Η αντίστροφη μέτρηση για την εκτόξευση του πρώτου από τους επτά μικροδορυφόρους που κατασκευάζει η Open Cosmos Aegean έχει ξεκινήσει. Πίσω όμως από το συγκεκριμένο ορόσημο βρίσκεται μια ευρύτερη προσπάθεια δημιουργίας παραγωγικής βάσης διαστημικής τεχνολογίας στην Ελλάδα, με εξαγωγικό προσανατολισμό και ενεργό συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων.
Στη συνέντευξή της στη «Ν», η διευθύνουσα σύμβουλος της Open Cosmos Aegean, Μαρία Καλαμά, εξηγεί γιατί η επένδυση της εταιρείας στην Παλλήνη δεν περιορίζεται στην υλοποίηση του ελληνικού προγράμματος μικροδορυφόρων, αλλά αποτελεί ήδη μέρος της διεθνούς παραγωγικής δραστηριότητας του ομίλου.
Η κα. Καλαμά επισημαίνει ακόμη ότι το δεύτερο εθνικό πρόγραμμα διαστημικών τεχνολογιών θα πρέπει να δώσει πολύ μεγαλύτερη έμφαση στην επιχειρησιακή αξιοποίηση των υποδομών, με τη συμμετοχή των υπουργείων, των περιφερειών, της πολιτικής προστασίας και των αγροτικών και περιβαλλοντικών φορέων ήδη από τον καθορισμό των απαιτήσεων, καθώς και σε εφαρμογές διττής χρήσης που θα ενισχύσουν την εθνική ασφάλεια και άμυνα.
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι το πρόγραμμα θα πρέπει να καλύπτει όχι μόνο την ανάπτυξη και την εκτόξευση των δορυφόρων, αλλά και τη λειτουργία, τη συντήρηση, την ανανέωση των συστημάτων και τη διαρκή παραγωγή υπηρεσιών, ώστε η αρχική επένδυση να συνεχίσει να αποδίδει για τη χώρα, την οικονομία και την κοινωνία. Αποκαλύπτει ακόμη ότι η ελληνική μονάδα της Open Cosmos συμμετέχει ήδη σε διεθνείς αποστολές του ομίλου, ενώ στο τμήμα του προγράμματος που υλοποιεί η εταιρεία η εγχώρια συμμετοχή ξεπερνά το 70%, έναντι ελάχιστης απαίτησης 30%.
Σε ποιο στάδιο βρίσκεται το έργο που έχετε αναλάβει στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων;
Πλέον, βαδίζουμε ολοταχώς προς τη φάση των εκτοξεύσεων των ελληνικών δορυφόρων που κατασκευάζουμε στις εγκαταστάσεις μας στην Παλλήνη και θα αποτελέσουν το σμήνος Hyperion GR. Η εκτόξευση του πρώτου δορυφόρου του σμήνους, κατηγορίας 100 κιλών, με δυνατότητα παγχρωματικής απεικόνισης ανάλυσης 90 εκατοστών, τεχνητή νοημοσύνη επί του δορυφόρου και διαδορυφορικές ζεύξεις, από την SpaceX, είναι προγραμματισμένη για αύριο (σημ: υπάρχει πάντα η περίπτωση η εκτόξευση να αναβληθεί λόγω καιρού) ενώ παράλληλα έχει ήδη εγκατασταθεί και παραδοθεί ο επίγειος σταθμός.
Η Open Cosmos Aegean, θυγατρική της Open Cosmos με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, έχει αναλάβει την ανάπτυξη, την κατασκευή, την εκτόξευση και τη λειτουργία των επτά από τους δεκατρείς μικροδορυφόρους του Εθνικού Προγράμματος, καθώς και την εγκατάσταση και λειτουργία επίγειου σταθμού στην Ελλάδα. Το έργο υλοποιείται από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), με την υποστήριξη του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος και χρηματοδότηση από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ποια είναι τα οφέλη του έργου; Ποιες υπηρεσίες θα προσφέρει και σε ποιους τομείς;
Το σημαντικότερο όφελος είναι ότι η Ελλάδα αποκτά δικές της, μόνιμες δυνατότητες παρατήρησης της Γης και πρόσβασης σε κρίσιμα δεδομένα που μέχρι σήμερα έπρεπε είτε να αγοράζει, είτε να αναζητά από τρίτες πηγές. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη ταχύτητα, συχνότερη κάλυψη, καλύτερο έλεγχο των προτεραιοτήτων και μεγαλύτερη επιχειρησιακή ανθεκτικότητα σε περιόδους κρίσης.
Το σμήνος Hyperion GR θα περιλαμβάνει δύο δορυφόρους πολύ υψηλής ανάλυσης για απεικόνιση υπομετρικής ευκρίνειας και πέντε δορυφόρους με πολυφασματικούς και υπερφασματικούς αισθητήρες, απεικόνιση SWIR, δέκτες Internet of Things και συστήματα αυτόματης αναγνώρισης πλοίων AIS. Όλοι οι δορυφόροι θα διαθέτουν διαδορυφορικές ζεύξεις και δυνατότητες επεξεργασίας δεδομένων με τεχνητή νοημοσύνη επί του δορυφόρου.
Οι επτά ελληνικοί δορυφόροι θα ενταχθούν στο Open Constellation, το συνεργατικό δορυφορικό σμήνος της Open Cosmos, δίνοντας στην Ελλάδα πρόσβαση όχι μόνο στα δεδομένα των δικών της δορυφόρων, αλλά και σε μια ευρύτερη διεθνή υποδομή που διασφαλίζει συχνότερη κάλυψη, ταχύτερη διάθεση κρίσιμων πληροφοριών, μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και χαμηλότερο κόστος.
Οι εφαρμογές καλύπτουν την πρόληψη και αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, την παρακολούθηση πυρκαγιών και πλημμυρών, την προστασία του περιβάλλοντος, τη γεωργία και την υδατοκαλλιέργεια ακριβείας, τη θαλάσσια επιτήρηση και την αντιμετώπιση της ρύπανσης, τον πολεοδομικό σχεδιασμό, την παρακολούθηση υποδομών και την ταχύτερη αποτίμηση ζημιών.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι, μέσα από τις επενδύσεις σε υποδομές, τεχνολογία και ανθρώπινο δυναμικό, η Ελλάδα αποκτά μια μόνιμη παραγωγική βάση με εξαγωγικό προσανατολισμό.
Η πρόκληση της διαστημικής βιομηχανίας στην Ελλάδα
Τι έχετε αποκομίσει από τη μέχρι σήμερα δραστηριοποίησή σας στην Ελλάδα; Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που συναντήσατε;
Η εμπειρία μας στην Ελλάδα επιβεβαιώνει ότι η χώρα μας διαθέτει ανθρώπινο δυναμικό πολύ υψηλού επιπέδου και μια πραγματική διάθεση να δημιουργηθεί εδώ μια παραγωγική βάση διαστημικής τεχνολογίας. Μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα δημιουργήσαμε στην Παλλήνη εγκαταστάσεις στις οποίες μπορούν να πραγματοποιούνται ο σχεδιασμός, η συναρμολόγηση, η ολοκλήρωση, οι δοκιμές και η λειτουργία δορυφορικών συστημάτων, αρχική επένδυση συνολικού ύψους 18 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, συγκροτήσαμε μια ομάδα περίπου 30 μηχανικών και εξειδικευμένων επαγγελματιών, αρκετοί από τους οποίους επέστρεψαν στην Ελλάδα έπειτα από σημαντική διεθνή εμπειρία.
Η μεγαλύτερη πρόκληση σ’ αυτή την προσπάθεια είναι να αναπτυχθεί με αντίστοιχη ταχύτητα ολόκληρο το οικοσύστημα. Η διαστημική βιομηχανία απαιτεί πιστοποιημένες διαδικασίες, πολύ αυστηρή διαχείριση ποιότητας, αξιόπιστη εφοδιαστική αλυσίδα και ικανότητα επαναλαμβανόμενης παραγωγής. Εμείς ανταποκρινόμαστε σ’ αυτή την πρόκληση κατασκευάζοντας εκατοντάδες δορυφόρους στις παραγωγικές μας μονάδες που περιλαμβάνουν και την Ελλάδα και το ίδιο πρέπει να κάνει το ελληνικό οικοσύστημα.
Η Adamant Composites είναι ένα θετικό παράδειγμα ελληνικής εταιρείας που έχει επενδύσει συστηματικά σε αυτή την κατεύθυνση.
Η δεύτερη πρόκληση είναι τα δεδομένα να περάσουν από το επίπεδο της τεχνολογικής δυνατότητας στην καθημερινή λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών και των επιχειρήσεων. Και, βεβαίως, χρειάζεται να διασφαλιστεί ο σταθερός και μακροπρόθεσμος ορίζοντας της πολιτικής στήριξη που έχει ήδη δοθεί στη διαστημική βιομηχανία.
Το ελληνικό οικοσύστημα των μικροδορυφόρων
Βασικό ζητούμενο του προγράμματος, λοιπόν, είναι η ανάπτυξη εγχώριου οικοσυστήματος διαστημικών τεχνολογιών. Πώς μεταφράζεται αυτό στην πράξη;
Η ανάπτυξη οικοσυστήματος δεν σημαίνει απλώς να κατασκευάζονται ορισμένα εξαρτήματα από ελληνικές εταιρείες, αλλά ελληνικοί φορείς να αναλαμβάνουν απαιτητικά τμήματα του έργου, να πιστοποιούν τις διαδικασίες τους, να αποκτούν εμπειρία πτήσης για τις τεχνολογίες τους και να μπορούν στη συνέχεια να διεκδικούν αντίστοιχα έργα στην ευρωπαϊκή και διεθνή αγορά.
Στο μέρος του προγράμματος που υλοποιεί η Open Cosmos συμμετέχουν σήμερα περισσότερες από 13 ελληνικές εταιρείες και ερευνητικοί φορείς. Η συνεργασία καλύπτει διαφορετικές βαθμίδες της αλυσίδας αξίας: δορυφορικά υποσυστήματα, ηλεκτρονικά, λογισμικό, επικοινωνίες, υλικά, δοκιμές, υπηρεσίες δεδομένων και ανάπτυξη εφαρμογών.
Μεταξύ των συνεργατών περιλαμβάνονται ελληνικές τεχνολογικές εταιρείες – ενδεικτικά αναφέρω τη Nova ICT, την EMTECH-Space, την Priority Consultants, την Planetek Hellas, την Adamant Composites, την Geospatial Enabling Technologies, την Heron, την FEAC, την ΕLFON – και φορείς όπως το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, το ΕΛΚΕΔ και το Libre Space Foundation.
Το ζητούμενο είναι αυτές οι συνεργασίες να μη σταματήσουν με την ολοκλήρωση ενός προγράμματος. Θέλουμε η τεχνογνωσία και η εμπειρία που αποκτώνται σήμερα να μεταφερθούν σε επόμενες αποστολές, ώστε να δημιουργηθεί μόνιμη παραγωγική και εξαγωγική βάση και να αυξάνεται διαρκώς η ελληνική προστιθέμενη αξία.
Πώς αξιολογείτε το επίπεδο του ελληνικού ανθρώπινου δυναμικού στους τομείς του διαστήματος, της αεροδιαστημικής και των ψηφιακών τεχνολογιών;
Το επίπεδο είναι εξαιρετικά υψηλό. Έλληνες μηχανικοί, επιστήμονες και προγραμματιστές εργάζονται εδώ και χρόνια σε κορυφαίους ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς και εταιρείες. Αυτό που έλειπε σε μεγάλο βαθμό ήταν η δυνατότητα να κάνουν αντίστοιχα απαιτητική και ολοκληρωμένη εργασία στην Ελλάδα. Και το λέω αυτό και προσωπικά, επειδή και εγώ επέλεξα να επιστρέψω στη χώρα μετά από πολλά χρόνια εργασίας στο εξωτερικό.
Στην Open Cosmos Aegean έχουμε στελέχη με βαθιά γνώση και εμπειρία στον σχεδιασμό δορυφόρων, στα ηλεκτρονικά συστήματα και τα συστήματα ελέγχου, στη συναρμολόγηση και στις δοκιμές, στο λογισμικό πτήσης, στην ανάλυση δεδομένων και στη λειτουργία αποστολών. Πολλοί από αυτούς επέστρεψαν από το εξωτερικό, ενώ στην ομάδα εργάζονται και Ευρωπαίοι επαγγελματίες που επέλεξαν την Ελλάδα ως βάση τους.
Επενδύουμε επίσης στη νέα γενιά. Αυτή την περίοδο απασχολούμε τέσσερις ασκούμενους, στο πλαίσιο συνεργασιών με πανεπιστήμια, ώστε οι νέοι μηχανικοί να αποκτούν πρακτική εμπειρία σε πραγματικές δορυφορικές αποστολές. Η συνέχεια των έργων είναι καθοριστική, γιατί μόνο μέσα από διαδοχικές αποστολές η τεχνογνωσία εδραιώνεται και δημιουργούνται πραγματικές προοπτικές σταδιοδρομίας στην Ελλάδα.
Η Παλλήνη στον διεθνή χάρτη της Open Cosmos
Ποιος είναι ο ρόλος της Open Cosmos Aegean μέσα στον όμιλο;
Η Open Cosmos Aegean δεν είναι ένα τοπικό γραφείο που υποστηρίζει μόνο μία ελληνική σύμβαση. Είναι μία από τις τέσσερις παραγωγικές βάσεις της Open Cosmos στην Ευρώπη και διαθέτει δυνατότητες για ολόκληρο τον κύκλο ζωής μιας δορυφορικής αποστολής, από τον σχεδιασμό και την κατασκευή έως τις δοκιμές, τη λειτουργία και την αξιοποίηση των δεδομένων.
Ήδη η ελληνική ομάδα υποστηρίζει έργα και τεχνολογίες που προορίζονται για διεθνείς αποστολές του ομίλου. Από την αρχή, άλλωστε, ο σχεδιασμός ήταν η Open Cosmos Aegean να συμβάλλει και στην περιφερειακή εμπορική ανάπτυξη από κοινού με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές δραστηριότητες της εταιρείας.
Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, η σημασία της ναυτιλίας, οι ανάγκες πολιτικής προστασίας και εθνικής ασφάλειας καθώς και η γειτνίαση με αγορές που χρειάζονται καλύτερες δυνατότητες παρατήρησης και ασφαλούς συνδεσιμότητας δημιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε η Ελλάδα να λειτουργήσει ως κόμβος για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη την Ανατολική Μεσόγειο αλλά και την ευρύτερη γεωγραφική μας γειτονιά. Αυτόν τον ρόλο θέλουμε να ενισχύσουμε μέσα από έργα με διεθνή προσανατολισμό.
Τι σχεδιάζετε σε επίπεδο επενδύσεων τα επόμενα χρόνια στην Ελλάδα;
Προτεραιότητά μας είναι να ενισχύσουμε περαιτέρω την ομάδα μας και τις δυνατότητες που έχουμε ήδη δημιουργήσει, ώστε να αυξήσουμε το μέρος της διεθνούς δραστηριότητας του ομίλου που υλοποιούμε στην Ελλάδα, ιδίως σε παραγωγή, λογισμικό, επεξεργασία δεδομένων και λειτουργία αποστολών.
Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι αυτή την περίοδο, στη σελίδα καριέρας της Open Cosmos υπάρχουν περισσότερες από δέκα ανοικτές θέσεις με δυνατότητα βάσης την Αθήνα, σε τομείς όπως η συναρμολόγηση, ολοκλήρωση και δοκιμή δορυφόρων, η σχεδίαση συστημάτων, η τεχνητή νοημοσύνη και τα δεδομένα, η διασφάλιση ποιότητας και η επιχειρηματική ανάπτυξη. Ταυτόχρονα, σχεδιάζουμε την περαιτέρω επέκταση των εγκαταστάσεών μας στην Παλλήνη που ήδη σήμερα περιλαμβάνουν clean rooms συνολικού εμβαδού περίπου 300 τετραγωνικών μέτρων.
Παράλληλα, διεκδικούμε θεσμικές και εμπορικές ευκαιρίες στην Ευρώπη και εξετάζουμε αγορές με σημαντικές ανάγκες σε παρατήρηση της Γης και ασφαλείς επικοινωνίες, από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο έως επιλεγμένες χώρες της Μέσης Ανατολής και της Κεντρικής Ασίας. Η παρουσία μας στην Ελλάδα μάς δίνει πλέον την υποδομή, την ομάδα και την αξιοπιστία ώστε ένα μέρος αυτών των διεθνών έργων να σχεδιάζεται και να υλοποιείται από την Παλλήνη. Ο στόχος δεν είναι απλώς να εξάγουμε μεμονωμένα προϊόντα, αλλά να εξάγουμε ολοκληρωμένες αποστολές, τεχνολογία και υπηρεσίες δεδομένων που παράγονται στην Ελλάδα.
Υπάρχουν συγκεκριμένες αγορές ή διαγωνισμοί που σας ενδιαφέρουν;
Η Open Cosmos ήδη υλοποιεί ευρωπαϊκές και διεθνείς αποστολές για χώρες και περιφέρειες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία και η Πορτογαλία. Η ελληνική ομάδα αποτελεί μέρος αυτής της κοινής ευρωπαϊκής παραγωγικής δομής και μπορεί να συνεισφέρει σε ένα έργο ανεξάρτητα από το πού βρίσκεται ο τελικός πελάτης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν για μας οι αγορές όπου απαιτούνται συχνή παρατήρηση της Γης, θαλάσσια επιτήρηση, πολιτική προστασία, γεωργία, περιβαλλοντική εποπτεία, παρακολούθηση κρίσιμων υποδομών και ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες. Δεν θα ήταν σωστό να αναφερθούμε δημόσια σε ενεργούς διαγωνισμούς, αλλά η Νοτιοανατολική Ευρώπη και η Ανατολική Μεσόγειος αποτελούν φυσικές αγορές για την ελληνική βάση, χωρίς να περιορίζουν τον διεθνή μας προσανατολισμό.
Υπάρχει επίσης μια ταχέως αναπτυσσόμενη αγορά για τα δεδομένα και τις υπηρεσίες που βασίζονται σε αυτά. Μέσω της πλατφόρμας DataCosmos μπορούμε να συνδυάζουμε εικόνες από διαφορετικούς δορυφόρους, να προσφέρουμε στοχευμένες νέες λήψεις, αλγοριθμική ανάλυση και εφαρμογές μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας ή API (αυτοματοποιημένη διασύνδεση με άλλα πληροφοριακά συστήματα). Αυτό μας επιτρέπει να απευθυνόμαστε όχι μόνο σε κυβερνήσεις, αλλά και σε κλάδους που χρειάζονται έγκαιρη και αξιοποιήσιμη πληροφορία.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τους δορυφόρους
Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι σημαντικότερες τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα των μικροδορυφόρων;
Η πρώτη μεγάλη αλλαγή είναι η μετάβαση από τους δορυφόρους που απλώς συλλέγουν και μεταδίδουν δεδομένα σε δορυφόρους που αντιλαμβάνονται τι παρατηρούν και μπορούν να προτεραιοποιούν ή να επεξεργάζονται τις πληροφορίες τους επί του σκάφους. Ήδη οι δορυφόροι που κατασκευάζουμε έχουν ενσωματωμένες δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης που ενισχύουν σημαντικά την ταχύτητα ανταπόκρισης και το βαθμό της αξιοποιησιμότητας των δεδομένων.
Η δεύτερη είναι η μεγαλύτερη διασύνδεση μεταξύ δορυφόρων. Οι διαδορυφορικές ζεύξεις θα επιτρέπουν στα δεδομένα να μεταδίδονται μέσα σε ένα σμήνος και να φτάνουν ταχύτερα στη Γη, χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από τη διέλευση κάθε δορυφόρου πάνω από έναν συγκεκριμένο επίγειο σταθμό, ενώ ο συνδυασμός οπτικής απεικόνισης, IoT και ασφαλούς συνδεσιμότητας προσφέρει πληρέστερη εικόνα ενός συμβάντος. Αυτή είναι ακριβώς η φιλοσοφία που υπηρετούμε με το OpenConstellation και το ConnectedCosmos
Θα δούμε επίσης μικρότερες πλατφόρμες με πολύ ισχυρότερους αισθητήρες, πιο ευέλικτα και επαναπρογραμματιζόμενα φορτία και υψηλότερη ανάλυση παρατήρησης της Γης. Η αξία θα μετακινείται όλο και περισσότερο στην παροχή συνεχούς πληροφορίας και υπηρεσιών που μπορούν να ενταχθούν άμεσα στη λειτουργία ενός οργανισμού. Όλες αυτές οι εξελίξεις συνδέονται με την ολοένα και εντονότερη συνειδητοποίηση της ανάγκης για εξασφάλιση κυριαρχίας, αυτονομίας και αξιόπιστης πρόσβασης στις κρίσιμες διαστημικές υποδομές.
Πώς επηρεάζουν την αγορά τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η επεξεργασία δεδομένων πάνω στον δορυφόρο και οι δορυφορικοί αστερισμοί νέας γενιάς;
Οι τεχνολογίες αυτές αλλάζουν κυρίως τον χρόνο που μεσολαβεί από τη λήψη μιας εικόνας έως τη λήψη μιας απόφασης. Στο παραδοσιακό μοντέλο, ο δορυφόρος συλλέγει μεγάλους όγκους δεδομένων, περιμένει να συνδεθεί με έναν επίγειο σταθμό και στη συνέχεια τα δεδομένα μεταφέρονται και αναλύονται στη Γη.
Με την τεχνητή νοημοσύνη και το edge computing, ο δορυφόρος μπορεί να αναγνωρίζει σύννεφα, πλοία, πυρκαγιές, μεταβολές στο έδαφος και να μεταδίδει κατά προτεραιότητα την πληροφορία που έχει πραγματική αξία. Έτσι μειώνονται ο όγκος των δεδομένων που πρέπει να μεταφερθεί και ο χρόνος απόκρισης, κάτι απολύτως κρίσιμο για την πολιτική προστασία, τη θαλάσσια επιτήρηση και τις εφαρμογές ασφάλειας.
Τα δορυφορικά σμήνη νέας γενιάς προσθέτουν συχνότερη κάλυψη, ανθεκτικότητα και συνδυασμό διαφορετικών αισθητήρων. Το μέλλον δεν είναι ένας μεγάλος δορυφόρος που κάνει τα πάντα, αλλά πολλά συνεργαζόμενα συστήματα που ανταλλάσσουν δεδομένα και μπορούν να προσαρμόζονται στις ανάγκες και τις προτεραιότητες του χρήστη. Μέσω της πλαφόρμας μας DataCosmos και του συνδυασμού παρατήρησης της Γης με IoT, εξασφαλίζουμε ακριβώς ότι η πληροφορία μπορεί να τροφοδοτεί αυτοματοποιημένα συστήματα λήψης αποφάσεων, αντί να παραμένει ένα απομονωμένο τεχνικό αρχείο.
Το επόμενο εθνικό πρόγραμμα και οι προτεραιότητες
Η ελληνική κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ένα δεύτερο εθνικό πρόγραμμα για τις διαστημικές τεχνολογίες, ύψους 350 εκατ. ευρώ. Με βάση την εμπειρία σας από το πρώτο πρόγραμμα, ποια στοιχεία λειτούργησαν αποτελεσματικά και ποια θα μπορούσαν να βελτιωθούν;
Το πρώτο πρόγραμμα λειτούργησε ως καταλύτης. Δημιούργησε πραγματική ζήτηση, έδωσε σε εταιρείες το κίνητρο να επενδύσουν σε εγκαταστάσεις και ανθρώπους και έφερε στην Ελλάδα τεχνολογίες και παραγωγικές δυνατότητες που προηγουμένως δεν υπήρχαν. Η συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος προσέφερε επίσης ένα πολύτιμο τεχνικό και διαχειριστικό πλαίσιο, απαραίτητο για την υλοποίηση τόσο σύνθετων έργων.
Ορθή ήταν επίσης η πρόβλεψη να επιστρέψει τουλάχιστον το 30% της αξίας του προγράμματος στο ελληνικό οικοσύστημα. Στο μέρος που υλοποιούμε εμείς, η εγχώρια επιστροφή ξεπερνά το 70%. Αυτό αποδεικνύει έμπρακτα ότι στο επόμενο πρόγραμμα ο πήχης μπορεί να ανέβει.
Στο επόμενο πρόγραμμα θα είναι χρήσιμο να δοθεί ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στην επιχειρησιακή αξιοποίηση των υποδομών. Τα υπουργεία, οι περιφέρειες, η πολιτική προστασία, οι αγροτικοί και περιβαλλοντικοί φορείς πρέπει να συμμετέχουν από νωρίς στον καθορισμό των απαιτήσεων. Χρειάζεται επίσης στενότερος συντονισμός μεταξύ των υπουργείων, ώστε οι ίδιες υποδομές να καλύπτουν όσο γίνεται περισσότερες κυβερνητικές ανάγκες. Και βεβαίως, η μεγαλύτερη έμφαση σε εφαρμογές διττής χρήσης θα ενισχύσει σημαντικά τις υποδομές και τις δυνατότητες εθνικής ασφάλειας και άμυνας.
Ακόμη, το πρόγραμμα πρέπει να καλύπτει όχι μόνο την ανάπτυξη και την εκτόξευση, αλλά και τη λειτουργία, τη συντήρηση, την ανανέωση των συστημάτων και τη διαρκή παραγωγή υπηρεσιών, ώστε να διασφαλιστεί ότι η αρχική επένδυση θα συνεχίσει να αποδίδει προς όφελος της χώρας, της κοινωνίας, της οικονομίας και του κλάδου.
Αν είχατε τη δυνατότητα να σχεδιάσετε από μηδενική βάση το επόμενο πρόγραμμα, ποιες θα ήταν οι τρεις βασικές προτεραιότητες;
Η πρώτη προτεραιότητα θα ήταν οι σαφείς επιχειρησιακές ανάγκες. Το πρόγραμμα πρέπει να ξεκινά από τα προβλήματα που θέλουμε να επιλύσουμε και από τα μετρήσιμα αποτελέσματα που θέλουμε να εξασφαλίσουμε για το Δημόσιο, την οικονομία και την κοινωνία.
Η δεύτερη θα ήταν η περαιτέρω βιομηχανική ανάπτυξη. Χρειάζεται ένα πολυετές πρόγραμμα αποστολών, με υψηλότερη ουσιαστική συμμετοχή ελληνικών εταιρειών και ερευνητικών φορέων, ώστε να δημιουργηθούν πιστοποιημένοι προμηθευτές, επαναλαμβανόμενη παραγωγή, εμπειρία πτήσης και προϊόντα που θα μπορούν να εξαχθούν. Η πραγματική επιτυχία θα είναι μια ελληνική εταιρεία που συμμετέχει σήμερα ως προμηθευτής να μπορεί αύριο να διεκδικεί αυτόνομα ευρωπαϊκά έργα.
Η τρίτη προτεραιότητα είναι η τεχνολογική κυριαρχία και η ανθεκτικότητα. Αυτό σημαίνει ασφαλείς επικοινωνίες, επεξεργασία δεδομένων στην Ελλάδα, τεχνητή νοημοσύνη, διαλειτουργικότητα με εθνικά και ευρωπαϊκά συστήματα και αποτελεσματική προστασία κρίσιμων υποδομών και δεδομένων, ώστε η χώρα να γνωρίζει ότι μπορεί να συνεχίσει να λαμβάνει και να αξιοποιεί κρίσιμη πληροφορία ακόμη και σε συνθήκες κρίσης.
Μπορεί η Ελλάδα να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο διαστημικών τεχνολογιών;
Η Ελλάδα μπορεί πράγματι να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο, επειδή διαθέτει έναν σπάνιο συνδυασμό πλεονεκτημάτων. Εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό, ισχυρή επιστημονική βάση, πρόσβαση στα ευρωπαϊκά προγράμματα, σημαντικές ανάγκες και δυνατότητες σε τομείς όπως η ναυτιλία, η πολιτική προστασία και το περιβάλλον, καθώς και μια γεωγραφική θέση με ιδιαίτερη σημασία για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή.
Πλέον διαθέτουμε και πραγματικές παραγωγικές υποδομές. Στις εγκαταστάσεις μας στην Παλλήνη σχεδιάζονται, κατασκευάζονται και δοκιμάζονται δορυφόροι για την Ελλάδα και για διεθνείς αποστολές. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα δεν είναι μόνο χρήστης δορυφορικών υπηρεσιών, αλλά παραγωγός και εξαγωγέας διαστημικής τεχνολογίας. Υπάρχουν και άλλες σημαντικές νησίδες αριστείας στο ελληνικό οικοσύστημα. Το ζητούμενο τώρα είναι να συνδεθούν και να αποκτήσουν κλίμακα.
Για να διατηρηθεί η δυναμική χρειάζονται συνέχεια πολιτικής, σταθερή ροή έργων, ταχύτερη ένταξη των δεδομένων στις δημόσιες υπηρεσίες, επένδυση στις δεξιότητες και ισχυρότερη εξαγωγική στόχευση. Η διαστημική στρατηγική πρέπει να έχει διάρκεια ανεξάρτητα από τον εκλογικό ή κυβερνητικό κύκλο.
Ένα πρόγραμμα μπορεί να δημιουργήσει την αφετηρία. Για να γίνει όμως η Ελλάδα πραγματικός κόμβος, η αφετηρία αυτή πρέπει να μετατραπεί σε μόνιμη βιομηχανική, ερευνητική και τεχνολογική δραστηριότητα.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
