Με τον πόλεμο στο Ιράν να διανύει την τέταρτη εβδομάδα του, η Τεχεράνη μετράει μεγάλες απώλειες σε επίπεδο ηγεσίας, χωρίς ωστόσο καμία να φαίνεται πως αποσταθεροποιεί το καθεστώς και τον τρόπο που λειτουργεί το σύστημα.
Μόλις χθες ανακοινώθηκε ο θάνατος του διοικητή του Ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης, Αλιρέζα Τανγκσίρι, ενώ την προηγούμενη εβδομάδα έχασαν τη ζωή τους ο ισχυρός γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, ο διοικητής της παραστρατιωτικής οργάνωσης Basij (Μπασίτζ), Γκολάμ Ρεζά Σολεϊμάνι, και ο υπουργός Πληροφοριών του Ιράν, Εσμαΐλ Χατίμπ.
Και φυσικά την πρώτη ημέρα των βομβαρδισμών έπεσε νεκρός ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Την πρώτη ημέρα του πολέμου έχασαν επίσης τη ζωή τους άλλοι 40 άλλοι ανώτεροι αξιωματούχοι.
Αν έχει δημιουργηθεί κάποιο κενό εξουσίας στο καθεστώς του Ιράν, δεν φαίνεται στην πράξη. Και δημιουργείται το εξής ερώτημα: ποιος πραγματικά λαμβάνει τις αποφάσεις; Η απάντηση δεν είναι απλή δεδομένου ότι:
- Η δομή εξουσίας του Ιράν είναι αρκετά αποκεντρωμένη. Η Τεχεράνη φαίνεται πως είχε προετοιμαστεί καλά έχοντας εφαρμόσει ένα είδος αποκεντρωμένου συστήματος αναθέτοντας πολλές εξουσίες στους διοικητές στο πεδίο της μάχης.
- Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν ενισχυθεί σημαντικά, σε σημείο να ελέγχουν τις αποφάσεις και την εξουσία. Ήταν αυτοί που σχεδόν υπέδειξαν την επιλογή του Μοτζταμπά Χαμενεΐ για να διαδεχθεί τον πατέρα του και, σύμφωνα με δημοσιεύματα, ήταν αυτοί που πίεσαν τον πρόεδρο της χώρας, Μασούντ Πεζεσκιάν, να διορίσει τον Μοχαμάντ Μπακέρ Ζολκάντρ στην θέση του Αλί Λαριτζανί στο ανώτατο συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν. Ακόμα πιο αποκαλυπτική για το μέγεθος της επιρροής τους είναι η εξής λεπτομέρεια: ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ φέρεται να μην είχε καμία εμπλοκή στην απόφαση για την τοποθέτηση του Ζολκάντρ στο ανώτατο συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας.
- Το καθεστώς λειτουργεί ως Λερναία Ύδρα και φέρεται να έχει διορίσει τρεις ή τέσσερις διαδόχους για κάθε διοικητή.
- Παρά τις σημαντικές απώλειες, εξακολουθεί να υπάρχει υψηλός βαθμός συντονισμού μεταξύ της κυβέρνησης, του στρατού και του μηχανισμού πληροφοριών – των τριών βασικών πυλώνων που στηρίζουν την Ισλαμική Δημοκρατία.
- Δίνουν ένα πόλεμο που θεωρούν ως υπαρξιακό.
- Αν και ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ προβάλλεται ως ο πραγματικός παράγοντας ισχύος στο Ιράν, μια πολύ πιο ισχυρή προσωπικότητα είναι πιθανό να κινεί σιωπηλά τα νήματα: ο νέος αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης, Αχμάντ Βαχιντί.
Ποιοι είναι ακόμα ζωντανοί
Λίγο μετά τη δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ, το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι όποιος τον διαδεχθεί θα βρεθεί στο στόχαστρό του.
Ο γιος του, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, εξελέγη νέος ηγέτης της Ισλαμικής Δημοκρατίας στις 8 Μαρτίου, ωστόσο, τραυματίστηκε στον βομβαρδισμό της 28ης Φεβρουαρίου που σκότωσε τον πατέρα και άλλα πέντε μέλη της οικογένειάς του.
Έκτοτε δεν έχει εμφανιστεί δημόσια και έχει κάνει δηλώσεις μόνο μέσω των κρατικών μέσων ενημέρωσης. Η κατάσταση της υγείας του παραμένει ερωτηματικό, όπως και η ικανότητά του να ασκεί την εξουσία στο Ιράν.
Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν είναι επίσης ακόμα ζωντανός.
Την Πέμπτη, έγινε γνωστό ότι το Ισραήλ αφαίρεσε τα ονόματα του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και του προέδρου του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ από τον κατάλογο των Ιρανών αξιωματούχων που θέλει να εξουδετερώσει έπειτα από αίτημα του Πακιστάν, που προσπαθεί να μεσολαβήσει μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
«Οι Ισραηλινοί είχαν … τις συντεταγμένες τους και ήθελαν να τους εξουδετερώσουν, εμείς είπαμε στις ΗΠΑ ότι αν εξουδετερωθούν και αυτοί, τότε δεν θα υπάρχει κανείς για να συνομιλήσουν, οπότε οι ΗΠΑ ζήτησαν από τους Ισραηλινούς να υποχωρήσουν», δήλωσε στο Reuters Πακιστανός αξιωματούχος που έχει γνώση των συνομιλιών.
Τις προηγούμενης ημέρες ισραηλινά και αμερικανικά μέσα ενημέρωσης είχαν αναφέρει ότι ο Γκαλιμπάφ ήταν ο Ιρανός ηγέτης στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ για μια πιθανή συμφωνία – αναφορές που διαψεύστηκαν κατηγορηματικά από τον ίδιο.
Η νέα σκοτεινή δύναμη στο Ιράν
Ο νέος αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης, Αχμάντ Βαχιντί, έχει τηρήσει χαμηλό προφίλ στην διάρκεια του πολέμου, κάτι που σύμφωνα με αναλύσεις υποδεικνύει ότι είναι πιθανό να λειτουργεί ως το βασικό γρανάζι στην αλυσίδα διοίκησης του καθεστώτος και η επιβίωσή του είναι απαραίτητη για τη συνέχειά του.
Πολύ πριν από τον πόλεμο, ο Αλί Χαμενεΐ φέρεται να είχε εμπιστευτεί στον Βαχιντί να καταρτίσει σχέδια για την περαιτέρω στρατιωτικοποίηση του καθεστώτος. Εάν επιβιώσουν ο ίδιος και το καθεστώς από τη σύγκρουση, τότε θα είναι σε θέση να εφαρμόσει αυτό το όραμα για μια πολύ πιο ριζοσπαστική και εξτρεμιστική Ισλαμική Δημοκρατία.
Ο Βαχιντί έχει μεγάλη εμπειρία και επιρροή στον στρατό, τις υπηρεσίες πληροφοριών και τα γρανάζια του καθεστώτος. Η καριέρα του ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980 στο Γραφείο Πληροφοριών των Φρουρών της Επανάστασης και ως αναπληρωτής υπεύθυνος πληροφοριών των Φρουρών, επιλέχθηκε προσωπικά για να ενταχθεί σε μια μυστική ομάδα που θα συνόδευε τον Αλί Χαμενεΐ στη Βόρεια Κορέα.
Μετά την ανάληψη της ανώτατης ηγεσίας το 1989, ο Χαμενεΐ δημιούργησε την διαβόητη δύναμη Κουντς και διόρισε τον Βαχιντί ως τον πρώτο διοικητή της. Υπό τις διαταγές του, ενορχηστρώθηκε ο βομβαρδισμός εβραϊκού πολιτιστικού κέντρου στην Αργεντινή το 1994 και η επίθεση στους Πύργους Χομπάρ το 1996 στη Σαουδική Αραβία. Παράλληλα, υπό την επίβλεψή του στάλθηκαν κρυφά πράκτορες στην Ευρώπη για να εκπαιδεύσουν Ισλαμιστές Μουτζαχεντίν -συμπεριλαμβανομένων μελών της Αλ Κάιντα- κατά τη διάρκεια του πολέμου της Βοσνίας.
Αυτό το «βιογραφικό» του τον τοποθέτησε στη λίστα καταζητούμενων της Ιντερπόλ το 2007.
Μπήκε στην κυβέρνηση της χώρας όταν ο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, που συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάσταςη, ανέλαβε την προεδρία το 2005. Ως υφυπουργός Άμυνας και στη συνέχεια επικεφαλής της Άμυνας, ο Βαχιντί έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην επίβλεψη της επέκτασης του βαλλιστικού και πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Επίσης, ενίσχυσε την επιρροή της Ισλαμικής Δημοκρατίας στη Λατινική Αμερική, ιδίως στη Βενεζουέλα.
Στην κυβέρνηση, ο Βαχιντί ήταν επίσης ένας από τους εμπνευστές της στρατιωτικοποίησης των κρατικών θέσεων. Έτσι εκμεταλλεύτηκε τη θέση του για να αντικαταστήσει τους απλούς δημόσιους υπαλλήλους με μέλη των Φρουρών της Επανάστασης και προώθησε αυτόν τον «καθαρισμό» όταν διορίστηκε υπουργός Εσωτερικών υπό την προεδρία του σκληροπυρηνικού Εμπραχίμ Ραΐσι.
Από αυτή τη θέση αντικατέστησε σχεδόν όλους τους πολιτικά διορισμένους και τους κυβερνήτες με διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης. Αυτές οι προσπάθειες απέδωσαν καρπούς και στον ίδιο, ενισχύοντας τον κυβερνητικό συντονισμό με τον κατασταλτικό μηχανισμό των Φρουρών και επιτρέποντάς του να καθοδηγήσει την καταστολή των διαδηλώσεων το 2022.
Αλλά ο πιο σημαντικός ρόλος που έχει διαδραματίσει ο Βαχιντί είναι σχεδόν εντελώς άγνωστος στον έξω κόσμο μέχρι τώρα, σύμφωνα με την Telegraph. Το 2018, ο Βαχιντί διορίστηκε επικεφαλής του «Ανώτατου Πανεπιστημίου Εθνικής Άμυνας» του Ιράν και του ανατέθηκε από τον Αλί Χαμενεΐ να καταστρώσει ένα σχέδιο για την πλήρη στρατιωτικοποίηση της ισλαμιστικής θεοκρατίας.
Το πέτυχε αυτό ιδρύοντας τη Σχολή Διακυβέρνησης Shahid Beheshti – το πρώτο και μοναδικό ίδρυμα αυτού του είδους στο Ιράν που δεχόταν αποκλειστικά στρατιωτικό προσωπικό. Στόχος ήταν να διασφαλιστεί ότι το επόμενο στέλεχος της πολιτικής ελίτ και των υπευθύνων λήψης αποφάσεων της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα προερχόταν από τον στρατό και, ως εκ τούτου, θα εκπαιδεύονταν υπό την επίβλεψη των ανώτερων διοικητών των Φρουρών της Επανάστασης, όχι μόνο του κλήρου.
«Ο Βαχιντί πιθανώς πλέον να είναι σε θέση να εφαρμόσει αυτό το σχέδιο. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Φρουροί της Επανάστασης παίρνουν την εξουσία από τους κληρικούς. Αντίθετα, θα είναι η ένοπλη επέκταση του κλήρου, διαμορφωμένη από την ίδια ιδεολογική εκπαίδευση και πιστή στο ίδιο σύστημα. Αυτό που αντιπροσωπεύει ο Βαχιντί δεν είναι το τέλος της θεοκρατίας, αλλά η περαιτέρω στρατιωτικοποίησή της: μια μετατόπιση σε ένα σύστημα στο οποίο η κληρική κυριαρχία επιβάλλεται, διαχειρίζεται και συντηρείται όλο και περισσότερο από άνδρες με στολή», σημειώνει η βρετανική εφημερίδα εκτιμώντας οτι ίσως να είναι το άτομο που πλέον κρατάει το σύστημα ενωμένο.
Μείνετε συντονισμένοι για όλες τις εξελίξεις στο liveblog της Ναυτεμπορικής
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
