Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επέμεινε ότι η συμφωνία που έχει καταλήξει με το Ιράν είναι ανώτερη από αυτήν που επικύρωσε ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα το 2015.
Ωστόσο, οι επικριτές του Τραμπ λένε ότι σε αυτό το σημείο έχει πάρει πολύ λιγότερα και έχει παραχωρήσει πολύ περισσότερα στην Τεχεράνη.
Τι είναι και τι δεν είναι η κάθε συμφωνία
Είναι πολύ διαφορετικές. Το «μνημόνιο κατανόησης» που υπέγραψε ο Τραμπ με το Ιράν δεν είναι μια τελική συμφωνία, αλλά ένα πλαίσιο μιάμισης σελίδας και 14 σημείων, το οποίο διαπραγματεύτηκε κατά διαστήματα σε διάστημα εβδομάδων.
Έχει ξεκινήσει μια περίοδο διαπραγματεύσεων 60 ημερών για την επιδίωξη πλήρους διευθέτησης του σχεδόν τετράμηνου πολέμου, με πολλά εμπόδια που πρέπει ακόμη να ξεπεραστούν σε θέματα που περιλαμβάνουν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, την άρση των κυρώσεων και το μέλλον του Στενού του Ορμούζ.
Η συμφωνία του Ομπάμα ήταν ένα ολοκληρωμένο, λεπτομερές έγγραφο με τίτλο Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) που εκτεινόταν σε περισσότερες από 160 σελίδες. Επικεντρωνόταν στενά στον περιορισμό των πυρηνικών δραστηριοτήτων του Ιράν, με αυστηρά κριτήρια. Ο Τραμπ, ο οποίος καταδίκασε τη συμφωνία της εποχής Ομπάμα ως «φρικτή», την ακύρωσε το 2018.
Η προσέγγιση του Τραμπ ήταν διμερής, μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ο Ομπάμα έφερε την Κίνα, τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Ρωσία, τη Βρετανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση σε διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν περίπου δύο χρόνια.
Το πυρηνικό πρόγραμμα
Και οι δύο συμφωνίες περιλαμβάνουν γραπτή δέσμευση του Ιράν να μην επιδιώξει ποτέ πυρηνικά όπλα. Ο Τραμπ – ο οποίος δήλωσε ότι η πυρηνική απειλή είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο πήγε σε πόλεμο – επέμεινε, λανθασμένα, ότι η Τεχεράνη δεν το είχε κάνει ποτέ πριν.
Η συμφωνία του Ομπάμα έθεσε αυστηρά όρια στις προσπάθειες του Ιράν να παράγει ουράνιο κατάλληλο για όπλα, με στόχο την παράταση του χρόνου «απόδρασης» που θα χρειαζόταν για να παράγει βόμβα. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ δήλωσε ότι η Τεχεράνη είχε συμμορφωθεί μέχρι να αποσυρθεί ο Τραμπ από την JCPOA.
Η ενδιάμεση συμφωνία του Τραμπ περιγράφει μόνο μια γενική πορεία προς τον περιορισμό των πυρηνικών δραστηριοτήτων του Ιράν, χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις από την Τεχεράνη εκτός από τη συζήτηση πυρηνικών ζητημάτων στο χρονικό παράθυρο των 60 ημερών.
Υποδηλώνει την προθυμία του Ιράν να επιλύσει μια διαμάχη σχετικά με το απόθεμα ουρανίου του, σχεδόν κατάλληλο για βόμβα, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας «ανάμειξης» επί τόπου υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, του πυρηνικού παρατηρητή του ΟΗΕ, αλλά αφήνει αυτή την απόφαση για μια τελική συμφωνία.
Η JCPOA περιελάμβανε εκτεταμένη διεθνή επιθεώρηση, αλλά το Μνημόνιο Κατανόησης δεν προβλέπει καμία μελλοντική επαναφορά αυτής της διαδικασίας.
Κυρώσεις και παγωμένα κεφάλαια
Και οι δύο συμφωνίες περιλαμβάνουν ανακούφιση από κυρώσεις και ξεπάγωμα περιουσιακών στοιχείων – κάτι που το Ιράν ανυπομονεί τώρα να λάβει ακόμη περισσότερο για να ενισχύσει την παραλυμένη οικονομία του – αλλά με πολύ διαφορετικούς τρόπους.
Ο Ομπάμα χαλάρωσε ορισμένες κυρώσεις νωρίς, αλλά μόνο μετά την υπογραφή μιας συνολικής συμφωνίας, και στη συνέχεια εισήγαγε σταδιακά περαιτέρω ανακούφιση με βάση επαληθευμένα βήματα από το Ιράν.
Το υπόμνημα του Τραμπ προωθεί την αρχική ανακούφιση, συμπεριλαμβανομένων άμεσων εξαιρέσεων των ΗΠΑ για την εξαγωγή πετρελαίου από το Ιράν, ενώ αφήνει ένα τελικό πακέτο προς διαπραγμάτευση αργότερα.
Ανοίγει επίσης την πόρτα για την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων σε παγωμένα κεφάλαια και δεν είναι σαφές πότε μπορεί να συμβεί αυτό.
Μια άλλη διάταξη καλεί τις ΗΠΑ και τους συμμάχους της Μέσης Ανατολής να δημιουργήσουν ένα ταμείο 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το Ιράν για οικονομική ανάπτυξη, αλλά είναι ασαφής σχετικά με τους όρους και το χρονοδιάγραμμα.
Αυτό έχει προκαλέσει κριτική από τους υποστηρικτές του Ιράν εντός του ίδιου του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος του Τραμπ, ότι κάνει πάρα πολλές παραχωρήσεις.
Ο Τραμπ επέκρινε τον Ομπάμα εδώ και χρόνια για την επιστροφή στην Τεχεράνη από τον Δημοκρατικό πρόεδρο 1,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε έσοδα από πωλήσεις όπλων που είχαν παγώσει από το 1981.
Αλλά ο Τραμπ, ο οποίος έχει καταστήσει σαφή την περιφρόνησή του για οποιαδήποτε σύγκριση μεταξύ της συμφωνίας του και της συμφωνίας του Ομπάμα, τώρα πρόκειται να παράσχει στο Ιράν πολλαπλάσια κεφάλαια.
Στενό του Ορμούζ
Η JCPOA ασχολήθηκε μόνο με πυρηνικά ζητήματα, μια σκόπιμη επιλογή της κυβέρνησης Ομπάμα, η οποία υπολόγισε ότι η ενσωμάτωση άλλων περιφερειακών ανησυχιών θα καθιστούσε αδύνατη μια τελική συμφωνία.
Το Μνημόνιο, ωστόσο, είναι το διπλωματικό σημείο εκκίνησης για τον οριστικό τερματισμό ενός πολέμου που ξεκίνησε ο Τραμπ με το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου και ο οποίος έχει προκαλέσει σοκ σε όλη την παγκόσμια οικονομία.
Ως αποτέλεσμα, ένα από τα κύρια σημεία του είναι μια συμφωνία για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, ενός κρίσιμου καναλιού μεταφοράς πετρελαίου το οποίο το Ιράν ουσιαστικά έκλεισε. Το Ιράν επέμεινε ότι θα διατηρήσει έναν διαχειριστικό ρόλο στο στενό που δεν είχε πριν από τον πόλεμο, και αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις.
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
