Ο Νίκος Μπαλτάς, συν-ιδρυτής και γενικός διευθυντής της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ, μας εξηγεί το έργο της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ στη στήριξη των ευάλωτων κοινωνιών, των νέων που χρειάζονται ψυχοκοινωνική υποστήριξη, mentoring και διασύνδεση με την αγορά εργασίας καθώς και των γυναικών που βρίσκονται σε συνθήκες ευαλωτότητας.
Μιλώντας για το όραμα της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ, επισημαίνει ότι είναι να περάσουμε από τη διαχείριση της ευαλωτότητας στη δημιουργία ανθεκτικών κοινοτήτων.
Κύριε Μπαλτά να ξεκινήσουμε με την κλασική ερώτηση ώστε να καταλάβει το κοινό μας ποια είναι η ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ και ποιο είναι το έργο της;
Η ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ είναι ένας οργανισμός ψυχικής υγείας και κοινωνικής ένταξης με έναν ξεκάθαρο προσανατολισμό: να στηρίζει τον άνθρωπο μέχρι να μπορέσει να σταθεί ξανά αυτόνομα. Για εμάς, η αποκατάσταση, η ενδυνάμωση και η επανένταξη είναι καθημερινή πράξη.
Ζούμε σε μια εποχή όπου οι κοινωνικές και ψυχοκοινωνικές δυσκολίες γίνονται πιο σύνθετες και πιο απαιτητικές. Γι’ αυτό και η δική μας δουλειά δεν εξαντλείται στη διαχείριση ενός περιστατικού. Στόχος μας είναι η ουσιαστική αποκατάσταση της λειτουργικότητας και της αυτονομίας του ανθρώπου, ώστε να μπορέσει να ανακτήσει τον έλεγχο της ζωής του.
Το έργο μας εκτείνεται σε πολλούς τομείς: λειτουργούμε μονάδες ψυχικής υγείας και ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης, στέγες και δομές φιλοξενίας για ευάλωτους συμπολίτες μας, υπηρεσίες υποστήριξης παιδιών και νέων, καθώς και προγράμματα ένταξης στην εργασία. Παράλληλα, παρεμβαίνουμε σε περιόδους κρίσεων και ανθρωπιστικών αναγκών, όπου η ανάγκη για άμεση και συντονισμένη δράση είναι καθοριστική.
Πιστεύουμε βαθιά ότι η ευαλωτότητα δεν είναι ταυτότητα. Είναι μια κατάσταση που μπορεί να προκύψει σε διαφορετικές φάσεις της ζωής και μπορεί να αλλάξει. Με οργανωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη παρέμβαση, αλλά και με πραγματικό σεβασμό στην αξιοπρέπεια του ανθρώπου, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για ένα νέο ξεκίνημα.
Για εμάς, η κοινωνική ένταξη είναι το σημείο όπου κάποιος ξαναβρίσκει τον ρόλο του, τη φωνή του και την προοπτική του μέσα στην κοινότητα. Εκεί κρίνεται το αποτέλεσμα της δουλειάς μας.
Ποια ήταν η ανάγκη δημιουργίας της ΙΑΣΙΣ και πότε ξεκίνησε τη λειτουργία της;
Η ΙΑΣΙΣ ιδρύθηκε πριν από περίπου είκοσι χρόνια, σε μια εποχή που η ψυχική υγεία στην Ελλάδα δεν βρισκόταν στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης ούτε της κοινωνικής πολιτικής. Υπήρχε ένα σαφές έλλειμμα: η μετάβαση από το ασυλικό μοντέλο φροντίδας σε κοινοτικές, ανοιχτές και ολοκληρωμένες υπηρεσίες που να σέβονται την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα του ανθρώπου.
Από την αρχή, ο στόχος μας ήταν να συμβάλουμε ουσιαστικά σε αυτή τη μετάβαση. Να φέρουμε τις υπηρεσίες πιο κοντά στην κοινότητα, να δώσουμε έμφαση στην αποκατάσταση και όχι απλώς στη διαχείριση της νόσου, να αντιμετωπίσουμε τον άνθρωπο ολιστικά και όχι αποσπασματικά.
Η πολυεπίπεδη κρίση που ακολούθησε – οικονομική, θεσμική και κοινωνική – ανέδειξε ακόμη πιο έντονα ότι η ψυχική υγεία δεν λειτουργεί σε κενό. Συνδέεται άμεσα με τη φτώχεια, την ανεργία, τη βία, την ανασφάλεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον κληθήκαμε να ανταποκριθούμε. Να καλύψουμε κενά, να αναπτύξουμε νέες δομές, να στηρίξουμε ανθρώπους που βρέθηκαν ξαφνικά σε συνθήκες ευαλωτότητας. Και να επιμείνουμε στη βασική μας αρχή: ότι η φροντίδα ψυχικής υγείας οφείλει να είναι προσβάσιμη, ανθρώπινη και ενταγμένη στην κοινότητα.
Σε ποιες πόλεις έχει παρουσία;
Η ΙΑΣΙΣ έχει σταθερή παρουσία στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τη Λευκάδα και την Πρέβεζα, καθώς και ευρύτερα σε περιοχές της Κεντρικής Μακεδονίας και της Αττικής, μέσα από ένα δίκτυο δομών και υπηρεσιών που αναπτύσσεται με βάση τις ανάγκες κάθε τοπικής κοινωνίας.
Πιστεύουμε σε ένα αποκεντρωμένο μοντέλο λειτουργίας, όπου οι υπηρεσίες βρίσκονται όσο το δυνατόν πιο κοντά στους ανθρώπους που τις χρειάζονται.
Η στήριξη δεν μπορεί να είναι απομακρυσμένη ή απρόσωπη. Οφείλει να είναι τοπική, προσβάσιμη και ουσιαστικά ενταγμένη στον κοινωνικό ιστό κάθε περιοχής. Μόνο έτσι δημιουργούνται σχέσεις εμπιστοσύνης με την κοινότητα και διασφαλίζεται ότι η παρέμβαση έχει διάρκεια και πραγματικό αντίκτυπο.
Ποια είναι τα project στα οποία έχετε ρίξει βαρύτητα και πως αυτά «δουλεύουν»;
Τα τελευταία χρόνια έχουμε επιλέξει να δώσουμε έμφαση σε συγκεκριμένους στρατηγικούς τομείς που θεωρούμε κρίσιμους για το παρόν και το μέλλον της κοινωνικής συνοχής.
H ψυχική υγεία παραμένει ο πυρήνας μας. Δεν την προσεγγίζουμε αποσπασματικά, αλλά μέσα από ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο υποστήριξης που συνδυάζει στεγαστικές και κοινωνικές υπηρεσίες, συμβουλευτική, ψυχολογική και ψυχιατρική παρακολούθηση, καθώς και ουσιαστική διασύνδεση με την εργασία και την εκπαίδευση. Για εμάς, η επιτυχία είναι η στιγμή που ο άνθρωπος ανακτά την αυτονομία του και επανατοποθετείται ενεργά μέσα στην κοινότητα.
Ένας ακόμη σημαντικός άξονας είναι η βιώσιμη ανάπτυξη και η κυκλική οικονομία. Μέσα από το πρόγραμμα Fabric Republic, συλλέγουμε και διαχειριζόμαστε ρουχισμό, τον οποίο επαναδιανέμουμε σε ευάλωτες ομάδες, ενώ παράλληλα υλοποιούμε δράσεις επαναχρησιμοποίησης και upcycling. Πρόκειται για ένα μοντέλο που συνδυάζει κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα, αναδεικνύοντας ότι η κοινωνική πολιτική και η περιβαλλοντική ευθύνη μπορούν να συνυπάρχουν.
Παράλληλα, επενδύουμε συστηματικά στην ενδυνάμωση των γυναικών. Μέσα από τη δράση «Υπατία» και το project E.L.E.N.I., στηρίζουμε γυναίκες με αναπηρία, νέες γυναίκες και γυναίκες που βρίσκονται σε συνθήκες ευαλωτότητας. Η προσέγγισή μας συνδυάζει ψυχοκοινωνική υποστήριξη, mentoring, κατάρτιση και πραγματική διασύνδεση με την αγορά εργασίας. Η ενδυνάμωση, για εμάς, αποτυπώνεται σε απτά αποτελέσματα: οικονομική ανεξαρτησία, αυτοπεποίθηση και ισότιμη συμμετοχή.
Τέλος, επενδύουμε ουσιαστικά στους νέους και στις τοπικές κοινότητες. Μέσα από τα κέντρα νέων Connect Your City, καλλιεργούμε τον εθελοντισμό, την ενεργό συμμετοχή και την κουλτούρα της συλλογικής ευθύνης. Πιστεύουμε ότι οι νέοι είναι φορείς αλλαγής. Όταν τους δίνεται χώρος και εργαλεία, μπορούν να εντοπίζουν ανάγκες και να συνδιαμορφώνουν λύσεις μέσα στις ίδιες τους τις πόλεις.
Ποιο είναι το όραμά σας για το μέλλον;
Το όραμά μας είναι να περάσουμε από τη διαχείριση της ευαλωτότητας στη δημιουργία ανθεκτικών κοινοτήτων. Δεν αρκεί να παρεμβαίνουμε εκ των υστέρων, χρειάζεται να διαμορφώνουμε συνθήκες που προλαμβάνουν τον αποκλεισμό και ενισχύουν τη συνοχή.
Πιστεύουμε ότι η ψυχική υγεία είναι θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα και ταυτόχρονα προϋπόθεση κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης. Όσο δεν αντιμετωπίζεται ως τέτοια, θα αναπαράγονται ανισότητες που κοστίζουν τόσο σε ανθρώπινο όσο και σε αναπτυξιακό επίπεδο.
Παράλληλα, πιστεύουμε ότι οι οργανισμοί οφείλουν να λειτουργούν με διαφάνεια, μετρήσιμα αποτελέσματα και στρατηγική βιωσιμότητας. Η κοινωνική προσφορά δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην πρόθεση· χρειάζεται οργάνωση, λογοδοσία και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Στο πεδίο της παρέμβασης, για εμάς «ολοκληρωμένη υποστήριξη» σημαίνει στέγη, φροντίδα, εργασία και κοινότητα – όλα μαζί, όχι αποσπασματικά. Δεν διαχειριζόμαστε την ευαλωτότητα, δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για να ξεπεραστεί. Στόχος μας είναι η πλήρης ένταξη ενός ανθρώπου.
Ταυτόχρονα, πιστεύουμε ότι η κοινωνική πολιτική του αύριο οφείλει να έχει και περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η βιωσιμότητα δεν είναι τάση – είναι ευθύνη.
Σε προσωπικό επίπεδο, έχοντας μεγαλώσει στις γειτονιές της Αθήνας – στα Πατήσια, στην Κυψέλη, στο κέντρο – και έχοντας δει από κοντά τις συνέπειες του κοινωνικού αποκλεισμού, έχω πειστεί ότι η αλλαγή ξεκινά από τη γειτονιά. Από τους ανθρώπους που οργανώνονται, που αποκτούν φωνή και ρόλο στη διαμόρφωση λύσεων.
Όταν οι πολίτες ενεργοποιούνται, οι γειτονιές μετατρέπονται σε κοινότητες. Και εκεί θα συνεχίσουμε να επενδύουμε.
Μάθετε περισσότερα για το έργο της ΙΑΣΙΣ στο www.iasismed.eu
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
