συνολική διερεύνηση της ιστορικής εξέλιξης και της σημασίας του ιερού. Όπως μας είπε ο Δανός συνδιευθυντής του προγράμματος, Dr Handberg: «Η συνεχιζόμενη εργασία μας στο ιερό καταδεικνύει ότι είναι δυνατόν να γραφεί μια νέα ιστορία του χώρου, όχι μόνο ως προς τη χωρική και οικοδομική του εξέλιξη, αλλά και ως προς τον ρόλο που διαδραμάτισε στη ζωή των κατοίκων της πόλης και της ευρύτερης περιοχής κατά την αρχαιότητα».
Στο πλαίσιο του έργου προβλέπεται συνεργασία με το αρχιτεκτονικό γραφείο Ν. Μιχαηλίδης – Η. Παγκάλου, που ειδικεύεται στις αναστηλώσεις μνημείων και ιστορικών συνόλων. Αξιοποιώντας σύγχρονες μεθόδους τρισδιάστατης αποτύπωσης και τεκμηρίωσης υψηλής ακρίβειας, η αρχιτεκτονική ομάδα θα αναλάβει τη συστηματική διερεύνηση και τεκμηρίωση των αρχιτεκτονικών καταλοίπων, αλλά και των αρχαιολογικών ευρημάτων, συμβάλλοντας καθοριστικά στην επιστημονική τεκμηρίωση και στη μελλοντική προστασία και ανάδειξη του ιερού.
Κεντρικό άξονα του νέου προγράμματος κατά τα επόμενα έτη θα αποτελέσει η συστηματική ανασκαφή ενός εκτεταμένου αποθέτη αναθημάτων, ο οποίος εντοπίστηκε μόλις πρόσφατα εντός του ιερού και δεν είχε αναγνωριστεί κατά τις παλαιότερες ανασκαφικές έρευνες. Ο αποθέτης χρονολογείται στον 7ο και 6ο αιώνα π.Χ., περίοδο κατά την οποία ανεγέρθηκαν στον χώρο οι πρώτοι μνημειακοί ναοί. Περιλαμβάνει κατάλοιπα πρώιμων θυσιών και αναθηματικών προσφορών που είχαν εναποτεθεί στο ιερό και αναμένεται να προσφέρει σημαντικά νέα δεδομένα για την κατανόηση τόσο του χαρακτήρα των λατρευτικών πρακτικών όσο και της ταυτότητας των ανθρώπων που συμμετείχαν σε αυτές.
Το 2025, οι ανασκαφές έφεραν επίσης στο φως τμήμα μιας κατασκευής που ενδέχεται να αποτελεί τη γραμμή εκκίνησης σταδίου. Το εύρημα αυτό, το οποίο εντοπίστηκε σε περιοχή του ιερού που δεν είχε ανασκαφεί ποτέ στο παρελθόν, θα αποτελέσει έναν ακόμη βασικό άξονα της νέας ερευνητικής προσπάθειας. Η ύπαρξη σταδίου στον χώρο δεν θα ήταν απροσδόκητη, καθώς αντίστοιχες κατασκευές έχουν αναγνωριστεί στις γειτονικές αρχαίες πόλεις του Μολυκρείου και της Πλευρώνας. Σε συνδυασμό με το θέατρο της πόλης, στην ανασκαφική διερεύνηση του οποίου έχουν συνεργαστεί κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες η Εφορεία Αρχαιοτήτων και το Δανικό Ινστιτούτο, και το οποίο σήμερα βρίσκεται σε φάση αναστήλωσης, η πιθανή παρουσία σταδίου θα τεκμηρίωνε ότι οι αθλητικοί αγώνες αποτελούσαν οργανικό μέρος των θρησκευτικών εορτών του ιερού.
Στο πλαίσιο της διερεύνησης του ιερού της Αρτέμιδος Λαφρίας, στις ανασκαφικές εργασίες θα συμμετάσχουν επίσης φοιτητές Αρχαιολογίας από πανεπιστήμια της Δανίας και της Νορβηγίας. Με τον τρόπο αυτό, το πρόγραμμα αποκτά διττό χαρακτήρα, συνάμα ερευνητικό και εκπαιδευτικό.
Έναν αιώνα μετά την απαρχή της ελληνοδανικής συνεργασίας στην Καλυδώνα, το ιερό της Αρτέμιδος Λαφρίας δείχνει ότι έχει ακόμη πολλά να αφηγηθεί.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
